Kongres uchylił weto Obamy. Chodzi o pozwy przeciw Arabii Saudyjskiej

Senat USA uchylił weto niemal jednomyślnie: 97 do 1. W kilka godzin później także Izba Reprezentantów przełamała weto prezydenta. Kongresmani podjęli tę decyzję przeważającą większością głosów: 348 do 77.

Jest to pierwszy przypadek uchylenia weta Obamy przez Kongres w czasie jego rządów. Senat uchwalił ustawę w maju br., a Izba Reprezentantów na początku września. Obama ją zawetował w ub. tygodniu.

Ustawa o Sprawiedliwości wobec Sponsorów Terroryzmu (ang. skrót JASTA), jak brzmi jej nazwa, znosi immunitet obcych państw przed pozwami w sądach amerykańskich w razie ataku terrorystycznego dokonanego na terytorium USA – jak to miało miejsce w wypadku ataku 11 września. Arabia Saudyjska stanowczo protestuje przeciw decyzji Kongresu.

Obama zawetował ustawę, twierdząc, że spowoduje ona komplikacje w polityce zagranicznej USA. Inne państwa, argumentował, mogą teraz wprowadzić u siebie analogiczne prawa godzące w interesy Stanów Zjednoczonych.

„Nasz kraj, jego siły zbrojne, Departament Stanu i agencje wywiadu mogą się stać celem pozwów przed sądami za granicą” - napisał prezydent w liście do Kongresu.

Minister obrony Ashton Carter ostrzegł, że JASTA może nawet utrudnić walkę z terroryzmem przez zasianie nieufności do USA wśród ich partnerów współpracujących w zapobieganiu atakom.
Stanowisko demokratycznej administracji poparli m.in. członkowie gabinetu w administracji prezydenta George'a W. Busha: były ambasador przy ONZ John Bolton i były prokurator generalny Michael Mukasey.

„Nalot z użyciem dronów w Afganistanie, w wyniku którego przypadkowo zginą cywile, będzie mógł łatwo doprowadzić do pozwu przeciw armii amerykańskiej i wywiadowi w sądach za granicą” - napisali Bolton i Mukasey w „Wall Street Journal”.

Członkowie Kongresu polemizowali z tym argumentami, bagatelizując groźbę rewanżu ze strony innych krajów.

Ustawa ma wielkie poparcie Amerykanów, zwłaszcza po fali ataków terrorystycznych w Europie i w USA w ostatnim okresie.

Rodziny ofiar 11 września mogą dochodzić sprawiedliwości

„Uchylenie prezydenckiego weta to coś, co nie przychodzi nam łatwo. Było jednak ważne, aby rodziny ofiar 11 września mogły dochodzić sprawiedliwości. Nawet jeśli powoduje to pewne dyplomatyczne kłopoty” - powiedział po głosowaniu demokratyczny senator Chuck Schumer z Nowego Jorku.

Komentatorzy zwracają uwagę, że wszyscy kongresmeni i jedna trzecia senatorów ubiega się o reelekcję w zbliżających się wyborach i prawdopodobnie dlatego nie dają się przekonać prezydentowi.
Ustawa może jeszcze bardziej popsuć stosunki USA z Arabią Saudyjską, napięte wskutek zawarcia przez Waszyngton układu nuklearnego z Iranem – głównym rywalem Rijadu do hegemonii w rejonie Zatoki Perskiej.

Rząd Arabii Saudyjskiej współpracuje z USA w walce z terroryzmem, wymieniając informacje wywiadowcze i koordynując działania. Jednocześnie istnieją dowody, że prominentni milionerzy w tym kraju, w tym związani z rządzącą monarchią, sponsorują organizacje radykalnego islamu.

Arabia Saudyjska finansuje także budowę meczetów na całym świecie i wysyła do nich imamów propagujących skrajną, fundamentalistyczną wersję islamu – zgodnie z obowiązującą w tym kraju doktryną wahabizmu.

Radio ZET/PAP/lp

Więcej: