Edukacja zdrowotna w liceum. Program, tematy, zagadnienia

Edukacja zdrowotna: program nauczania w liceum. 10 działów

Edukacja zdrowotna budzi dyskusję. Przeciwko przedmiotowi protestują zwolennicy prawicowych ugrupowań oraz osoby duchowne. Co zawiera jednak program nauczania? W przypadku nauczania w szkołach ponadpodstawowych jest to kompleksowy zbiór wiedzy, który podzielono na 10 obszarów:

• wartości i postawy,
• zdrowie fizyczne,
• aktywność fizyczna,
• odżywianie,
• zdrowie psychiczne,
• zdrowie społeczne,
• zdrowie seksualne,
• zdrowie środowiskowe,
• internet i profilaktyka uzależnień,
• system ochrony zdrowia.

Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazuje, że działy odzwierciedlają poszczególne sfery funkcjonowania życia człowieka. „W podstawie programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna szczególnie istotne jest umożliwienie uczniom zbudowania, utrzymania i zmiany zachowań zdrowotnych w modelu najlepiej odpowiadającym na ich potrzeby oraz sytuację zdrowotną. […] Istotne jest natomiast, aby zajęcia były prowadzone w nurcie pedagogiki pozytywnej, tak aby wzmacniały u uczniów motywację, samodyscyplinę oraz poczucie własnej skuteczności w zakresie podejmowania zachowań prozdrowotnych i unikania zachowań ryzykownych” – można przeczytać w rozporządzeniu ministra edukacji z 6 marca 2025 r.

Edukacja zdrowotna – zagadnienia, przykładowy program nauczania

Na stronie gov.pl można znaleźć przykładowy program nauczania edukacji zdrowotnej. Wśród zagadnień poruszanych w ramach każdego z działów pojawiają się m.in.:

1. wartości i postawy – pojęcie godności człowieka, formy i skutki dyskryminacji, postawy przeciwdziałające dyskryminacji, postawy prospołeczne wobec zdrowia, badania naukowe w obszarze zdrowia, transplantologia, dawstwo szpiku, krwiodawstwo, aspekty etyczne i prawne bycia dawcą, wolontariat, jego znaczenie w ochronie zdrowia, formy działań wolontariackich;
2. zdrowie fizyczne – etapy życia a potrzeby zdrowotne, źródła informacji o zdrowiu i kryteria ich wiarygodności, zagrożenie dezinformacją, rola mediów i technologii, skutki zdrowego i niezdrowego stylu życia, choroby przewlekłe, diagnostyka, badania profilaktyczne, znaczenie regularności badań, dostępność badań, profilaktyka kardiologiczna, zdrowe odżywianie, aktywność fizyczna, badania przesiewowe, profilaktyka onkologiczna, czynniki ryzyka nowotworów, najczęstsze nowotwory, samokontrola w profilaktyce zdrowia (ocena skóry i znamion, samobadanie piersi i jąder), profilaktyka nadwagi i otyłości, choroby powiązane z otyłością, zespół metaboliczny,
3. aktywność fizyczna – znaczenie aktywności fizycznej, dobór aktywności do indywidualnych potrzeb, rodzaje aktywności fizycznej, zasady bezpieczeństwa, grupy wymagające szczególnego podejścia (dzieci, seniorzy, osoby przewlekłe chore i z niepełnosprawnościami), zasada inkluzywności w aktywności fizycznej (zapraszanie wszystkich chętnych), komunikacja i motywowanie, specjalne potrzeby zdrowotne a ruch,
4. odżywianie – wpływ diety na zdrowie człowieka, planowanie posiłków, różne modele żywienia, wpływ diet na środowisko, zrównoważone praktyki żywieniowe (np. wybór produktów lokalnych i sezonowych), korzyści i zagrożenia przetwarzania żywności,
5. zdrowie psychiczne – dobrostan psychiczny, styl życia a zdrowie psychiczne, relacje społeczne, równowaga między obowiązkami a czasem wolnym, działanie na rzecz społeczności lokalnej, kontakt z przyrodą, znaczenie komunikowania uczuć i sposoby ich wyrażania, budowanie prawidłowych relacji, bezpieczne relacje interpersonalne (rozpoznawanie granic, unikanie relacji toksycznych), wyrażanie wdzięczności, rola otoczenia, presja otoczenia, wpływ internetu i mediów społecznościowych, świadome podejmowanie decyzji, zaburzenia psychiczne, zaburzenia odżywiania, dobór pomocy specjalistycznej, podstawowe nurty psychoterapii
6. zdrowie społeczne – granice psychiczne, rozpoznawanie i zaznaczanie swoich granic, szacunek dla granic innych osób, odpowiedzialność za rozwój osobisty, świadome życie, kompetencje kluczowe dla dorosłego życia, aspekty organizacyjne, psychospołeczne i zdrowotne ciąży i rodzicielstwa, zagrożenia związane z alkoholem w ciąży, wpływ innych substancji psychoaktywnych w ciąży, pielęgnowanie bliskich relacji,
7. zdrowie seksualne – pojęcie i rozwój seksualności, bezpieczeństwo w kontekście seksualności (świadoma zgoda, ochrona przed przemocą seksualną), budowa i funkcje narządów płciowych, znaczenie mięśni dna miednicy dla zdrowia, czynniki i sposoby dbania o płodność, przyczyny i skutki niepłodności, formy leczenia niepłodności, przebieg metody in vitro i różnice w jej przebiegu względem innych metod, ciąża, poród i opieka okołoporodowa, karmienie piersią, opieka nad noworodkiem, pojęcie i metody antykoncepcji, kryteria wyboru metody, infekcje przenoszone drogą płciową, różnice między poronieniem i aborcją, etyczne, prawne i zdrowotne uwarunkowania, normy społeczne i świadoma zgoda, przemoc seksualna – formy, sposoby reagowania, instytucje pomocowe, zagrożenia związane z seksualnością (np. grooming i szantaż seksualny),
8. zdrowie środowiskowe – zmiany klimatu, dezinformacja klimatyczna, techniki dezinformacji, kryteria oceny źródeł, rola edukacji klimatycznej,
9. internet i profilaktyka uzależnień – sposoby ochrony prywatności, ochrona prywatności bliskich, sharenting i związane z nim zagrożenia, aspekty prawne, świadome korzystanie z internetu, fake newsy, sztuczna inteligencja, wpływ reklam na postawy
10. system ochrony zdrowia – znaczenie dowodów naukowych, etapy badań klinicznych, zasady etyczne badań.

Źródło: Radio ZET/ gov.pl