Kościół w Polsce wprowadza system kar finansowych. Za to można dostać grzywnę
Od 1 marca w Kościele katolickim w Polsce zaczną obowiązywać nowe zasady odpowiedzialności finansowej. Zmiany obejmą zarówno duchownych, jak i osoby świeckie pełniące funkcje kościelne i mogą oznaczać dotkliwe konsekwencje za naruszenie prawa kanonicznego.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Kto i w jakich sytuacjach może zostać ukarany finansowo.
- Jak ustalana będzie wysokość grzywny.
- Jakie ograniczenia chronią ukaranego przed utratą środków do życia.
Kary w polskim Kościele. Powrót do sankcji finansowych
Od 1 marca 2026 r. w Kościele katolickim w Polsce zacznie obowiązywać nowe narzędzie dyscyplinarne: kary finansowe wobec duchownych oraz osób świeckich pełniących funkcje kościelne, które dopuściły się przestępstw kanonicznych. To efekt decyzji Konferencja Episkopatu Polski, która wdrożyła do praktyki krajowej zmiany wprowadzone wcześniej na poziomie powszechnego prawa Kościoła.
Podstawą nowych regulacji jest nowelizacja Kodeksu prawa kanonicznego z grudnia 2021 r., przeprowadzona przez Papież Franciszek. Reforma ta przywróciła do systemu prawa kościelnego możliwość stosowania kar majątkowych – zarówno w formie grzywien, jak i pozbawienia całości lub części wynagrodzenia kościelnego.
Choć prawo kanoniczne od zawsze przewidywało różne sankcje – od upomnień po wydalenie ze stanu duchownego – w ostatnich dekadach kary finansowe były stosowane marginalnie. Nowe przepisy mają, jak podkreślają przedstawiciele Kościoła, wzmocnić odpowiedzialność za nadużycia i uporządkować system sankcji.
Konkretne widełki: od połowy do dwudziestokrotności pensji minimalnej
Szczegółowe zasady ustalania wysokości kar przyjęto 14 października 2025 r. podczas 402. Zebrania Plenarnego Episkopatu w Gdańsku. Zgodnie z ogłoszonym dekretem minimalna grzywna nie może być niższa niż połowa minimalnego miesięcznego wynagrodzenia brutto obowiązującego w dniu wymierzenia kary, a maksymalna — nie może przekroczyć dwudziestokrotności tej kwoty. Ponieważ od 1 stycznia 2026 r. płaca minimalna w Polsce wynosi 4 806 zł brutto, oznacza to, że:
- najniższa kara finansowa wyniesie 2 403 zł brutto,
- najwyższa może sięgnąć 96 120 zł brutto.
Co istotne, mechanizm powiązania sankcji z minimalnym wynagrodzeniem sprawia, że ich realna wysokość będzie automatycznie aktualizowana wraz ze zmianami w prawie pracy.
Kogo obejmą nowe przepisy?
Kary finansowe będą mogły być nakładane nie tylko na duchownych, ale również na osoby świeckie pełniące funkcje kościelne — np. zarządzające instytucjami kościelnymi czy zatrudnione w strukturach parafialnych — o ile dopuściły się przestępstwa kanonicznego w związku z wykonywaniem swoich obowiązków.
Dekret precyzuje, że organ wymierzający karę określi także, na jaki cel kościelny trafi zasądzona kwota. Może to być np. konkretna instytucja, fundusz lub inne dzieło realizujące zadania Kościoła.
Jednocześnie Episkopat zaznaczył wyraźnie, że kara nie może prowadzić do pozbawienia ukaranego środków koniecznych do godziwego utrzymania. W przypadku pozbawienia całości lub części wynagrodzenia kościelnego należy pozostawić mu kwotę odpowiadającą sumie wolnej od zajęcia komorniczego, przewidzianej w polskim prawie.
To rozwiązanie ma zapewnić równowagę między wymiarem sprawiedliwości a podstawowym bezpieczeństwem socjalnym osoby ukaranej.
Formalna ścieżka i publikacja dekretu
Dekret uzyskał 26 stycznia 2026 r. recognitio, czyli zatwierdzenie przez watykańską Dykasterię ds. Biskupów, co otworzyło drogę do jego promulgacji. Pełny tekst dokumentu został opublikowany na oficjalnej stronie Konferencja Episkopatu Polski oraz w urzędowym periodyku „Akta Konferencji Episkopatu Polski”.
Nowe przepisy wejdą w życie 1 marca 2026 r. i stanowią jeden z najważniejszych kroków w ostatnich latach w kierunku zaostrzenia oraz doprecyzowania odpowiedzialności wewnątrz struktur Kościoła katolickiego w Polsce. W praktyce pokażą, czy finansowy wymiar sankcji stanie się realnym narzędziem dyscyplinującym, czy pozostanie rozwiązaniem stosowanym jedynie w wyjątkowych przypadkach.
Źródło: Radio ZET/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
