Pomysł na zastąpienie 800 plus. Polska pójdzie w ślady Węgier?
800 plus nie zawróciło Wisły - liczba narodzin jak spadała, tak spada. Węgry mają nowy pomysł na podniesienie dzietności, który jednak nie zakłada już wypłacania pieniędzy do ręki. Czy rząd będzie budował w Warszawie drugi prokreacyjny Budapeszt?
![pieniądze, logo ZUS i napis "plus" z klocków](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/01/26/9693cd62/916561-420x281-eed31e6112.webp "pieniądze, logo ZUS i napis "plus" z klocków")
800 plus do wygaszenia? Ulgi podatkowe zamiast pieniędzy
800 plus nie spełniło prodemograficznych celów, eksperci poszukują więc potencjalnie bardziej skutecznych rozwiązań. Polska stoi w obliczu jednego z najpoważniejszych wyzwań społeczno-ekonomicznych w swojej historii – kryzysu demograficznego. Dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wskazują, że do 2060 roku populacja Polski może zmniejszyć się o blisko 7 milionów osób w porównaniu z rokiem 2022, osiągając poziom zaledwie 30,9 miliona. Jednocześnie, współczynnik dzietności utrzymuje się na alarmująco niskim poziomie 1,16, co znacząco odbiega od progu zastępowalności pokoleń, wynoszącego ponad 2,1. To jeden z najgorszych wyników w całej Unii Europejskiej.
Jak podkreślają eksperci Personnel Service, dotychczasowe programy wsparcia finansowego dla rodzin, w tym popularne 500 plus i jego obecna forma 800 plus, mimo zwiększenia poczucia bezpieczeństwa finansowego wśród rodzin o niższych dochodach, nie zdołały znacząco wpłynąć na wskaźniki urodzeń. W związku z tym pojawiły się pytania o konieczność poszukiwania nowych, bardziej efektywnych strategii prorodzinnych. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej za czasów PiS bardzo mocno inspirowało się rozwiązaniami wprowadzanymi przez Węgry podczas planowania rozwiązań prorodzinnych dla Polski.
Jednym z kluczowych elementów węgierskiego modelu są ulgi podatkowe dla pracujących matek. Od października 2024 roku matki posiadające troje lub więcej dzieci są całkowicie zwolnione z podatku dochodowego przez całe życie. Planowane jest rozszerzenie tej ulgi w 2026 roku na matki z dwójką dzieci, a w dalszej perspektywie na kolejne grupy wiekowe. Szacuje się, że dzięki temu dochód rodzin wielodzietnych może wzrosnąć nawet o 18,9% rocznie. Dla przykładu, kobieta zarabiająca 6 000 zł brutto miesięcznie może zyskać dodatkowo nawet 1000 zł miesięcznie.
Rząd Viktora Orbána wprowadził również inne formy wsparcia, takie jak preferencyjne kredyty hipoteczne, bezzwrotne dotacje na zakup samochodu dla rodzin z co najmniej trójką dzieci, ulgi podatkowe dla młodych rodziców oraz programy aktywizujące zawodowo kobiety po urodzeniu dziecka. Choć wskaźnik dzietności na Węgrzech nadal nie osiągnął poziomu zastępowalności pokoleń, to jednak wzrósł z 1,23 w 2011 roku do 1,55 w 2023 roku. W tym samym czasie w Polsce wskaźnik ten spadł do rekordowo niskiego poziomu 1,16 w 2023 roku, po latach utrzymywania się poniżej 1,4.
Ulga lepsza niż pieniądze? „Polska potrzebuje długofalowych rozwiązań”
Eksperci Personnel Service zasugerowali, że inspiracja węgierskimi rozwiązaniami może być kluczem do odwrócenia negatywnych trendów demograficznych w Polsce i stworzenia bardziej przyjaznych warunków dla młodych rodzin. - Demografia to jedno z największych wyzwań Polski. Jeśli nie podejmiemy natychmiastowych działań, skutki będą nieodwracalne – zarówno dla rynku pracy, jak i systemu emerytalnego. Musimy myśleć długofalowo i stworzyć warunki, które nie tylko zachęcą do posiadania dzieci, ale także zapewnią stabilność finansową rodzinom, niezależnie od poziomu ich dochodów. Zwolnienie z podatku dochodowego dla pracujących matek, wzorem Węgier, mogłoby być realnym impulsem prorodzinnym – wyjaśnił Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy i założyciela Personnel Service.
Inglot podkreślił, że Polska potrzebuje kompleksowych i długofalowych rozwiązań, które uwzględnią zarówno stabilność finansową rodzin, jak i zachęcą matki do łączenia życia zawodowego z macierzyństwem. Programy takie jak zwolnienie z podatku dochodowego dla pracujących matek mogłyby stanowić silniejszą motywację do powiększania rodzin, szczególnie w grupach o średnich i wyższych dochodach, dla których bezpośrednie transfery pieniężne w mniejszym stopniu wpływają na decyzje o posiadaniu dzieci.
Biorąc pod uwagę alarmujące prognozy demograficzne i ograniczoną skuteczność dotychczasowych programów, rozważenie radykalnych zmian w polityce prorodzinnej staje się koniecznością. Model węgierski, mimo że nie doprowadził jeszcze do osiągnięcia poziomu zastępowalności pokoleń, pokazuje, że innowacyjne podejścia, takie jak zwolnienia podatkowe dla pracujących matek, mogą przyczynić się do poprawy wskaźników dzietności i stworzyć bardziej stabilne fundamenty demograficzne na przyszłość.
Źródło: Radio ZET/ Personnel Service
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
