Koniec darmowych wizyt w NFZ. Od 5 marca duże zmiany dla tej grupy osób
Już na początku marca wejdą w życie przepisy, które istotnie zmienią zasady korzystania z publicznej ochrony zdrowia przez niektóre osoby mieszkające w Polsce. Dla wielu osób oznacza to konieczność dostosowania się do nowych realiów.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kto od 5 marca zachowa prawo do bezpłatnego leczenia.
- Jakie warunki trzeba będzie spełnić, by korzystać z NFZ.
- Jak wyglądają dane dotyczące składek i kosztów leczenia obywateli Ukrainy w Polsce.
Zmiany w dostępie do leczenia dla Ukraińców. Od 5 marca nowe zasady w systemie NFZ
Od początku rosyjskiej inwazji Polska otworzyła swój system ochrony zdrowia dla obywateli Ukrainy uciekających przed wojną. Przez pierwsze miesiące pomoc była szeroka i bezwarunkowa – obejmowała leczenie bez konieczności posiadania ubezpieczenia zdrowotnego. Pierwsze ograniczenia pojawiły się już 30 września ubiegłego roku. Dorośli Ukraińcy bez ubezpieczenia utracili prawo m.in. do refundacji leków i leczenia stomatologicznego. Nadal jednak mogli korzystać z podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i leczenia szpitalnego.
Teraz jednak wchodzą w życie kolejne ograniczenia. Od 5 marca bezpłatna opieka zdrowotna będzie przysługiwać węższej grupie osób, a pozostali uchodźcy, aby korzystać z publicznego systemu, będą musieli opłacać składkę zdrowotną.
Kto zachowa prawo do bezpłatnego leczenia
Zgodnie z nowymi przepisami bezpłatna opieka zdrowotna przysługiwać będzie wyłącznie:
- osobom będącym ofiarami tortur i gwałtu,
- osobom rannym i poszkodowanym w wyniku działań wojennych,
- dzieciom i młodzieży,
- kobietom w ciąży oraz w okresie połogu,
- osobom posiadającym zaświadczenie o zamieszkiwaniu w ośrodku zbiorowego zakwaterowania.
Pozostali obywatele Ukrainy, którzy przyjechali do Polski po wybuchu wojny, aby mieć dostęp do publicznej ochrony zdrowia, będą musieli posiadać tytuł do ubezpieczenia – obowiązkowy (np. z umowy o pracę) lub dobrowolny. Warunkiem korzystania z systemu będzie również numer PESEL oraz status UKR, potwierdzający legalny pobyt.
Z katalogu bezpłatnych świadczeń wyłączone będą m.in. niektóre procedury planowe, takie jak leczenie niepłodności czy operacje usunięcia zaćmy, jeśli pacjent nie ma tytułu do ubezpieczenia.
Składki wyższe niż koszty leczenia
Zmiany następują w sytuacji, gdy dane finansowe pokazują interesującą zależność. Z informacji Ministerstwa Zdrowia oraz MSWiA wynika, że w latach 2022–2024 obywatele Ukrainy wpłacili do Narodowy Fundusz Zdrowia ponad 9 mld zł składek zdrowotnych. W tym samym okresie koszt świadczeń udzielonych Ukraińcom, którzy przyjechali do Polski po wybuchu wojny, wyniósł około 2,1 mld zł.
W poszczególnych latach wyglądało to następująco:
- 2022 r. – 2,2 mld zł składek, koszt świadczeń ok. 515 mln zł (652 tys. pacjentów),
- 2023 r. – ponad 3 mld zł składek, koszt ok. 850 mln zł (ponad 802 tys. pacjentów),
- 2024 r. – 3,79 mld zł składek, koszt 747 mln zł (ponad 523 tys. pacjentów).
W 2025 roku koszt leczenia uchodźców wyniósł ponad 723 mln zł i był niższy niż rok wcześniej. Oznacza to, że wpływy ze składek zdrowotnych obywateli Ukrainy znacząco przewyższały wydatki na ich leczenie.
W 2024 roku najwięcej obywateli Ukrainy korzystało z podstawowej opieki zdrowotnej (ok. 178 tys. osób), refundacji leków (ponad 127 tys.) i leczenia stomatologicznego (ponad 50 tys.). W pierwszym roku wojny leczono również osoby ewakuowane bezpośrednio z terenów działań zbrojnych – w 2022 roku było to 143 pacjentów, w 2023 roku 118, a w 2024 roku 36.
Ustawa wygaszająca pomoc
Nowe regulacje wynikają z ustawy o wygaszeniu części rozwiązań pomocowych wprowadzonych po wybuchu wojny. Celem jest ograniczenie nadzwyczajnych mechanizmów wsparcia i przejście do standardowego modelu funkcjonowania systemu – opartego na zasadzie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.
Polski system ochrony zdrowia finansowany jest ze składek. Dlatego – jak podkreśla NFZ – dostęp do pełnego zakresu świadczeń wymaga posiadania tytułu do ubezpieczenia, niezależnie od obywatelstwa.
1,6 mln osób w Polsce
Według danych MSWiA od 24 lutego 2022 roku do końca 2024 roku około 1,6 mln osób, głównie kobiet i dzieci, znalazło w Polsce schronienie. Wielu z nich podjęło pracę i zaczęło odprowadzać składki, stając się pełnoprawnymi uczestnikami systemu.
Zmiany, które wchodzą w życie 5 marca, nie oznaczają całkowitego zamknięcia dostępu do opieki zdrowotnej. Oznaczają jednak przejście z nadzwyczajnego trybu pomocy na model oparty na ubezpieczeniu – z wyjątkiem najbardziej wrażliwych grup. Dla części Ukraińców będzie to formalność. Dla innych – realna zmiana kosztów życia w Polsce.
Źródło: Radio ZET/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Na zdjęciu uśmiechająca się kobieta z krótkimi, ciemnymi włosami na tle czerwonej tkaniny.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/9607a05d/2500888-179x101-04c33a015a.jpg "Irene Jacob w filmie "Trzy Kolory. Czerwony"")
