„Czarny wtorek”. 29 października runęła nowojorska giełda

2 min. czytania
29.10.2025 09:03
Obserwuj nas na Google

„Czarny wtorek” 29 października 1929 roku to najgorszy dzień na nowojorskiej giełdzie. Ceny akcji spadły średnio o 11,73%. Był to pierwszy dzień Wielkiego Kryzysu lat 30.

Nowojorska giełda
fot. Nowojorska giełda lata 80./Wojtek Laski/East News

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Co wydarzyło się 29 października 1929 roku.
  • Jakie skutki miał krach na giełdzie.
  • Kiedy sytuacja wróciła do normy.

Czarny wtorek

29 października 1929 roku ceny akcji na nowojorskiej giełdzie spadły średnio o 11,73%. Tylko tego jednego dnia obrót sięgnął ponad 16,4 miliona akcji - rekord ustanowiony na kolejne 40 lat. W ciągu dwóch dni z rynku wyparowało 30 mld dolarów.

„Ceny akcji zaczęły spadać we wrześniu i na początku października 1929 roku, a 18 października nastąpił gwałtowny spadek cen akcji. Wkrótce wybuchła panika i 24 października, w Czarny Czwartek, sprzedano rekordową liczbę 12 894 650 akcji. Firmy inwestycyjne i czołowi bankierzy próbowali ustabilizować rynek, skupując duże pakiety akcji, co doprowadziło do umiarkowanego wzrostu w piątek. W poniedziałek jednak burza rozpętała się na nowo, a rynek wszedł w fazę swobodnego spadku. Po Czarnym Poniedziałku nastąpił Czarny Wtorek” - czytamy na history.com.

Wśród przyczyn krachu na nowojorskiej giełdzie wymienia się m.in. spadek produkcji i wzrost bezrobocia, co spowodowało, że akcje znacznie przekroczyły swoją realną wartość oraz niskie płace, wzrost zadłużenia, trudności sektora rolnego i nadmiar dużych kredytów bankowych, których nie można było spłacić.

Wielki Kryzys

Stany Zjednoczone pogrążyły się w chaosie. Czas ten nazywany jest Wielkim Kryzysem lat 30. „Do 1933 roku upadła prawie połowa amerykańskich banków, a bezrobocie sięgało 15 milionów osób, czyli 30 procent amerykańskiej siły roboczej. Indeks Dow Jones Industrial Average powrócił do poziomu sprzed 1929 roku dopiero w listopadzie 1954 roku, około 25 lat później” - wylicza portal history.com.

Skutki Wielkiego Kryzysu nieco pomógł złagodzić „Nowy Ład” prezydenta Franklina D. Roosevelta. To specjalna antykryzysowa polityka społeczno-gospodarcza realizowana w latach 1933-39 w USA, zakładająca m.in.:

  • poddanie wielkich spółek kontroli państwa,
  • rozwój inwestycji państwowych,
  • organizowanie robót publicznych,
  • odrodzenie rolnictwa (m.in. subsydia i kredyty dla farmerów),
  • pomoc dla bezrobotnych i ich rodzin.

„Jednakże gospodarka USA nie odzyskała pełnej sprawności aż do 1939 roku, kiedy to II wojna światowa ożywiła amerykański przemysł” - czytamy na history.com.

Źródło: Radio ZET/history.com/Wikipedia

Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?

Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET