Eurowizja to wielka biznesowa machina. Tyle Polska płaci za udział w show

Eurowizja to biznesowa machina

Choć nie ma oficjalnych badań, które pokazywałyby, jak właściwie Polki i Polacy postrzegają Eurowizję, to jednak wyniki oglądalności koncertów finałowych wyraźnie pokazują, że bardzo chętnie śledzimy to międzynarodowe wydarzenie. Dla przykładu finał Konkursu Piosenki Eurowizji 2025 z udziałem Justyny Steczkowskiej oglądało średnio ok. 4 mln widzów, a w momencie jej występu przed telewizorami było nawet 5,6 mln osób. Był to najlepszy wynik Eurowizji w Polsce od 2016 roku. Te liczby pokazują, że jest to duże wydarzenie rozrywkowe.

TVP od 1993 roku jest członkiem Europejskiej Unii Nadawców i bierze udział w Konkursie Piosenki Eurowizji. Dotąd naszym największym Sukcesem był udział Edyty Górniak, która zajęła drugą pozycję. Wtedy jeszcze zwycięzców wybierało samo jury. Potem nasza eurowizyjna historia nie była już tak kolorowa. W 2003 roku Ich Troje wylądowało na miejscu siódmym, oczko niżej w 2016 roku był Michał Szpak. I to tyle z pierwszej dziesiątki. Całkiem dobre miejsca, bo 11., 12., i 14. mieli: Anna Maria Jopek w 1997, Krystian Ochman w 2022 roku oraz Donatan i Cleo w 2014 roku i Justyna Steczkowska w edycji ubiegłorocznej.

Ale poza emocjami, związanymi z wynikami i występami, Eurowizja jest gigantyczną machiną biznesową. Naiwnością byłoby podejrzewać, że taki konkurs powstałby tylko „dla sztuki”, a właściwie – dla rozrywki. Każde państwo, by wziąć udział w konkursie, musi zapłacić opłatę partycypacyjną. Ile ona wynosi? Dokładne liczby nie zawsze są znane. Jak czytamy na oficjalnej stronie wydarzenia, „Konkurs Piosenki Eurowizji jest wydarzeniem non-profit, finansowanym głównie ze składek Nadawców Uczestniczących (tzw. opłaty za uczestnictwo). Opłata ta jest różna dla każdego kraju, zgodnie z zasadą solidarności, że najsilniejsi ponoszą największą odpowiedzialność. Każdy Nadawca Uczestniczący decyduje, czy chce upublicznić szczegóły finansowe swojego udziału”.

Kto się z kasą nie liczy, a kto liczy każdy grosz?

Jak przekazuje portal oneurope.net, jeden z najdłużej istniejących serwisów o konkursie eurowizyjnym, opłaty partycypacyjne mogą być bardzo zróżnicowane. Jedne kraje płacą tylko za sam występ tyle, ile inne wydają na swoją chwilę chwały i całe przygotowania do niej łącznie.

Choć widzowie oglądają te same trzyminutowe występy, za kulisami kryje się złożony świat skrajnie zróżnicowanych opłat za udział, odzwierciedlający nierówności gospodarcze w Europie. Z danych za 2025 roku wynika, że opłata za show Abora i Tynny, którzy reprezentowali Niemcy, kosztowała zawrotne 500 tys. euro, czyli ponad 2 mln zł. Z kolei w 2023 roku była niewiele niższa, bo wyniosła 473 tys. euro. Dla porównania Czarnogóra podczas ostatniego udziału zapłaciła aż... 20 razy mniej.

Dużą kasę angażuje Hiszpania. Za udział w 2024 roku kraj ten zapłacił 334 tys. euro, czyli niemal 1,5 mln zł. Podobnie BBC, które zazwyczaj płaci około 300 funtów za udział Wielkiej Brytanii. Holandia plasuje się pośrodku, tuż za „wielką piątką”, która płaci zawsze najwięcej. Holenderski nadawca wydaje około 250 tys. euro za zgłoszenie piosenki.

Tymczasem na drugim krańcu spektrum finansowego są mniejsze kraje, które płacą znacznie skromniejsze kwoty – mimo to obciążające ich budżety nadawcze. Jak wyjaśnia oneurope.net, jest pewien konkretny klucz, na podstawie którego opłata partycypacyjna jest wyliczana dla danego kraju. To czynniki takie jak liczba ludności, status ekonomiczny i potencjał oglądalności. Na tej podstawie na przykład Macedonia Północna zapłaciła w 2022 roku nieco ponad 39 tys. euro, Czarnogóra 23 tys. euro w 2012 roku, a Estonia zazwyczaj płaci około 65 tys. euro. To zaledwie ułamek tego, co inwestują główni gracze. Dość powiedzieć, że Bułgaria, Czarnogóra i Macedonia Północna w 2023 roku nie wzięły udziału w konkursie właśnie powołując się na koszty i rosnące opłaty partycypacyjne.

Ale trzeba dodać, że ta główna opłata za udział to jedynie punkt wyjścia. Rzeczywisty koszt udziału w Eurowizji zazwyczaj podwaja się lub potraja, jeśli uwzględni się koszty organizacji, zakwaterowania, działań promocyjnych i podróży. „Hiszpańska kampania Eurowizji 2024 wyniosła prawie 600 tys. euro, a opłata za udział stanowiła nieco ponad połowę. Budżet Irlandii na 2024 rok wyniósł 390 tys. euro, pomimo stosunkowo skromnej opłaty za udział w wysokości 101 tys. euro. W przypadku Rumunii rachunek za 2023 rok wyniósł 400 tys. euro, w tym 80 tys. euro za organizację i 63 000 euro za program eliminacji krajowych” – wylicza serwis.

Opłaty regularnie rosną i to powoduje spory kłopot, bo liczby muszą się spinać. Dla przykładu, kiedy Rosja została wykluczona po napaści na Ukrainę, kasa konkursu mocno ucierpiała. Kraj ten należał do czołówki pod kątem wysokości opłat. Nikomu z organizatorów nie zależy, by kolejni sponsorzy odchodzili, bo to jeszcze bardziej zachwiałoby płynną strukturę finansową, będącą w istocie zespołem naczyń połączonych.

A ile płaci Polska?

Przejdźmy do opłaty, która jest dla nas najbardziej interesująca. Ile składki partycypacyjnej płaci TVP? Dr Marcin Bogucki z Uniwersytetu Warszawskiego, badający Eurowizję od strony naukowej, w wypowiedzi dla „Wirtualnej Polski” ujawnił, że w 2005 roku Polska zapłaciła za swój udział 220 tys. euro. Można założyć, że kwota ta mogła nieco urosnąć przez lata, ale oficjalnych danych na ten temat nie ma. Jeśli to tylko opłata partycypacyjna, a występ kosztuje dwa razy więcej, to łatwo policzyć, z jakim wydatkiem dla TVP mogło się to wiązać.

W 2025 roku występ Justyny Steczkowskiej był pełen efektów, a polska diva nie tylko fruwała nad sceną, trzymając się ręką liny. Duże wrażenie zrobił smok, który wyglądał, jakby miał wylecieć z ekranu. Do tego tancerze, towarzyszący wokalistce na scenie, dzięki którym show było jeszcze bardziej energetyczne i tajemnicze. Z deklaracji organizatorów wynikało jednak, że „wpisowe” na konkurs w porównaniu z 2024 rokiem nie wzrośnie, a wtedy miało być to także około 220 tys. euro. Raptem 935 tys. zł.

Fot. IMAGO/LUKA KOLANOVIC/Imago Stock and People
Alicja Szemplińska na Eurowizji

Eurowizyjna arytmetyka, czyli kto na kogo głosuje

Widzowie od lat spierają się czy Eurowizja jest konkursem przede wszystkim muzycznym, czy też za dużo w niej polityki. Co roku pojawiają się kontrowersje wokół zasad plebiscytu, prowadzących, czy też wokół rzekomej stronniczości jurorów, którzy w ciągu lat faworyzować mieli konkretną grupę państw. W 2026 roku głośny protest dotyczył udziału Izraela. Hiszpania, Holandia, Słowenia, oraz Irlandia (która wygrywała aż siedem razy), zdecydowały się zrezygnować, wskazując, że obecność Izraela nie powinna być normalizowana m.in. ze względu na działania armii tego kraju w Strefie Gazy. Z drugiej strony – światowa marka Maroccan Oil, powiązana z Izraelem, jest od 2020 roku jest jednym z najważniejszych partnerów i sponsorów konkursu, a jej nazwę widzą wszyscy widzowie na początku transmisji.

Co ciekawe w tym kontekście w Polsce także pojawiały się pytania o nasz udział w 2026 roku, a ministra kultury Marta Cienkowska stwierdziła – dodając, że wypowiada się prywatnie, a nie jako ministra – że jej zdaniem w tym roku powinniśmy konkurs zbojkotować. – Uważam, że nie powinniśmy brać udziału w Eurowizji, jeśli weźmie w tym udział Izrael – powiedziała. Ale ostatecznie: jesteśmy i na pewno wnieśliśmy niemałą dolę w organizację plebiscytu.

Nie jest tajemnicą, że za to, które państwo od kogo dostaje więcej głosów, odpowiadają sąsiedzkie sympatie i antypatie. Najsłynniejsze przykłady to państwa nordyckie. Szwecja, Norwegia, Dania, Finlandia i Islandia bardzo często wymieniają się wysokimi punktami. Podobnie działa dawny blok jugosłowiański – Serbia, Chorwacja, Słowenia czy Czarnogóra także regularnie się wspierają. Bardzo charakterystyczny jest również układ Grecja – Cypr. Te dwa kraje systematycznie są już kojarzone są z wzajemnego przyznawania sobie najwyższych not. Przez lata stało się to wręcz rutyną, a polski komentator eurowizyjny Artur Orzech dokładnie te schematy jest w tanie przewidzieć. Istnieje też wyraźny efekt diaspor, na którym sporo zyskuje zresztą Polska. Często dostaje sporo punktów z Wielkiej Brytanii, Irlandii czy Niemiec, gdzie mieszka dużo Polaków. Podobnie działa to w przypadku Turcji i niemieckiej publiczności, czy krajów byłego ZSRR.

Kto i ile zarabia na Eurowizji? Kulisy wielkiego biznesu

Skoro są wydatki, to są i zarobki, choć te drugie nie są możliwe do dokładnego oszacowania. Przede wszystkim grono zarabiających jest bardzo szerokie. Obejmuje całą sieć podmiotów, które biorą udział w wydarzeniu – albo nawet nie biorą, tylko doświadczają tego, co już nazywane jest „efektem Eurowizji”.

Można pomyśleć, że pierwsi są artyści. Tyle że wszyscy oni występują za darmo. A dokładniej – walutą jest splendor, jaki daje szansa na wygraną. Zarabiają też w kontekście marketingowym, choć nie wszyscy. Dla gwiazd, które dobrze znane są w swoich krajach, ale furory w konkursie nie zrobiły, zysk wygenerowany w sieci nie jest tak wielki jak dla tych, którzy znaleźli się w ścisłej czołówce. Tak choćby autor prześmiewczego „Essperesso Macchiato”, Tommy Cash, który konkursu w 2025 roku nie wygrał, ale jego memiczny utwór stał się tak chwytliwy, że zapewnił mu popularność w sieci na całym świecie i serię wyprzedających się koncertów. Zresztą w Polsce artysta także się pojawił.

Eurowizję monetyzują przede wszystkim miasta i kraje organizujące konkurs, bo przyciągają tysiące turystów oraz ogromną uwagę mediów. Zarabiają hotele, restauracje, przewoźnicy i branża eventowa. Dajmy na to Liverpool w 2023 roku. Zgodnie z danymi ze strony samej Eurowizji wydarzenie przyniosło temu regionowi miejskiemu niemal 55 mln funtów (dwukrotnie więcej niż zakładano) i w kolejnych latach dochód ten się powiększał. Jeszcze przed rokiem EBU chwaliło się, że brytyjskie miasto i jego okolice wciąż zarabiają na konkursie. Lokalne władze są przekonane, że to właśnie „efekt Eurowizji”, który przyciągnął rekordową liczbę turystów.

Fot. Shutterstock
Liverpool podczas Eurowizji 2023

„Jest on również uważany (udział w Eurowizji – przyp. red.) za czynnik decydujący o tym, że Liverpool nadal organizuje ważne wydarzenia. Od Konkursu w 2023 roku, takie jak EURO 2028, Big Weekend Radia 1, The Open Golf Championship i Mistrzostwa Świata w Boksie, wybrały region Liverpoolu jako miejsce swoich wydarzeń, umacniając jego reputację jako kulturowej i gospodarczej potęgi” – czytamy na eurovision.com.

Duże wpływy notują też nadawcy telewizyjni dzięki reklamom i sponsoringowi. Wszystko jest poprzedzone skrupulatnymi kalkulacjami. Na przykład Holandia obliczyła, że ich inwestycja w wysokości 500 tys. euro w 2016 roku oznaczała około 62 tys. euro za godzinę transmisji – czyli tylko nieznacznie więcej niż średnie koszty produkcji telewizyjnej. Z kolei Hiszpania przekalkulowała, że  jedna minuta transmisji Eurowizji kosztowała ją 791 euro, podczas gdy minuta meczów Mistrzostw Europy w piłce nożnej o porównywalnej oglądalności aż 21,6 tys. euro.

Warto mieć świadomość tych wszystkich zagadnień, kiedy w sobotę 16 maja zasiądziemy, by oglądać finał Konkursu Piosenki Eurowizji z udziałem Alicji Szemplińskiej. Warto wiedzieć, że pod powierzchnią  muzyczno-rozrywkową buzują gigantyczne pieniądze, międzynarodowe sympatie i antypatie, polityczne napięcia oraz coraz głośniejsze pytania o to, kto dziś naprawdę może sobie pozwolić na udział w konkursie. 

Eurowizja od lat balansuje między ideą inkluzywności a twardą rzeczywistością finansową. Z jednej strony ma być świętem różnorodności i miejscem dla mniejszych państw oraz mniej oczywistych kultur. Z drugiej – organizacja występu, promocja artysty czy przygotowanie widowiska pochłaniają coraz większe budżety. Pojawiają się też pytania, czy konkurs może stać się przestrzenią zdominowaną przez najbogatszych nadawców, wśród których zabraknie miejsca na kulturową różnorodność. To właśnie ona od dekad pozostaje jedną z największych sił Eurowizji.

Źródło: Radio ZET/eurovision.com/oneurope.net/eurovoix.com/biznesinfo.pl/wprost.pl/plejada.pl