Seniorzy spieniężają dorobek życia. „Proceder się rozwija"
Dla wielu seniorów mieszkanie to nie tylko miejsce do życia, ale też najcenniejszy majątek. Coraz więcej osób decyduje się zamienić go na regularne świadczenie, jednak system wciąż pozostawia wiele pytań dotyczących bezpieczeństwa takich umów.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak wygląda rynek renty dożywotniej w Polsce.
- Dlaczego seniorzy mogą być narażeni na utratę majątku.
- Jakie zmiany proponują organizacje senioralne i finansowe.
Renta dożywotnia za mieszkanie. Seniorzy wciąż bez ochrony państwa
Renta dożywotnia może być sposobem na poprawę sytuacji finansowej seniorów, szczególnie tych mieszkających samotnie lub znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej czy zdrowotnej. W zamian za przeniesienie własności mieszkania lub domu otrzymują świadczenie do końca życia, zachowując prawo do zamieszkania w nieruchomości.
Problemem jest jednak brak odpowiednich zabezpieczeń prawnych. Instytut Emerytalny, Związek Przedsiębiorstw Finansowych oraz Krajowy Instytut Gospodarki Senioralnej zaapelowały do rządu i parlamentarzystów o stworzenie systemu lepiej chroniącego osoby starsze. Jednym z rozwiązań może być powrót do prac nad Ustawą o Dożywotnim Świadczeniu Pieniężnym.
„Państwo powinno zwrócić na to szczególną uwagę”
Organizacje zwracają uwagę, że wraz ze wzrostem liczby seniorów rośnie również potencjalna skala zagrożeń. Osoby starsze posiadają często nieruchomości będące dorobkiem całego życia.
„W zasadzie w każdym miesiącu słyszymy o kolejnych medialnych sprawach związanych z oszukanymi na mieszkania seniorami. Państwo powinno zwrócić na to szczególną uwagę, ponieważ proceder się rozwija. Dodatkowo demografia naszego kraju jest nieubłagana. Zgodnie z danymi KPRM każdej dekady przybywa nam ok. pół miliona osób starszych. To tworzy niestety przestrzeń do niepożądanych, a nawet przestępczych działań w tym obszarze” – podkreśla dr Marcin Wojewódka, Prezes Instytutu Emerytalnego, sygnatariusza apelu.
Autorzy apelu wskazują, że obowiązujące przepisy dotyczące umów o dożywocie i renty nie zapewniają realnej ochrony w relacjach z komercyjnymi podmiotami.
RPO po raz kolejny apeluje o zmiany
Problem był już wcześniej sygnalizowany przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W kwietniu br. RPO wskazał na potrzebę ponownego rozpoczęcia prac legislacyjnych dotyczących hipoteki odwróconej w modelu sprzedażowym. Rzecznik wskazał, że ,,w związku z rosnącym znaczeniem społecznym i ekonomicznym omawianego zagadnienia w ocenie Rzecznika konieczne jest ponowne podjęcie starań o doprowadzenie do ponownego zainicjowania procesu legislacyjnego dotyczącego hipoteki odwróconej w modelu sprzedażowymi”.
To już trzecia interwencja RPO w sprawie uregulowania hipoteki odwróconej, określanej potocznie jako renta dożywotnia. Wcześniej apelowali o to prof. Irena Lipowicz i dr Adam Bodnar. Efektów nadal nie ma.
Potężny rynek poza kontrolą
Autorzy apelu podkreślają, że problemem jest przede wszystkim brak nadzoru nad podmiotami oferującymi seniorom świadczenia w zamian za nieruchomość. „Badania rynku wskazują, iż część osób starszych korzysta z różnych ofert podmiotów lub osób prywatnych. W ten sposób powstaje u posiadaczy mieszkań złudzenie, iż korzystają oni z ochrony prawnej zapewnionej przez ustawodawcę, podczas gdy firmy i osoby oferujące te usługi nie podlegają żadnemu nadzorowi.”
Obecnie nie ma systemu zezwoleń dla podmiotów nabywających nieruchomości od seniorów ani mechanizmu weryfikacji ich kondycji finansowej. Brakuje też gwarancji, że świadczenia będą wypłacane przez całe życie seniora. W efekcie nieuczciwe osoby mogą obiecywać wysokie kwoty, które później nie są realizowane.
Kolejnym problemem jest brak jednego resortu odpowiedzialnego za przygotowanie regulacji. Z wypowiedzi przedstawicieli KPRM, Ministerstwa Finansów, Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Rozwoju i Technologii oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że żadne z nich nie przejęło inicjatywy w tej sprawie.
Cztery postulaty organizacji
Sygnatariusze apelu skierowanego do premiera, rządu i parlamentarzystów przedstawili cztery główne propozycje:
- Pilne prace legislacyjne nad ustawą regulującą oferowanie dożywotnich świadczeń w zamian za nieruchomość.
- System zezwoleń i nadzoru nad podmiotami działającymi na rynku, np. przez KNF lub UOKiK.
- Minimalne standardy ochrony seniorów, w tym zabezpieczenia prawne i finansowe, przejrzyste umowy oraz gwarancje ciągłości wypłat.
- System monitorowania rynku i dodatkowe mechanizmy ochrony świadczeniobiorców.
Organizacje podkreślają, że renta dożywotnia nie jest już marginalnym rozwiązaniem. Przy rosnącej liczbie seniorów potrzebne są regulacje, które pozwolą bezpieczniej wykorzystywać zgromadzony przez nich majątek.
Źródło: Radio ZET/Fundusz Hipoteczny DOM S.A.
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
