Osoby po 65. roku życia bez pomocy państwa. Nowy projekt wyklucza seniorów
Jesienią 2025 r. do Sejmu trafi projekt ustawy o asystencji osobistej. Rządowy projekt przewiduje objęcie usługami osoby w wieku od 13 do 65 lat, pozostawiając jednak starszą część społeczeństwa bez nowego, systemowego wsparcia. To właśnie ten zapis budzi największe kontrowersje w środowisku osób z niepełnosprawnościami i organizacjach pozarządowych.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kto będzie mógł skorzystać z pomocy asystenta osobistego.
- Jakie zmiany wprowadza nowa ustawa.
- Dlaczego projekt budzi sprzeciw w środowisku osób z niepełnosprawnościami.
Ustawa o asystencji osobistej: wsparcie tylko do 65. roku życia, starsi pozostają poza systemem
Celem ustawy, która ma wejść w życie w 2027 r., jest wprowadzenie trwałego, powszechnego dostępu do usług osobistego asystenta, które dotąd funkcjonowały głównie w ramach czasowych programów samorządowych i organizacji pozarządowych. – Musimy wreszcie przestać traktować osoby z niepełnosprawnościami jako biernych odbiorców pomocy. To obywatele, którzy mają prawo do samodzielnego życia – mówi Łukasz Krasoń, Pełnomocnik Rządu ds. Osób z Niepełnosprawnościami.
Projekt ustawy przewiduje, że bezpłatną asystencję osobistą otrzymają osoby w wieku 13–65 lat, posiadające orzeczenie o niepełnosprawności. Pomoc będzie przyznawana elastycznie, w zależności od faktycznych potrzeb. Specjalny zespół będzie decydował o wymiarze godzin i zakresie wsparcia – od 30 do 240 godzin miesięcznie, a dla nieletnich w wieku 13–18 lat maksymalnie 80 godzin.
Osoby powyżej 65. roku życia nie będą objęte nowym naborem. Mogą jedynie kontynuować wcześniejsze decyzje o przyznaniu pomocy, jeśli takie posiadają. Ten aspekt ustawy budzi poważne wątpliwości, ponieważ zgodnie z Konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, wsparcie powinno być dostępne także dla seniorów.
Resort rodziny wyjaśnia
Brak systemowego wsparcia dla osób starszych może pozostawić znaczną grupę społeczną bez niezbędnej pomocy. Osoby, które stały się niepełnosprawne po ukończeniu 65 lat, będą pozbawione możliwości korzystania z asystenta osobistego, mimo że ich potrzeby w wielu przypadkach są największe.
Eksperci podkreślają, że wraz ze starzeniem się społeczeństwa, liczba seniorów wymagających wsparcia będzie rosnąć. Wyłączenie ich z programu może prowadzić do zwiększenia obciążenia rodzin i instytucji opiekuńczych oraz rodzić nierówności w dostępie do usług wspierających samodzielne życie.
Resort Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnia, że seniorzy oraz osoby z niepełnosprawnościami traktowani są jako dwie odrębne grupy, pozostające w gestii różnych szczebli samorządu. Osoby po 65. roku życia mają możliwość korzystania z innych narzędzi wsparcia, takich jak program „Opieka 75+” czy zapowiadany na 2025 r. bon senioralny przeznaczony dla osób w wieku 66–75 lat. Ministerstwo podkreśla też, że w innych krajach nie funkcjonuje system asystencji osobistej dla osób, które utraciły sprawność dopiero po ukończeniu 65 lat.
Ile zarabia asystent osobisty?
Asystent osobisty wspiera nie tylko w podstawowych czynnościach dnia codziennego – zakupach, poruszaniu się po mieście czy korzystaniu z transportu publicznego – ale także w edukacji, pracy zawodowej i uczestnictwie w wydarzeniach społecznych i kulturalnych. Usługa ma charakter elastyczny i indywidualnie dopasowany do potrzeb osoby z niepełnosprawnością. Wysokość wynagrodzenia asystentów ma wynosić od 46 do 52 zł za godzinę, co ma przyciągnąć wykwalifikowane osoby do tego zawodu.
Co zmienia projekt ustawy
Projekt ustawy wprowadza systemowe uregulowanie usług asystenckich, które do tej pory funkcjonowały w formie czasowych programów i nie obejmowały wszystkich potrzebujących. Ustawa zakłada:
- Stałe finansowanie i powszechny dostęp – nowe przepisy mają zapewnić regularne, systemowe wsparcie osobistego asystenta.
- Rozwój usług lokalnych – wsparcie ma umożliwiać osobom z niepełnosprawnościami pozostanie w swoim środowisku, z dala od opieki instytucjonalnej.
- Profesjonalizacja kadry – ujednolicenie warunków zatrudnienia, szkoleń i nadzoru nad asystentami.
Projekt ma zostać rozpatrzony przez Stały Komitet Rady Ministrów 4 września 2025 r., następnie trafi do Rady Ministrów, a potem do Sejmu. Wejście w życie ustawy planowane jest na 2027 r., a nabór wniosków – od 2026 r.
Równolegle procedowany jest prezydencki projekt ustawy, obejmujący osoby powyżej 18 lat w każdym powiecie, ale z mniejszym maksymalnym wymiarem godzin. Nie jest jeszcze jasne, kiedy projekt prezydencki zostanie procedowany.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
