Nowe wsparcie dla 100 tys. Polaków. Prezydent podpisał ważną ustawę
Osobisty asystent, nawet 240 godzin pomocy w miesiącu i nowe możliwości codziennego funkcjonowania. Osoby z niepełnosprawnościami zyskają dostęp do ważnego wsparcia, które ma wreszcie zostać uregulowane ustawowo. Prezydent złożył podpis pod przepisami, ale nie wszyscy będą mogli skorzystać z nich od razu. Kto otrzyma pomoc i na jakich zasadach będzie ona przyznawana?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kto będzie mógł ubiegać się o przyznanie osobistego asystenta.
- Ile godzin pomocy będzie przysługiwać w ciągu miesiąca.
- Jakie obowiązki będzie miał asystent i ile zarobi za godzinę pracy.
Nowe wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami. Od 2028 roku będzie można otrzymać osobistego asystenta
Ważne zmiany czekają osoby z niepełnosprawnościami. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę, która wprowadza systemowe rozwiązanie dotyczące asystencji osobistej. Dzięki nowym przepisom osoby potrzebujące pomocy będą mogły liczyć na regularne wsparcie w codziennym funkcjonowaniu.
Nowy system ma zacząć funkcjonować w 2028 roku. Za organizację usług odpowiadać będą powiaty, które będą mogły realizować je samodzielnie albo zlecić ich wykonywanie innym podmiotom, na przykład organizacjom pozarządowym. Zmiany mają objąć nawet 100 tys. osób.
Kto będzie mógł otrzymać osobistego asystenta?
Początkowo prawo do korzystania z asystencji osobistej będą miały osoby dorosłe w wieku od 18 do 65 lat, które uzyskają co najmniej 80 punktów w skali potrzeby wsparcia. Kolejną grupą zostaną objęci nastolatkowie. Od 2030 roku z usług będą mogły korzystać również osoby od 13. do ukończenia 18. roku życia.
Wprowadzenie nowych przepisów oznacza, że dostęp do pomocy będzie uzależniony od indywidualnej sytuacji i poziomu potrzeb konkretnej osoby. Sam wiek czy posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności nie będą jedynymi kryteriami.
Ustawa określa również miesięczny wymiar wsparcia. W przypadku dorosłych będzie to od 20 do 240 godzin asystencji. Trzeba jednak pamiętać o ograniczeniach obowiązujących w pierwszych latach funkcjonowania systemu.
W 2028 roku maksymalny wymiar pomocy dla osoby dorosłej wyniesie 200 godzin miesięcznie, a w 2029 roku wzrośnie do 220 godzin. Dopiero później będzie można korzystać z pełnego limitu 240 godzin. W przypadku młodzieży w wieku od 13 do 18 lat przewidziano od 20 do 80 godzin wsparcia miesięcznie.
Ważną informacją jest również możliwość przenoszenia niewykorzystanych godzin na kolejny miesiąc. Nie będą one więc automatycznie przepadać. Ustawodawca wprowadził jednak ograniczenie: suma godzin przeniesionych na kolejne miesiące nie może przekroczyć dwukrotności miesięcznego wymiaru przyznanej asystencji.
Jak uzyskać prawo do asystenta osobistego?
Przyznawaniem prawa do asystencji zajmie się specjalny zespół. Będzie on wydawał decyzje administracyjne na podstawie oceny potrzeb konkretnej osoby.
Pod uwagę zostaną wzięte między innymi formularz samooceny wypełniony przez zainteresowanego, bezpośredni wywiad oraz wynik oceny poziomu potrzeby wsparcia. Ustalenia będą dokonywane przez dwóch członków zespołu.
Osoby, którym przyznano prawo do asystencji, będą mogły samodzielnie wskazać asystenta. Jeśli nie będą miały wybranego kandydata, będą mogły poprosić o przedstawienie dostępnych osób.
W takim przypadku podmiot odpowiedzialny za realizację usługi, czyli samorząd lub organizacja pozarządowa, będzie miał 30 dni kalendarzowych na przedstawienie co najmniej dwóch kandydatów, którzy wcześniej wyrażą zgodę na podjęcie współpracy.
Warto również zwrócić uwagę na przepisy dotyczące wieku. Osoba, która uzyska prawo do asystencji przed ukończeniem 65 lat, nie straci go automatycznie po przekroczeniu tej granicy. Będzie mogła korzystać ze wsparcia do końca okresu wskazanego w decyzji administracyjnej.
W czym pomoże asystent osobisty?
Zadaniem asystenta będzie wspieranie osoby z niepełnosprawnością w codziennych czynnościach i aktywnościach. Pomoc ma być dostosowana do indywidualnych potrzeb, a jej celem będzie ułatwienie samodzielnego funkcjonowania.
Asystent będzie mógł między innymi pomagać w przemieszczaniu się, robieniu zakupów, dotarciu do pracy, szkoły czy placówki medycznej. Po odbyciu odpowiedniego przeszkolenia będzie mógł również wspierać podopiecznego w wybranych czynnościach medycznych.
Nowe rozwiązanie ma więc wykraczać poza zwykłą pomoc w domu. Chodzi przede wszystkim o umożliwienie osobom z niepełnosprawnościami większego uczestnictwa w życiu społecznym, zawodowym i edukacyjnym.
Ile będzie zarabiał asystent osobisty?
Ustawa określa także stawki wynagrodzenia za wykonywanie usług asystenckich. W zależności od zakresu potrzeb osoby korzystającej ze wsparcia asystent otrzyma od 49 do 55 zł brutto za godzinę pracy.
Przewidziano również możliwość podwyższania tych stawek. Decyzję o waloryzacji będzie mogła podejmować Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.
Jeden asystent będzie mógł świadczyć usługi w wymiarze nieprzekraczającym 276 godzin miesięcznie, przy czym limit ten uwzględnia łączną liczbę godzin pomocy udzielanej wszystkim podopiecznym. Współpraca będzie odbywać się na podstawie kontraktu zawieranego z asystentem.
Nowy system zamiast czasowych programów
Dotychczas asystencja osobista była organizowana głównie w ramach programów finansowanych przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Ich realizacja zależała od dostępności środków oraz zaangażowania poszczególnych samorządów i organizacji pozarządowych.
Nowa ustawa ma uporządkować te zasady i stworzyć rozwiązanie o charakterze systemowym. W trakcie prac parlamentarnych analizowano trzy projekty: rządowy, prezydencki i poselski. Ostatecznie jako wiodącą przyjęto propozycję rządową, przygotowaną w biurze ówczesnego pełnomocnika rządu ds. osób niepełnosprawnych Łukasza Krasonia.
Źródło: Radio ZET/PAP