Walka z dezinformacją po wtargnięciu rakiet do Polski. „Próby siania paniki”
Po upadku dwóch rosyjskich rakiet i drona na terytorium Polski w internecie zaczęły pojawiać się fałszywe informacje, teorie spiskowe oraz materiały wygenerowane przez sztuczną inteligencję. Centrum Walki z Dezinformacją ostrzega przed próbami podważania zaufania do polskich służb i rządowych komunikatów.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były skutki naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez Rosję.
- Dlaczego wzmożono monitoring przestrzeni informacyjnej po ataku.
- Które narracje dezinformacyjne rozpowszechniano po incydencie.
- W jaki sposób dezinformacja podważała kompetencje polskich służb.
Dezinformacja po naruszeniu przestrzeni powietrznej Polski
Do naruszenia przestrzeni powietrznej Polski doszło w piątek podczas nocnych, zmasowanych ataków Rosji na Ukrainę. Dwie rosyjskie rakiety i dron spadły w trzech lokalizacjach: w okolicy Nowego Lipowca w województwie lubelskim, Rudnika nad Sanem oraz Mołodyczy w województwie podkarpackim. W związku z incydentem szef Centrum Walki z Dezinformacją Paweł Olszewski zdecydował o uruchomieniu wzmożonego monitoringu przestrzeni informacyjnej. „Identyfikujemy, analizujemy i zgłaszamy próby dezinformacji, manipulacji oraz siania paniki” – napisał w piątek rano na platformie X.
W komunikacie CWD poinformowało, że po pojawieniu się informacji o naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej odnotowano powrót narracji znanych z wcześniejszych incydentów. Pojawiły się między innymi przekazy kwestionujące skuteczność polskiej obrony powietrznej, oskarżenia o ukraińską prowokację oraz sugestie, że polskie władze niepotrzebnie wyolbrzymiają zagrożenie. W rozpowszechnianiu dezinformacji wykorzystano również materiały wygenerowane przez sztuczną inteligencję, w tym deepfake'i przedstawiające w prześmiewczy sposób reakcje wicepremiera, szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza oraz szefa MSWiA Marcina Kierwińskiego.
PAP zweryfikowała jeden z materiałów dotyczących ministra obrony. Do jego przygotowania wykorzystano archiwalne nagranie Telewizji Republika, w którym zmieniono między innymi pasek informacyjny i logo. Kosiniak-Kamysz nie wypowiedział słów przedstawionych w zmanipulowanym nagraniu. Ten sam materiał pojawił się już w 2025 roku po eksplozji drona w Osinach. Z kolei NASK poinformował PAP, że do godz. 14.30 zgłosił platformom społecznościowym około 40 dezinformujących treści. „Wszystkie zawierały materiały wygenerowane przy użyciu narzędzi AI, z wykorzystaniem wizerunku polskich polityków” – przekazał Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK.
CWD ostrzega przed fałszywymi wpisami w sieci
Centrum Walki z Dezinformacją wyróżniło trzy główne kierunki rozpowszechnianych fałszywych przekazów. Pierwszy dotyczył rzekomej ukraińskiej prowokacji. Wpisy w mediach społecznościowych łączyły prośby prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego o wsparcie finansowe z wydarzeniami w Nowym Lipowcu. Sugerowano, że w momencie, gdy Ukraina potrzebuje pieniędzy, dochodzi do wybuchu na terytorium Polski.
Pojawiały się również twierdzenia, że nawet jeśli Ukraina nie zaatakowała naszego kraju, to celowo dopuściła do przelotu rosyjskiego pocisku w kierunku polskiego terytorium. Druga narracja dotyczyła rzekomych planów wprowadzenia przez rząd stanu wyjątkowego. Według rozpowszechnianych teorii władze miały wcześniej wiedzieć o zagrożeniu w powiecie biłgorajskim, a następnie wykorzystać incydent do wywołania strachu i uniemożliwienia przeprowadzenia przyszłorocznych wyborów parlamentarnych.
Podważanie kompetencji służb
Trzecia grupa fałszywych przekazów podważała skuteczność polskiej obrony powietrznej. W sieci pojawiały się sugestie o niekompetencji służb, zbyt późnym wykryciu obiektów oraz braku możliwości ich zestrzelenia. Kwestionowano również przygotowanie Polski do sytuacji kryzysowych, wskazując na rzekomy brak wykorzystania syren alarmowych. Doniesienia te zdementowała rzeczniczka MSWiA Karolina Gałecka, przedstawiając dokładną chronologię ostrzeżeń.
W przypadku Nowego Lipowca alert o realnym zagrożeniu wysłano o godz. 6.30, syreny uruchomiono minutę później, a obiekt uderzył o godz. 6.36. W Rudniku nad Sanem alert wysłano o godz. 6.33, syreny włączono o godz. 6.35, a do uderzenia doszło trzy minuty później. W Mołodyczu ostrzeżenie przekazano o godz. 6.33, natomiast syreny uruchomiono cztery minuty później. CWD zwróciło również uwagę, że większość zidentyfikowanych materiałów dezinformacyjnych pojawiła się na platformie X, ale ich obecność rośnie także na TikToku i YouTubie. „W rozpowszechnianie treści o charakterze dezinformacyjnym są zaangażowane konta znane ze stałego szerzenia przekazów antyukraińskich i antyrządowych” – podkreślono w komunikacie.
Źródło: Radio ZET/PAP