Matura rozszerzona z j. polskiego 2025. Wielka lista motywów literackich

Matura rozszerzona z języka polskiego 2025. Motyw miłości, rodziny, śmierci

Z jakimi motywami można zetknąć się podczas matury rozszerzonej z języka polskiego? Warto mieć do dyspozycji wiele opcji literackich, by móc swobodnie skorzystać z tej wiedzy podczas pisania wypracowania. Wśród poruszanych tematów sprzed lat znajdują się oczywiście podstawy takie, jak m.in. miłość, rodzina czy ojczyzna. Warto jednak znać także bardziej skomplikowane motywy, by nie dać się zaskoczyć. Mogą przydać się podczas matury na poziomie rozszerzonym.

Jakie dzieła najlepiej ilustrują konkretne tematy? Zapoznaj się z przykładową rozpiską, zawierającą zarówno sprawdzone przykłady z kanonu lektur szkolnych, jak i pozycje literackie spoza obowiązkowej listy. Zaczynamy od najprostszych motywów.

Szczęśliwa miłość:

• Jane Austen, „Duma i uprzedzenie”
• Biblia, „Pieśń nad Pieśniami”
• Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz”

Nieszczęśliwa miłość:

• Bolesław Prus, „Lalka”
• Lew Tołstoj, „Anna Karenina”
• Emily Brontë „Wichrowe Wzgórza”
• Fiodor Dostojewski, „Idiota”

Rodzina:

• Maria Dąbrowska, „Noce i dnie”
• Eliza Orzeszkowa, „Nad Niemnem”
• Jeffrey Eugenides, „Przekleństwa niewinności”
• Gabriel García Márquez, „Sto lat samotności”
• Sławomir Mrożek, „Tango”

Śmierć:

• Jan Kochanowski, „Treny”
• Adam Mickiewicz, „Dziady” (cz. II i IV)
• William Szekspir, „Hamlet”
• Toni Morrison, „Umiłowana”

Dom

• Eliza Orzeszkowa, „Nad Niemnem”
• Bruno Schulz, „Sklepy cynamonowe”
• Miron Białoszewski, „Pamiętnik z powstania warszawskiego”
• Harper Lee, „Zabić drozda”

Wieś:

• Eliza Orzeszkowa, „Nad Niemnem”
• Władysław Reymont, „Chłopi”
• Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz”

Miasto:

• Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
• Bolesław Prus, „Lalka”
• Charles Baudelaire, „Paryski splin”

Ojczyzna/patriotyzm:

• Ignacy Krasicki, „Hymn do miłości ojczyzny”
• Henryk Sienkiewicz, „Potop”
• Homer, „Odyseja”
• Adam Mickiewicz, „Konrad Wallenrod”

Sen:

• Adam Mickiewicz, „Dziady” (cz. III)
• William Szekspir, „Sen nocy letniej”
• William Szekspir, „Makbet”
• Jan Kochanowski, „Tren XIX”
• Bolesław Leśmian, „Dusiołek”

Redakcja poleca

Niezdana matura 2025. Co zrobić? Działanie krok po kroku

Matura 2025: język angielski. Odpowiedzi, arkusze CKE i rozwiązania [poziom rozszerzony 8.05.2025]

Matura rozszerzona z języka polskiego. Samotność, dzieciństwo, natura, nierówności

Należy pamiętać, że klasyczne motywy przedstawiające w różny sposób rodzinę, miłość czy dom to nie wszystko. Na poziomie rozszerzonym można spodziewać się również bardziej wymagających zagadnień. W tym przypadku można mówić o postawach, stanach emocjonalnych czy różnych postaciach.

Samotność:

• William Szekspir, „Hamlet”
• Johann Wolfgang von Goethe, „Cierpienia młodego Wertera”
• Homer, „Odyseja”
• Sofokles, „Antygona”
• Antoine de Saint-Exupéry, „Mały Książę”

Bunt:

• Juliusz Słowacki, „Kordian”
• Adam Mickiewicz, „Konrad Wallenrod”
• Stefan Żeromski, „Ludzie bezdomni”
• Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
• Witold Gombrowicz, „Ferdydurke”

Praca:

• Bolesław Prus, „Lalka”
• Henryk Sienkiewicz, „Za chlebem”
• Stefan Żeromski, „Ludzie bezdomni”
• Eliza Orzeszkowa, „Nad Niemnem”
• Władysław Reymont, „Chłopi”

Podróż:

• Olga Tokarczuk, „Profesor Andrews w Warszawie”
• Adam Mickiewicz, „Sonety krymskie”
• Ryszard Kapuściński, „Podróże z Herodotem”
• Juliusz Verne, „W osiemdziesiąt dni dookoła świata”
• Dante Alighieri, „Boska komedia”

Dzieciństwo:

• Charles Dickens, „Przygody Olivera Twista”
• Bolesław Prus, „Antek”
• Mark Twain, „Przygody Tomka Sawyera”
• J.K. Rowling, „Harry Potter” (pierwsze części)
• Henryk Sienkiewicz, „Janko Muzykant”

Przemiana:

• Bolesław Prus, „Lalka”
• Sylvia Plath, „Szklany klosz”
• Charles Dickens, „Opowieść wigilijna”
• Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz”
• Johann Wolfgang von Goethe, „Faust”

Zbrodnia:

• Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”
• Albert Camus, „Obcy”
• Agatha Christie, „Morderstwo w Orient Expressie”
• Juliusz Słowacki, „Balladyna”
• Biblia, Kain i Abel

Wojna:

• Henryk Sienkiewicz, „Krzyżacy”
• Henryk Sienkiewicz, „Potop”
• Homer, „Iliada”
• Józef Wybicki, „Mazurek Dąbrowskiego”
• „Pieśń o Rolandzie”

Poświęcenie:

• Aleksander Kamiński, „Kamienie na szaniec”
• Stefan Żeromski, „Siłaczka”
• Eliza Orzeszkowa, „Gloria victis”
• Kurt Vonnegut, „Rzeźnia numer pięć”
• Adam Mickiewicz, „Dziady” (cz. III)

Nierówności społeczne:

• George Orwell, „Folwark zwierzęcy”
• Stanisław Wyspiański, „Wesele”
• Dorota Masłowska, „Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną”
• Toni Morrison, „Najbardziej niebieskie oko”
• Stefan Żeromski, „Ludzie bezdomni”

Natura:

• Olga Tokarczuk, „Prowadź swój pług przez kości umarłych”
• Jan Kochanowski, „Na lipę”
• Jan Kochanowski, „Pieśń świętojańska o Sobótce”
• Władysław Reymont, „Chłopi”
• Ernest Hemingway, „Stary człowiek i morze”

Artysta:

• Tomasz Mann, „Śmierć w Wenecji”
• Rainer Maria Rilke, „Listy do młodego poety”
• Henry Miller, „Zwrotnik Raka”
• Edward Stachura, „Siekierezada albo Zima leśnych ludzi”

Taniec:

• Stanisław Wyspiański, „Wesele”
• Władysław Reymont, „Chłopi”
• Sławomir Mrożek, „Tango”

Matka:

• Maria Dąbrowska, „Noce i dnie”
• Margaret Atwood, „Opowieść podręcznej”
• Biblia, matki kłócące się przed obliczem króla Salomona

Ojciec:

• Jan Kochankowski, „Treny”
• Franz Kafka, „List do ojca”
• Molier, „Skąpiec”
• Fiodor Dostojewski, „Bracia Karamazow”

Źródło: Radio ZET