Specjalne ćwiczenia dla polskich służb. Do końca nie wiedzą, co ich czeka

Do zamachu w Krakowie doszło w sobotę 7 listopada. 24-letni Michał Oksiński w okolicy Rynku Głównego w Krakowie zabił sześć osób, a ranił kilkanaście. Mężczyzna, który wcześniej zamordował swoją rodzinę, strzelał do przypadkowych osób, a następnie ciężko ranił dwóch policjantów, którzy rzucili się za nim w pościg.

Dla wszystkich Polaków to zdarzenie było szokiem, na który zupełnie nie byliśmy przygotowani. Bohaterska postawa dwóch policjantów zapobiegła jeszcze większej masakrze, ale postawiła też pytania, czy jako społeczeństwo możemy przygotować się na takie tragedie. I czy przygotowane do nich są polskie służby.

Tak ćwiczą polskie służby

Jak mówi Wojciech Górecki, specjalista ds. badań Centrum Cyberbezpieczeństwa Akademii Górniczo-Hutniczej, żadne ćwiczenia nie przygotują nas na każdy możliwy przebieg ataku. Mogą jednak sprawić, że ludzie i instytucje zetkną się z podobnym problemem wcześniej: rozpoznają trudności, sprawdzą sposób podejmowania decyzji i przećwiczą współpracę, zanim od tych umiejętności będzie zależało czyjeś życie.

W Małopolsce odbywają się organizowane przez Pogotowie Ratunkowe w Chrzanowie ćwiczenia dla służb MAYDAY, których scenariusz obejmował atak uzbrojonego napastnika w sali widowiskowej MOKSiR oraz dużą liczbę poszkodowanych. Dla strażaków działania rozpoczęły się od pozorowanego wypadku drogowego, a kolejne informacje stopniowo ujawniały zagrożenie ze strony napastnika. To istotny element przygotowania, w rzeczywistości przecież służby również nie otrzymują od razu pełnego i uporządkowanego obrazu sytuacji.

W 2026 roku w ramach tych ćwiczeń odbyła się także konferencja „Od chaosu do koordynacji – wiele służb, jeden cel”. Zdaniem Góreckiego to dobrze oddaje zasadniczy problem - poszczególne zespoły mogą być bardzo dobrze przygotowane, a mimo tego potrzebować treningu wspólnego działania.

- Koordynacja oznacza, że informacja dociera do właściwej osoby w czasie pozwalającym podjąć decyzję. Trzeba ustalić, co się wydarzyło, gdzie nadal występuje zagrożenie, ilu jest poszkodowanych, jakie działania już podjęto i czego jeszcze potrzeba. Równie ważne jest odróżnienie informacji potwierdzonych od przypuszczeń oraz aktualizowanie obrazu sytuacji – mówi ekspert w rozmowie z RadioZET.pl.

- Celem jest uruchomienie sił i środków adekwatnych do rozpoznanego zagrożenia, z możliwością szybkiego zwiększenia skali działania. Zbyt małe zasoby mogą opóźnić pomoc. Nadmierna, nieskoordynowana koncentracja zespołów może utrudnić dojazd, przeciążyć łączność i ograniczyć dostępność pomocy w innych miejscach. Nie chodzi więc o oszczędzanie na reakcji, lecz o świadome dysponowanie zasobami, utrzymywanie rezerw i reagowanie na zmiany sytuacji – dodaje.

Wyciągnąć wnioski

Górecki zwraca uwagę, że ćwiczenia powinny sprawdzać cały proces od zgłoszenia i zadysponowania pierwszych zespołów, przez współpracę policji, ratownictwa medycznego i straży pożarnej, po przyjęcie poszkodowanych w szpitalach. Warto sprawdzać także sytuacje trudne, takie jak sprzeczne meldunki, niedostępny kanał łączności, zmianę lokalizacji zagrożenia czy konieczność przekierowania transportu.

Sam fakt przeprowadzenia ćwiczeń nie jest jeszcze wyznacznikiem przygotowania, a przeprowadzenie symulacji nie zamyka procesu przygotowania. Najważniejsze, są rozmowy z uczestnikami szkoleń i zebranie wniosków, które pomogą poprawić procedury wykorzystywane później w realnych zdarzeniach.

Również w kontekście zamachu w Krakowie należy postawić pytanie, które elementy ćwiczeń przeprowadzonych w Chrzanowie w ramach MAYDAY mogą zostać wykorzystane podczas rzeczywistej interwencji. I wprowadzić do kolejnych ćwiczeń inne, które mogą pomóc naszym służbom w odpowiedniej reakcji na zdarzenia kryzysowe.

Kluczowa rola ratowników

Jak pokazał zamach w Krakowie, niezwykle ważna była rola ratowników medycznych, którzy już na miejscu zdarzenia zmuszeni byli podjąć działania ratujące zdrowie i życie poszkodowanych. W ćwiczeniach MAYDAY ratownicy medyczni szkolili się w działaniach w zdarzeniach z dużą liczbą poszkodowanych.

Jak mówi w rozmowie z RadioZET.pl Konrad Chechelski, kierownik Pogotowia Ratunkowego w Chrzanowie i prezes Fundacji Rozwoju Ratownictwa i Bezpieczeństwa „Pierwsza Linia”, scenariusz był tak skonstruowany, żeby uczestnicy musieli działać w sytuacji jak najbardziej zbliżonej do warunków, które mogą zastać w rzeczywistości.

- Nasze ćwiczenia są tak przygotowywane, aby zdradzać jak najmniej informacji o tym, jaki będzie scenariusz. Cały personel przyjeżdża na miejsce i nie wie, z czym dokładnie się zmierzy. Medycy wykonują działania zgodne z procedurą Ministerstwa Zdrowia w zakresie postępowania w zdarzeniach z dużą liczbą poszkodowanych i na bieżąco muszą rozwiązywać problemy, które stawia przed nimi scenariusz. I w zależności od tego, w jakiej kolejności przybywają na miejsce zdarzenia, takie otrzymują funkcje – tłumaczy Chechelski.

Jak opisuje, w ramach pierwszego zespołu wyłoniony jest kierujący akcją medyczną i to on musi wykonać cały katalog czynności na poziomie organizacji i zarządzania akcją. On deleguje kolejne zadania dla poszczególnych zespołów, polegające m.in. na triażu poszkodowanych, współpracy z innymi służbami, budowie punktów medycznych czy transportem poszkodowanych.

Należy też dodać, że ratownicy medyczni powinni jak najczęściej brać udział w takich ćwiczeniach, jak te, organizowane w Chrzanowie. - Nawet ratownicy najlepiej przygotowani, czyli np. wykładowcy na uczelniach, powinni w mojej ocenie przynajmniej raz na pół roku przechodzić takie ćwiczenia. W innych przypadkach może nawet raz na kwartał, choć to także minimum. Wtedy można wyciągnąć odpowiednie wnioski i przemyśleć, co i jak zrobić następnym razem. Natomiast warto też zwrócić uwagę, że w ćwiczeniach takich jak nasze, gdzie nie można wcześniej przygotować się do swojej roli, a zakres zadań do wykonania jest zmienny, cały czas nabywa się nowe umiejętności, tak że im częściej się szkolimy, tym oczywiście lepiej – mówi Konrad Chechelski.

Przygotowani muszą być również mieszkańcy

W takich sytuacjach ważne jest, by nie tylko służby potrafiły odpowiednio zareagować, o czym zresztą mówili już po krakowskim zamachu przedstawiciele policji, przypominając podstawowe zasady zachowania w momentach kryzysowych.

- Warto wcześniej znać podstawowe zasady reagowania: jeżeli można bezpiecznie opuścić miejsce zagrożenia — uciekać. Jeżeli ucieczka jest niemożliwa lub zbyt niebezpieczna — ukryć się, zabezpieczyć wejście i wyciszyć telefon. Informację dla numeru 112 należy przekazać, gdy można to zrobić bez zwiększania zagrożenia. Konfrontacja z napastnikiem pozostaje ostatecznością w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia, gdy ucieczka i ukrycie się nie są możliwe. Taką logikę przedstawia oficjalna kampania 4U – przypomina Wojciech Górecki.

W przygotowaniu mieszkańców potrzebne są takie instytucje, jak FORT Kraków, czyli wspólne przedsięwzięcie Akademii Górniczo-Hutniczej i Krakowskiego Parku Technologicznego, łączące naukę, biznes, wojsko i administrację publiczną wokół rozwoju technologii podwójnego zastosowania.

Konrad Chechelski dodaje, że jeśli ktoś chce poszerzać swoją wiedzę z zakresu ratownictwa medycznego, a nie ma zamiaru kształcić się w tym kierunku, warto rozważyć zapisanie się do OSP, która ma zespół ratowników, bądź też zostań członkiem takich stowarzyszeń jak np. Polski Czerwony Krzyż czy Maltańska Służba Medyczna, które również prowadzą tego typu działalność.

Zamach w Krakowie uświadomił wszystkim, że nawet kraju takim jak Polska, uważanym za stosunkowo bezpieczny, może dojść do tragedii. I warto być przygotowanym, by zareagować w najlepszy możliwy sposób.

Źródło: Radio ZET