Jakie kompetencje ma prezydent? Co może robić? Zadania i obowiązki
Druga tura wyborów prezydenckich odbędzie się 1 czerwca 2025 r. Kandydatów warto weryfikować pod kątem obietnic, znając uprawnienia przysługujące osobie na stanowisku prezydenta. Co robi głowa państwa? Tłumaczymy, jakie ma kompetencje.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Na czym polega rola prezydenta w polskim systemie politycznym.
- Jakie uprawnienia i obowiązki ma głowa państwa.
- Co precyzuje w tej sprawie Konstytucja.
Prezydent Polski – jakie ma zadania? Kompetencje i obowiązki
Prezydent Polski to rola, która ma gwarantować ciągłość władzy. Dba o przestrzeganie Konstytucji i podpisuje akty urzędowe, które wymagają również kontrasygnaty premiera. W sytuacji wątpliwości może skorzystać z prawa weta lub odesłać ustawę do Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z ustawą zasadniczą prezydenta wyłania się w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i tajnych; zostaje nim kandydat, który uzyskał więcej niż połowę ważnych głosów w pierwszej turze lub większą liczbę głosów w turze drugiej.
Warto podkreślić, że głowa państwa pełni w Polsce inną rolę niż w systemie prezydenckim lub semiprezydenckim. Jest przede wszystkim reprezentantem kraju – przedstawicielem Polski w stosunkach zewnętrznych. W związku z tym ratyfikuje umowy międzynarodowe oraz mianuje i odwołuje pełnomocnych przedstawicieli Rzeczypospolitej Polskiej w innych państwach i przy organizacjach międzynarodowych. Przyjmuje też listy uwierzytelniające i odwołujące kredytowanych przy nim przedstawicieli dyplomatycznych innych państw i organizacji. Jest jednocześnie najwyższym zwierzchnikiem sił zbrojnych. Przysługuje mu też inicjatywa ustawodawcza.
Co robi prezydent? Uprawnienia w Polsce
Wśród uprawnień, które przysługują polskiemu prezydentowi, pojawiają się również takie związane z władzą wykonawczą. W tym przypadku jest to m.in. nadawanie polskiego obywatelstwa lub zwalnianie z niego na wniosek osoby zainteresowanej. Prezydent nadaje też ordery i odznaczenia oraz wprowadza żałobę narodową.
Pojawiają się również uprawnienia wobec władzy sądowniczej - mianowanie sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, powołanie I Prezesa Sądu Najwyższego, złożenie wstępnego wniosku o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej osób zajmujących wysokie stanowiska (np. prezesów NIK i NBP, ministra resortowego, dowódcę sił zbrojnych) czy zastosowanie prawa łaski (poza osobami skazanymi przez Trybunał Stanu). W sprawach szczególnej wagi prezydent może zwołać też Radę Gabinetową.
Źródło: Radio ZET/sejm.gov.pl/Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
