Zamknij

Krzysztof Gradowski nie żyje. Twórca filmów o Panu Kleksie miał 77 lat

PAP
23.06.2021 22:11
Nie żyje Krzysztof Gradowski
fot. INPLUS/East News

Krzysztof Gradowski nie żyje. Był znakomitym scenarzystą i reżyserem filmów dokumentalnych, animowanych i fabularnych - poinformowało w środę na Facebooku Stowarzyszenie Autorów ZAiKS. Jego "Akademię Pana Kleksa" ogląda już kolejne pokolenie młodych widzów - napisano.

Krzysztof Gradowski nie żyje. Reżyser "Akademii Pana Kleksa" zmarł we wtorek. Miał 77 lat. "Jest nam ogromnie przykro" - czytamy w komunikacie ZAiKS-u. Reżyser w jednym z wywiadów mówił, że rzadko oglądał swoje filmy. "Na szczęście nigdy nie brakowało mu widzów. Jego 'Akademię Pana Kleksa' ogląda już kolejne pokolenie młodych widzów" - przypomniano we wpisie. 

Krzysztof Gradowski nie żyje. Twórca filmów o Panu Kleksie miał 77 lat

Krzysztof Gradowski urodził się 26 czerwca 1943 r. w Krakowie. W 1967 r. otrzymał dyplom Wydziału Reżyserii Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi. Po ukończeniu studiów podjął pracę w warszawskiej Wytwórni Filmów Dokumentalnych (WFD), gdzie zrealizował szereg filmów podejmujących tematykę socjologii przestępczości, m.in. "Urodzeni w niedzielę", "Konsul i inni", "Obcym wstęp wzbroniony".

Jak przypomniano na stronie ZAiKS-u, był także autorem kilkunastu "portretów dokumentalnych", m.in. Jana Himilsbacha, Jerzego Bossaka i Antoniego Cierplikowskiego - pochodzącego z Sieradza fryzjera o międzynarodowej sławie, mecenasa sztuki zwanego "Królem fryzjerów – fryzjerem królów". Dla dzieci zrealizował - tworząc scenariusze, teksty piosenek i reżyserując - kultowe już dziś filmy – "Akademię Pana Kleksa" (1983), "Podróże Pana Kleksa" (1985), "Pana Kleksa w kosmosie" (1988) oraz "Tryumf Pana Kleksa" (2001).

Kadr z filmu "Podróże pana Kleksa", reż. Krzysztof Gradowski, 1986
fot. INPLUS/East News

"Zwrot ku kinu dla dzieci nie był wcale przypadkiem. W 1974 r. Krzysztof Gradowski nakręcił krótką telewizyjną fabułę 'Święty Mikołaj pilnie poszukiwany', zabawną historyjkę o dwóch drobnych złodziejaszkach (świetne role Mariana Kociniaka i Marka Walczewskiego). W tym samym roku zrealizował dokument 'Nie tylko dla dzieci', gdzie starał się pokazać stosunek dzieci do otaczającej rzeczywistości poprzez ich spontaniczne reakcje na film, cztery lata później – 'Akademię druha Kieruzalskiego', poświęconą słynnemu zespołowi harcerskiemu Gawęda i jej założycielowi, a rok później przejmującą opowieść o dziewczynce z rodziny dotkniętej alkoholizmem – 'Sama ze swoją piosenką' (1979) „ - napisano na stronie Stowarzyszenia Filmowców Polskich (SFP).

Jak wyjaśniono, "miał inne plany, jednakże sytuacja polityczna początku lat 80. skłoniła go do powrotu do Jana Brzechwy, o którego ekranizacji myślał już kilka lat temu". "W realizacji ambitnego projektu pomógł mu legendarny kierownik produkcji Wilhelm Hollender, wówczas – w znakomitym Zespole Filmowym Zodiak Jerzego Hoffmana" - dodano.

"Sięgnięcie po 'Akademię Pana Kleksa' (1983) okazało się przysłowiowym strzałem w dziesiątkę. Dziesięcioletni Adaś Niezgódka oraz jego kompani, rozpoczynający edukację w tytułowej Akademii, w której spotyka ich wiele przygód i zabawnych sytuacji, szybko stali się ulubieńcami dziecięcej widowni, a ich nauczyciel – prawdziwym autorytetem. A to dzięki niezwykle sprawnej realizacji, świetnym zdjęciom Zygmunta Samosiuka, trafionej obsadzie (Piotr Fronczewski jako Kleks okazał się fantastyczny) oraz dodatkowym, muzycznym atrakcjom: przebojowym piosenkom Andrzeja Korzyńskiego i… metalowego zespołu TSA oraz tekstom Brzechwy i Gradowskiego" - czytamy na stronie SFP.

Gradowski był laureatem licznych nagród i wyróżnień

"Akademia Pana Kleksa" okazała się "hitem frekwencyjnym" - jak podało SFP w Polsce w kinach obejrzało ją ponad 14 mln widzów. "Nie pozostało nic, jak kontynuować Kleksowe opowieści" - napisał Jerzy Armata. Powstały kolejno: "Podróże Pana Kleksa" (1985), "Pan Kleks w kosmosie" (1988) oraz "Tryumf Pana Kleksa" (2001). W 1995 r. Gradowski zrealizował film fantasy dla młodej widowni "Dzieje Mistrza Twardowskiego" z Danielem i Rafałem Olbrychskimi i Rafałem Królikowskim w głównych rolach.

Jak przypomniał Jerzy Armata, "uprawiał Gradowski – również z sukcesem – kino… animowane: 'Ekologia, pacyfizm, zagrożenia cywilizacyjne' – to główne tematy jego autorskich filmów animowanych:'Dla dobra sprawy' (1974),'Dno' (1976), 'Porozumienie' (1978), 'Z ostatniej chwili' (1980), 'Super strip-tease' (1980), 'Ptaki i środki masowego przekazu' (1981), 'Adaptacja. Gra planszowa dla wszystkich' (1984)".

"Jest autorem niezwykle interesującego dokumentu 'Non camera' (1980), poświęconego Julianowi Józefowi Antoniszowi, niekonwencjonalnemu mistrzowi animacji z Krakowa, a ten w rewanżu zrealizował 'Dokument animowany non camera, czyli reżyser Krzysztof Gradowski o sobie…' (1980)" - czytamy na stronie SFP. Krzysztof Gradowski był laureatem licznych nagród i wyróżnień na festiwalach krajowych i zagranicznych, m.in. w Chicago, Moskwie, Kairze, Oberhausen, Gdyni, Tarnowie, Poznaniu i Krakowie.

W latach 1991–96 pełnił funkcję przewodniczącego Korporacji Reżyserów Filmowych i Telewizyjnych. Od 2006 r. był wiceprzewodniczącym Sekcji Autorów Dzieł Filmowych i Telewizyjnych Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. W 2009 r. został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi, a w 2013 r. otrzymał Brązowy Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis". Podkreślono, że Gradowski "był też Kawalerem Orderu Uśmiechu", który wręczono mu w 1987 r. W 2020 r. otrzymał także Nagrodę 100-lecia ZAiKS-u. Krzysztof Gradowski zmarł 22 czerwca. Miał 77 lat.

RadioZET.pl/PAP/oprac. AK