Radio ZET
Wiadomości
Polska
Dożynki są starsze niż myślisz. Tak Święto Plonów obchodzili Słowianie

Dożynki są starsze niż myślisz. Tak Święto Plonów obchodzili Słowianie

Małgorzata Pelka

2 min. czytania

28.08.2025 11:35

Dożynki to ludowe święto, podczas którego odbywają się obrzędy dziękczynne związane z ukończeniem żniw. Święto Plonów, bo pod taką nazwą funkcjonuje od dawna to przedsięwzięcie, ma bogatą historię. Ten dzień był ważny już dla naszych słowiańskich przodków.

Z tego artykułu dowiesz się:

Jak obchodzono święto znane dziś jako dożynki.
Jaki przedmiot do dziś pozostaje symbolem Święta Plonów.
W jaki sposób świętuje się współcześnie.

Święto Plonów u Słowian. Jak świętowano dawniej?

Choć dożynki to współcześnie jedno z popularniejszych świąt ludowych, to źródeł obchodów można dopatrywać się wśród Słowian. W artykule „Święta i obrzędy rodzimej wiary” Agnieszki Gajdy, opublikowanym na łamach pisma naukowego „Państwo i Społeczeństwo”, znalazła się informacja o czterech głównych świętach rodzimowierczych. W ramach kalendarza obrzędowego wymieniono Jare Gody (przypadające na równonoc wiosenną), Noc Kupały (świętowana podczas najkrótszego dnia w roku), Święto Plonów (obchodzone w okresie równonocy jesiennej) i Szczodre Gody (celebrowane w czasie przesilenia zimowego).

Dożynki od samego początku związane były z dziękczynieniem dotyczącym plonów. W związku z tym, że ich symbolem do dziś jest wieniec, nazywa się je również Wieńcowymi. Obrzędy odbywały się przed zachodem słońca na skrajach pól i lasów. Prowadziła je osoba znana jako żerca („ofiarnik”), darzona szacunkiem wśród społeczności i posiadająca wiedzę na temat porządku rytualnego. Spotkanie rozpoczynano od okadzania przybyłych ziołami i przekazania żercy wieńca z prośbą o złożenie go Bogom. Osoba prowadząca obrzędy składała symbol dożynek pod figurą Światowita wraz z roślinami (owocami pracy) i wykonanymi przez społeczność przedmiotami lub posiłkami. Wieniec spalano, ofiary składano dodatkowo Mokoszy, Perunowi, Swarogowi i Węlesowi. Święcono też przyniesione przez Słowian amulety, które przez następny rok miały chronić właścicieli i zapewniać im szczęście. Rozpalony ogień musiał płonąć całą noc.

Nie przegap

Takiej imprezy w Bydgoszczy nie było. "Spodziewamy się tłumów"

Będzie nowy dzień wolny od pracy? Komisja już poparła

Dożynki w Polsce. Jak obchodzi się je współcześnie?

Obecnie dożynki organizowane są głównie na wsiach i w małych miastach. Przyjmują dwa wymiary – religijny, w ramach którego rolnicy gromadzą się w świątyniach na liturgii dziękczynnej lub odbywają pielgrzymki, oraz świecki, przewidujący organizację hucznego festynu. Centralne miejsca wsi i przydomowe ogrody są wówczas ozdabiane dekoracjami dożynkowymi, np. rzeźbami ze słomy.

Źródło: Radio ZET/A. Gajda, „Święta i obrzędy rodzimej wiary”, „Państwo i Społeczeństwo”, VII: 2007 nr 2/panstwoispoleczenstwo.pl/ethnomuseum.pl

Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?

Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET