Jak działa system kaucyjny? Jak odzyskać kaucję? Najczęstsze pytania i odpowiedzi. Przewodnik

Czym jest system kaucyjny?

System kaucyjny to mechanizm, w którym konsumenci przy zakupie napojów w opakowaniach objętych systemem płacą kaucję, którą odzyskują po oddaniu pustego opakowania do punktu zbiórki. Celem systemu jest:

• zmniejszenie ilości odpadów w środowisku,
• zwiększenie poziomu recyklingu,
• promocja ponownego wykorzystania opakowań, w tym szklanych butelek wielokrotnego użytku.

Za jego wdrożenie odpowiadają przedsiębiorcy wprowadzający napoje na rynek – producenci, importerzy, właściciele marek – we współpracy ze sklepami i operatorami systemu. System rusza 1 października 2025 r. Wymóg unijnej dyrektywy SUP (Single-Use Plastics) nakłada na Polskę obowiązek osiągnięcia bardzo wysokich poziomów selektywnej zbiórki opakowań. Chodzi o 77 proc. od 2025 roku i 90 proc. od 2029 roku.

Redakcja poleca

Te butelki nie wejdą do systemu kaucyjnego. Nie odzyskasz za nie ani grosza

Kaucja za plastikowe butelki. Od kiedy nowe opłaty?

Jakie opakowania będą objęte systemem?

• Butelki szklane wielokrotnego użytku – do 1,5 litra
• Puszki metalowe – do 1 litra
• Butelki PET jednorazowego użytku – do 3 litrów

Wszystkie opakowania będą oznaczone specjalnym symbolem systemu kaucyjnego i informacją o wysokości kaucji. Tak on wygląda:

fot. Znak systemu kaucyjnego

Fot.

Jak znaleźć sklep, gdzie mogę oddać butelkę?

W sklepach pojawią się widoczne naklejki lub piktogramy wskazujące, że punkt przyjmuje opakowania objęte systemem. Duże sklepy (>200 m²) mają obowiązek przyjmowania zwrotów, mniejsze mogą uczestniczyć dobrowolnie.

Dla wygody konsumentów już wkrótce ma być dostępna mapa punktów zbiórki w internecie i w aplikacjach mobilnych, dzięki której można łatwo znaleźć sklep lub punkt zbiórki w najbliższej okolicy. Punkty te mogą być prowadzone zarówno przez sklepy, jak i operatorów systemu.

Ile wynosi kaucja?

• Butelki PET i puszki metalowe: 0,50 zł
• Butelki szklane wielokrotnego użytku: 1 zł

Jak pobierana jest kaucja?

Kaucja pobierana jest przy zakupie napoju w opakowaniu objętym systemem we wszystkich punktach handlowych oferujących takie produkty.

Jak klient odzyskuje pieniądze?

Zwrot kaucji następuje w punkcie zbiórki lub w butelkomatach. Klient otrzymuje dokładnie tę kwotę, którą wpłacił przy zakupie – w gotówce lub na konto, w zależności od procedury punktu.

Redakcja poleca

System kaucyjny rusza, ale tylko w teorii? To nas czeka w sklepach po 1 października

Pilny komunikat z ZUS. Do końca miesiąca trzeba złożyć wniosek, inaczej pieniądze przepadną

Czy potrzebny jest paragon?

Nie – paragon nie jest wymagany. Wystarczy, że opakowanie jest puste i posiada oznakowanie systemowe. Punkt zbiórki weryfikuje tylko, czy opakowanie należy do systemu.

Czy mogę zwrócić butelkę kupioną przed uruchomieniem systemu?

Nie – tylko opakowania z oznaczeniem systemu kaucyjnego będą przyjmowane.

Czy należy zgnieść butelkę przed zwrotem?

Nie – opakowanie powinno być puste, ale nieuszkodzone.  Jak już informowaliśmy, opakowanie nie powinno być jednak zgniecione – butelkomat analizuje kształt butelek i puszek. 

Czy butelka musi mieć etykietę?

Tak. „Oddawane butelki plastikowe muszą mieć etykietę producenta oraz czytelny kod kreskowy, by maszyna mogła odczytać kod i poprawnie przyjąć opakowanie. W przypadku oddawanych puszek kod kreskowy również musi być czytelny i nieuszkodzony” – potwierdza Lidl na swojej stronie internetowej. W dodatku jedyne butelki czy puszki, jakie możemy oddać i otrzymać kaucję to te oznaczone wspomnianym już znakiem systemu kaucyjnego.

Czy sklep może odmówić przyjęcia butelki i wypłaty kaucji?

Co w sytuacji, gdy sklep odmówi przyjęcia opakowania, powołując się na brak miejsca lub awarię urządzenia? Prawo stoi po stronie konsumenta – sklep ma obowiązek przyjąć opakowania. W przypadku problemów można zgłosić sprawę do Inspekcji Handlowej, UOKiK lub rzecznika praw konsumentów.

Czy kaucję do napojów dolicza się też w restauracjach i barach?

Kupując napój w restauracji, barze lub sklepie z częścią gastronomiczną i spożywając go na miejscu, kaucja nie będzie pobierana. Natomiast jeśli opakowanie zabierzemy ze sobą do domu, kaucja zostanie doliczona.

Kaucja a Biedronka i Lidl. Czy sieci są gotowe na nowy system?

Czy butelki będzie można oddawać w Biedronce czy Lidlu? Agnieszka Koc, szefowa działu ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju w sieci Biedronka, wyjaśnia w rozmowie z WP Finanse, że 1 października dyskont nie będzie jeszcze doliczał kaucji do ceny produktów.

– Producenci napojów mają zgodnie z prawem 3 miesiące na dostosowanie się – m.in. zmianę etykiet i rejestrację nowych kodów w systemie. Kaucja będzie doliczana tylko do nowych produktów, prawidłowo oznaczonych znakiem systemu kaucyjnego oraz wyposażonych w nowy kod EAN. Dlatego 1 października nie będziemy jeszcze doliczać kaucji do ceny produktu. Szacujemy, że na rynku będzie jeszcze bardzo mało takich opakowań, do których naliczona zostanie kaucja, a pojawią się one stopniowo, głównie pod koniec roku – informuje przedstawicielka sieci.

W przypadku  Lidla sytuacja wygląda nieco inaczej. W tej sieci na razie dostępne będą wyłącznie napoje w butelkach bez znaku kaucji. Aleksandra Robaszkiewicz, dyrektor ds. Corporate Affairs i CSR Lidl Polska, podkreśla, że „dopiero po ich wyprzedaniu w ofercie pojawią się napoje w butelkach kaucyjnych”.

– Aby przygotować klientów na wprowadzenie systemu kaucyjnego, w kwietniu br. sieć handlowa uruchomiła we sklepach butelkomaty, by przetestować system zbiórki opakowań jeszcze przed oficjalnym startem systemu kaucyjnego. W maju zdecydowaliśmy się podwoić wartość rabatu z 5 do 10 gr za opakowanie, co spotkało się z bardzo pozytywnym odbiorem. Wraz z początkiem systemu kaucyjnego utrzymamy rabat 10 groszy za zwrot butelek PET oraz puszek bez znaku kaucyjnego po napojach zakupionych nie tylko w naszej sieci, ale również w innych sklepach – dodaje Aleksandra Robaszkiewicz.

System kaucyjny. Pieniądze dla klientów, dla środowiska ratunek

Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce stanowi istotny krok w kierunku ekologii i gospodarki o obiegu zamkniętym. Dzięki niemu zwiększy się poziom recyklingu, ograniczone zostanie zaśmiecenie środowiska, a szklane butelki wielokrotnego użytku zyskają większą popularność. Konsumenci zyskają również możliwość odzyskania wpłaconej kaucji bez konieczności posiadania paragonu, co ułatwia codzienne korzystanie z systemu.

fot. system kaucyjny

Fot.

Źródło: Radio ZET