Jarosław Kaczyński, czyli były "naczelnik państwa". Kim jest prezes PiS?

Jarosław Kaczyński, według zapowiedzi sprzed kilku miesięcy, w 2024 roku ma zakończyć pełnienie funkcji szefa PiS. Pełni ją od 2003 roku, a od 17 lat nieprzerwanie zasiada w Sejmie. - Moja kadencja jako prezesa PiS upływa w 2024 r., jeszcze przed wyborami prezydenckimi. Nastąpi wtedy wybór nowego szefa partii. Jeżeli nie będzie nadzwyczajnych wydarzeń, to tak zostanie to przeprowadzone. Kongres PiS zadecyduje, kto ma być nowym szefem - mówił Kaczyński w ubiegłym roku.

Póki co, szef Prawa i Sprawiedliwości nie deklaruje jednak, kiedy zakończy działalność polityczną. Zwłaszcza, że polityka, to, obok rodziny, najważniejsza sfera w życiu Kaczyńskiego. Choć według krytyków prezesa PiS to właśnie działalność partyjna skupia całą jego uwagę, jednak osoby znające go bliżej twierdzą inaczej. Dla Jarosława Kaczyńskiego rodzina była najważniejsza i to związki z nią: matką czy bratem – tłumaczą wiele jego wyborów czy zachowań.

Jarosław Kaczyński: wiek, rodzina

Jarosław Kaczyński ma 74 lata. Urodził się w domu na warszawskim Żoliborzu jako starszy z dwójki bliźniaków. Ze względu na naukowe zainteresowania matki Kaczyńskiego, Jadwigi, obaj jej synowie –  Lech i Jarosław - pasjonowali się historią Polski i nauką. Dzięki wiedzy, którą przyswajali od członków rodziny, działających w konspiracji, jej przyjaciół oraz dzięki własnym wysiłkom, wyróżniali się na tle rówieśników. Jako młodzi, 7-letni chłopcy, bracia Kaczyński zostają zgłoszeni przez członka rodziny, bez wiedzy rodziców, do castingu w filmie „ O dwóch takich, co ukradli księżyc”. Lech i Jarosław dostaję te role, choć, jak później przyznają, stały się one powodem docinek ze strony rówieśników, a także później „odbijały się im czkawką”.

Jarosław Kaczyński razem z bratem Lechem po maturze zaczęli studia na wydziale prawa UW. Matka Jadwiga, z którą obaj byli bardzo mocno związani, wspomina, że zamiast kariery naukowej, której dla nich chciała, studenci już wówczas planowali wejście do polityki. Opisuje to m.in. Michał Krzymowski we fragmencie książki ‘Jarosław. Tajemnice Kaczyńskiego’. 

„– Wiesz, tak mnie to śmieszy – mówiła pani Jadwiga. – Jarek z Leszkiem zapowiedzieli mi, że kiedyś będą senatorami”. (…) Przecież chłopcy zostaną na uczelni, to dla niej oczywiste. Mama jeszcze nie przeczuwa, że ziarno, które zasiała w dzieciństwie, cały czas w nich kiełkuje. Braci ciągnie do polityki” – pisał autor książki wydanej w 2015 roku.

Jarosław Kaczyński: pochodzenie

Matka Kaczyńskiego, Jadwiga, pochodziła ze Starachowic. W rodzinnym mieście przeżyła cały czas okupacji, w trakcie której była sanitariuszką i harcerką Szarych Szeregów. Ojciec Jarosława i Lecha, Rajmund, przeżył powstanie warszawskie i po dostaniu się w niewolę uciekł przed wywózką do Niemiec lub obozu jenieckiego.

Wcześniej, jako młody chłopak, Rajmund Kaczyński uciekł do Warszawy wraz z całą rodziną przed sowieckimi wojskami, które mordowały ludność cywilną na Kresach i wywoziły ją na zsyłkę na Syberię.

Jarosław Kaczyński: wykształcenie

Jarosław Kaczyński ukończył prawo na UW, a później bronił na tym uniwersytecie pracę doktorską pt. Rola ciał kolegialnych w kierowaniu szkołą wyższą. Wcześniej dostał się na aplikację prokuratorską w Warszawie. Nie rozpoczął jednak kariery w palestrze, ani, podobnie jak matka, pracy naukowej. Do końca studiów Lech i Jarosław Kaczyńscy pozostawali niemal nierozłączni - wówczas późniejszy prezydent RP wyjechał do Gdańska, by tam doktoryzować się w obecnym Uniwersytecie Gdańskim.

W latach 1971–1976 Jarosław Kaczyński był pracownikiem w Międzyuczelnianym Zakładzie Badań nad Szkolnictwem Wyższym, a później, do 1981, pracował jako adiunkt w białostockiej filii Uniwersytetu Warszawskiego. Przed dwa lata był też starszym bibliotekarzem w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie. Kaczyński już w trakcie studiów, przed otrzymaniem tytułu magistra, angażował się w działalność opozycyjną. W 1968 roku, czyli 3 lata po rozpoczęciu prawa na UW, był wśród biorących udział w wiecach organizowanych w ramach tzw. wydarzeń marcowych. W 1976 roku, przed obroną doktoratu i po tzw. wydarzeniach czerwcowych, rozpoczął współpracę z Komitetem Obrony Robotników.

Jarosław Kaczyński: działalność polityczna

 Kaczyński angażował się w działalność opozycyjną do samego końca komunizmu w Polsce – w 1980 roku utrzymywał kontakty ze strajkującymi we Wrocławiu, we wrześniu tego samego roku zaangażował się w działalność NSSZ „Solidarność”, a także otworzył w Warszawie punkt informacyjny z poradami prawnymi dla osób zakładających związki zawodowe. W latach 1979-1982 był rozpracowywany przez SB. 13 grudnia 1981, po ogłoszeniu stanu wojennego, dotarł do strajkujących w Hucie Warszawa, a później współtworzył raport o łamaniu praw człowieka w Polsce. Doradzał strajkującym w Stoczni Gdańskiej im. Lenina, a od 1988 należał do Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” i brał udział w obradach Okrągłego Stołu, jako członek zespołu ds. reform politycznych. Po pierwszych, częściowo wolnych wyborach po II wojnie światowej, jako delegat NSZZ „Solidarność”, brał udział w negocjacjach w sprawie powołania koalicyjnego rządu.

W wyborach w 1989 roku Kaczyński dostał się do Senatu z rekomendacji Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”, a pod koniec 1990 r. Kaczyński został szefem gabinetu Lecha Wałęsy. Później, do maja 1993 roku, sprawował mandat posła i w trakcie tego okresu był jednym z organizatorów tzw. marszu na Belweder, domagając się dekomunizacji i ustąpienia ze stanowiska Lecha Wałęsy. W przyśpieszonych wyborach w 1993 roku Kaczyński nie uzyskał reelekcji, a do parlamentu wrócił po 4 latach. Później Kaczyński był posłem kolejnych kadencji - III, IV, V, VI, VII, VIII, IX i X, w latach 1991–1993 i od 1997.

Jarosław Kaczyński: PiS. Historia partii

PiS, partia Jarosława i Lecha Kaczyński, została przez nich założona w 2001 r. W wyborach, które odbyły się w tym roku, zdobyła 9,5% głosów i 44 mandaty poselskie. W 2003 Jarosław Kaczyński objął stanowisko prezesa tego ugrupowania, zastępując swojego brata, który został wybrany na urząd prezydenta Warszawy. Po czteroletniej kadencji rządu Leszka Millera (w koalicji z PSL i UP) oraz Marka Belki (rząd mniejszościowy), PiS pod wodzą Kaczyńskiego wygrał wybory i w 2005 roku prezydent desygnował do roli premiera Kazimierza Marcinkiewicza. Nominacja dla polityka z „drugiego szeregu” była związana z m.in. z tym, że Jarosław Kaczyński został szefem sztabu wyborczego późniejszego prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

„Jarosław jest lepszy ode mnie w tworzeniu idei, koncepcji, programów. Jest zdecydowanie lepszym mówcą i polemistą. Naszą sprawność organizacyjną oceniałbym na równi. Ja natomiast mam większą umiejętność nawiązywania kontaktów” – mówił o swoim bracie prezydent RP. Justyna Maguś z UMCS-u w artykule „Kampanie braci. Lech Kaczyński i Jarosław Kaczyński w starciach o urząd Prezydenta RP – analiza porównawcza” dodała: „W rzeczywistości to Jarosław Kaczyński posiadał charyzmę wytrawnego polityka i można zaryzykować twierdzenie, że sukces Lecha był efektem jego determinacji”.

Po podaniu się do dymisji przez Kazimierza Marcinkiewicza, 7 lipca 2006 Jarosław Kaczyński został zarekomendowany na stanowisko premiera i pozostał nim do 2011 roku, gdy władzę objęła koalicja PO-PSL, a szefem rządu został Donald Tusk. W trakcie okresu sprawowania tej funkcji, Kaczyński startuje w wyborach prezydenckich, które odbyły się po katastrofie smoleńskiej, w której, wśród 96 ofiar, zginął jego brat Lech.

Jarosław Kaczyński: wybory prezydenckie 2010 

„Czułem, że taki mam obowiązek. Nie chcę się odwoływać do relacji z bratem. Wszystkie sprawy osobiste, rodzinne oddzielam” – mówił wówczas Kaczyński w wywiadzie dla Salon24.pl. Wybory ostatecznie przegrał – w drugiej turze wynik Bronisława Komorowskiego wynosił 53,01% głosów, a prezesa PiS 46,99%. Kaczyński przyznawał potem, że ze względu na tragedię osobistą, którą bardzo przeżył i natłok zdarzeń związany z wyborami zażywał silne leki uspokajające. Jak twierdził w rozmowie z A. Stankiewiczem i P. Śmiłowiczem w Newsweeku, nie kontrolował do końca swojej kampanii.

Później, przez dłuższy czas nie opowiadał o swoich odczuciach po katastrofie smoleńskiej: szerzej otworzył się w tym temacie tylko kilkakrotnie, w tym raz, po śmierci mamy Jadwigi w 2013 roku. - (…) zawsze żyłem w dwóch rytmach – prywatnym, dość ograniczonym, i służbowym. Ten drugi podlega przejściowym zakłóceniom, natomiast pierwszy, wraz z odejściem Leszka i kilku bliskich mi osób, a teraz z odejściem mamy, zmienił się radykalnie. I ta zmiana jest dla mnie bardzo, ale to bardzo trudna – mówił przed laty.

Jarosław Kaczyński dochodzi do władzy w 2015 roku, gdy PiS wygrywa wybory w październiku 2015 roku. Choć sam początkowo nie wchodzi do rządu, to wiadome jest, że niemal samodzielnie steruje działalnością całej partii, a przez to także i rządu. Do utworzenia trzeciego rządu Donalda Tuska w 2023 roku, będąc posłem na Sejm RP, a także wicepremierem, Kaczyński był uważany za jedną z najbardziej wpływowych osób w Polsce.

Były polityk PiS: Jarosław Kaczyński powinien odejść

Przez lata rządów Zjednoczonej Prawicy, eksperci i krytycy oskarżali Kaczyńskiego o to, iż pośrednio lub bezpośrednio przyczynił się on do niszczenia praworządności m.in. przez wywołanie kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego, czy doprowadzenia do skrajnego upolitycznienia TVP czy Polskiego Radia.

Kaczyński, z powodu swojej funkcji w partii, jest też oskarżany o aferę związaną z nielegalną inwigilacją przez służby specjalne polityków opozycji oprogramowaniem Pegasus czy aferę wizową. Zarzuca mu się także złamanie prawa podczas 10. rocznicy katastrofy smoleńskiej, podczas której, pomimo panującej w Polsce pandemii COVID-19 i obostrzeń wprowadzonych w związku z nią, Jarosław Kaczyński wraz z grupą polityków udał się na zamknięty dla ogółu społeczeństwa Cmentarz Powązkowski w Warszawie.

Działalność Kaczyńskiego w ostatnich latach doprowadziła m.in. do tego, że politycy z jego własnego obozu uważają, że pomimo pozycji, jaką cieszy się w partii, powinien odejść ze stanowiska. "Jarosław Kaczyński po wyborach parlamentarnych, po których PiS może nie utrzymać władzy, powinien odejść na emeryturę?" -  zapytał Marcina Mastalerka, gościa Radia ZET, Bogdan Rymanowski. "Tak" - odpowiedział krótko były szef kampanii wyborczej Andrzeja Dudy. 

Źródło: Radio ZET. Przy przygotowaniu artykułu korzystałem z książki "Michała Krzymowskiego „Jarosław. Portret nie polityczny”, artykułu „Kampania braci. Lech Kaczyński i Jarosław Kaczyński w starciach o urząd Prezydenta RP – analiza porównawcza” Justyny Maguś z UMCS-u w Lublinie oraz książki „Alfabet Kaczyńskich” autorstwa Michała Karnowskiego.

• Afera gruntowa: o co chodzi? Skazani w aferze gruntowej
• Maciej Wąsik to „prawa ręka” Kamińskiego. Skąd wywodzi się poseł PiS?
• Mariusz Kamiński skazany w aferze gruntowej. Kim jest były szef służb?