UOKiK kontra uczelnie. Tysiące studentów mogą odzyskać nawet po kilka tysięcy złotych
Uniwersytet SWPS w Warszawie i Politechnika Lubelska znalazły się w centrum decyzji UOKiK dotyczącej zwrotu części opłat studenckich. Obie uczelnie zapowiadają odwołania.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie kwoty studenci mogą odzyskać od uczelni.
- Jak uczelnie komentują decyzję UOKiK.
- Jakie przepisy regulowały wysokość czesnego w ostatnich latach.
Uczelnie oddadzą studentom pieniądze?
Uniwersytet SWPS w Warszawie oraz Politechnika Lubelska zostały zobowiązane przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów do zwrotu studentom nadpłaconych kwot, które przewyższały czesne ustalone w momencie podpisania umowy. Łączna kara dla obu uczelni wynosi blisko 3 mln złotych. Obie instytucje zapowiedziały odwołania od decyzji UOKiK.
– Znamy treść decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Stanowczo się z nią nie zgadzamy. Podkreślamy, że decyzja wydana przez UOKiK nie jest prawomocna. Będziemy odwoływać się do sądu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa – poinformowała PAP rzeczniczka Uniwersytetu SWPS, Renata Czeladko.
Dodała, że dla dobra postępowania uczelnia nie będzie szerzej komentować sprawy, dopóki nie wyczerpie się ścieżka odwoławcza. – Ponadto uważamy, że art. 80 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2018 r. do 5 września 2023, budzi wątpliwości konstytucyjne. Będziemy tę kwestię szczegółowo analizować – zaznaczyła Czeladko, zapewniając, że decyzja nie wpływa na bieżące funkcjonowanie uczelni.
Również Politechnika Lubelska przygotowuje odwołanie od decyzji UOKiK. W przesłanym PAP oświadczeniu uczelnia podkreśliła, że „w przypadku studentów kontynuujących kształcenie na kolejnych latach, opłaty nie były podnoszone”. – Oznacza to, że przez cały okres studiów ponosili oni koszty w stałej, niezmiennej wysokości – przekazała rzeczniczka Politechniki Lubelskiej, Iwona Czajkowska-Deneka. Dodała również, że „Politechnika Lubelska działała zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz z poszanowaniem zasady przejrzystości wobec studentów”.
Przepis gwarantujący studentom niezmienność ustalonych opłat
UOKiK w komunikacie przypomniał, że przed nowelizacją prawa o szkolnictwie wyższym i nauce obowiązywał przepis gwarantujący studentom niezmienność ustalonych opłat. Od momentu przyjęcia na studia aż do ich ukończenia uczelnia nie mogła podnosić czesnego ani wprowadzać nowych opłat dla danego rocznika.
– Tak było od lipca 2018 r. do września 2023 r. Od roku akademickiego 2023/2024 w życie weszły nowe przepisy, które pozwalają podnieść czesne raz w roku, maksymalnie o poziom inflacji ogłoszony przez GUS – wskazano w komunikacie.
Prezes UOKiK ustalił, że studentom Uniwersytetu SWPS w Warszawie (wcześniej SWPS Uniwersytet Humanistyczno-społeczny) i Politechniki Lubelskiej podwyższano czesne w latach, kiedy obowiązujący porządek prawny na to nie pozwalał. – Część umów zawartych wówczas ze studentami nadal obowiązuje. Prezes Urzędu nakazał zaniechanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów oraz zwrot niesłusznie pobranych opłat. Uczelnie mają oddać studentom różnicę między wpłaconym czesnym a kwotami obowiązującymi w chwili podpisania umowy – podano.
UOKiK podkreślił, że umowy z uczelniami zawierane są przed rozpoczęciem studiów i obowiązują do zakończenia cyklu kształcenia, zazwyczaj obejmując kilka semestrów nauki. – Wysokość czesnego powinna być ustalona przed rozpoczęciem rekrutacji, aby kandydaci wiedzieli, jakie koszty wiążą się z wybranym kierunkiem oraz mogli porównać oferty różnych uczelni. Dla osób, które rozpoczęły naukę w roku akademickim 2023/2024, opłaty mogą się zmienić na zasadach określonych w przepisach – raz w roku, nie więcej niż o wskaźnik inflacji. Jednak studenci wcześniejszych lat nie powinni być objęci podwyżkami. Obowiązują ich kwoty znane podczas podpisywania umowy z uczelnią – wyjaśnił Urząd.
UOKiK wskazał, że część studentów Politechniki Lubelskiej, którzy rozpoczęli pierwszy rok studiów niestacjonarnych w latach 2021/2022 oraz 2022/2023, była obciążana opłatami wyższymi niż te, które obowiązywały w momencie podpisania umowy. Różnice wyniosły kilkaset złotych za semestr. – Przykładowo na kierunku Zarządzanie czesne za III i IV semestr wzrosło po roku od przyjęcia na studia z 1750 zł do 2300 zł – podał UOKiK.
Podobnie postępowano wobec studentów Uniwersytetu SWPS przyjętych na pierwszy rok w latach 2019/2020 do 2022/2023. – „Warszawska uczelnia na podstawie klauzuli waloryzacyjnej obciążała kontynuujących studia coraz to wyższymi opłatami” – wskazano.
Nawet kilka tysięcy złotych różnicy
Różnice w opłatach między kolejnymi latami nauki mogły sięgać nawet tysiąca złotych, a porównując pierwszy i ostatni rok np. prawa czy psychologii, były to kwoty rzędu kilku tysięcy złotych. – W płatnej formie edukacji cena gra kluczową rolę. Dla osób zawierających umowę z uczelnią niezbędna jest wiedza o tym, jakie są warunki odpłatności za studia, które pozwolą im na uzyskanie planowanego tytułu zawodowego. W ubiegłych latach prawo nie pozwalało na podwyżki. Mimo to czesne rosło dla tysięcy studentów Uniwersytetu SWPS i części uczących się na niestacjonarnych kierunkach Politechniki Lubelskiej. Niektórzy z nich nadal mogą ponosić koszty związane z tą praktyką – stwierdził prezes UOKiK Tomasz Chróstny, cytowany w komunikacie.
Za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów Prezes UOKiK nałożył na Uniwersytet SWPS karę w wysokości 2,075 mln zł. Praktyka dotyczyła czterech roczników większości kierunków i lat studiów I i II stopnia, w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym oraz jednolitych studiów magisterskich. W przypadku Politechniki Lubelskiej podwyżki objęły dwa roczniki części kierunków niestacjonarnych, a kara wyniosła 921 tys. zł.
Zgodnie z decyzjami Prezesa UOKiK uczelnie powinny zwrócić studentom niesłusznie pobrane opłaty. – W ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się decyzji uczelnie poinformują o tym na swoich stronach internetowych i profilach w mediach społecznościowych oraz indywidualnie powiadomią uprawnionych konsumentów o kwocie zwrotu, danych potrzebnych do wypłaty i terminie przekazania środków – podał UOKiK.
Decyzje Prezesa UOKiK nie są prawomocne i przysługuje od nich odwołanie do sądu.
Źródło: Radio ZET/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
