Matura 2025: język polski. Tematy, lektury, odpowiedzi i arkusze CKE

• Arkusze CKE  i odpowiedzi z matury z języka polskiego 

Matura 2025: język polski na żywo - odpowiedzi, arkusze CKE

Matura 2025

W poniedziałek 5 maja rozpoczynają  się matury. Przystąpi do nich około 275 tys. tegorocznych absolwentów liceów ogólnokształcących, techników i szkół branżowych II stopnia. Wraz z nimi egzaminy będą zdawać abiturienci z wcześniejszych roczników.

Matury rozpoczną się pisemnym egzaminem z języka polskiego na poziomie podstawowym. Chęć przystąpienia do matury w tym roku – jak w latach ubiegłych – zadeklarowali też abiturienci z wcześniejszych roczników. Wśród nich będą osoby, które wcześniej nie przystąpiły do egzaminów oraz osoby, które zdecydowały się przystąpić do egzaminu bądź egzaminów niezdanych w ubiegłych latach lub przystąpić do egzaminu z nowego przedmiotu albo przystąpić do zdawanego wcześniej egzaminu, aby poprawić jego wynik. Chęć przystąpienia do egzaminów maturalnych zadeklarowało także 706 abiturientów, obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r., po ataku Rosji na Ukrainę.

Tegoroczni absolwenci są pierwszym rocznikiem maturzystów, który będzie zdawać egzaminy ponownie na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej, a nie na podstawie wymagań egzaminacyjnych, które wprowadzono w związku z pandemią COVID-19. Obecnie obowiązująca podstawa to tzw. odchudzona podstawa, w której treści nauczania uszczuplono o 20 proc. Od tego roku maturzyści chorujący przewlekle, np. na cukrzycę, będą mogli wnieść na salę urządzenie elektroniczne służące do monitorowania stanu zdrowia.

Maturzysta musi przystąpić do trzech obowiązkowych pisemnych egzaminów na poziomie podstawowym:

• z języka polskiego
• z matematyki
• z języka obcego.

Abiturienci ze szkół lub klas z językiem nauczania mniejszości narodowych obowiązkowy mają jeszcze egzamin pisemny z języka ojczystego na poziomie podstawowym. Wszyscy tegoroczni abiturienci muszą też przystępować do dwóch egzaminów ustnych:

• z języka polskiego
• z języka obcego. 

Maturzyści ze szkół dla mniejszości narodowych muszą przystąpić jeszcze do egzaminu ustnego z języka ojczystego. Maturzyści muszą też przystąpić obowiązkowo do jednego pisemnego egzaminu na poziomie rozszerzonym (w przypadku języka obcego nowożytnego na poziomie rozszerzonym lub dwujęzycznym), czyli do egzaminu z tzw. przedmiotu dodatkowego lub do wyboru. Chętni mogą przystąpić maksymalnie jeszcze do pięciu egzaminów na poziomie rozszerzonym.

Wśród przedmiotów do wyboru są: biologia, chemia, filozofia, fizyka, geografia, historia, historia sztuki, historia muzyki, informatyka, język łaciński i kultura antyczna, wiedza o społeczeństwie, języki mniejszości narodowych i etnicznych, język regionalny, a także matematyka, język polski i języki obce nowożytne. Egzaminy z przedmiotu do wyboru zdawane są na poziomie rozszerzonym. Dlatego do tej grupy zaliczane są także – na tym poziomie – przedmioty, które są obowiązkowe na poziomie podstawowym.

Absolwenci czteroletniego technikum i absolwenci branżowej szkoły II stopnia nie mają obowiązku przystąpienia do egzaminu z jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym, jeżeli spełnili wszystkie warunki niezbędne do uzyskania dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe albo dyplomu zawodowego w zawodzie nauczanym na poziomie technika. Z danych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (na 17 kwietnia br.) wynika, że na taki krok zdecydowało się 3,1 proc. maturzystów.

O której się zaczyna i ile trwa matura z polskiego?

Egzaminy pisemne rozpoczynają się o godzinie 9.00 i o 14.00. Czas trwania egzaminów pisemnych zależy od przedmiotu, który maturzysta zdaje i od poziomu egzaminu. Na przykład egzamin z języka polskiego na poziomie podstawowym trwa 240 minut, a na poziomie rozszerzonym – 210 minut, a egzamin z matematyki na obu poziomach trwa 180 minut.

Matura: język polski. Tekst historycznoliteracki i wypracowanie

Matura z języka polskiego 2024 składa się z dwóch części. Pierwsza to „tekst historycznoliteracki”, czyli przekrojowy sprawdzian wiedzy wymagający znajomości różnych epok i lektur oraz "język polski w użyciu". Druga część to wypracowanie na minimum 300 słów. 

Lektury obowiązkowe (utwory epickie i dramatyczne w części ustnej i pisemnej)

W arkuszu egzaminacyjnym na poziomie podstawowym oraz w części ustnej egzaminu maturalnego z języka polskiego znajdą się zadania sprawdzające znajomość treści i problematyki lektur obowiązkowych, tj.:

1. Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Pieśni nad Pieśniami, Księgi Psalmów, Apokalipsy wg św. Jana;
2. Jan Parandowski, Mitologia, część I Grecja;
3. Homer, Iliada (fragmenty), Odyseja (fragmenty);
4. Sofokles, Antygona;
5. Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty);
6. Legenda o św. Aleksym (fragmenty);
7. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty);
8. Pieśń o Rolandzie (fragmenty);
9. Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty);
10. Dante Alighieri, Boska komedia (fragmenty);
11. Jan Kochanowski, tren IX, X, XI, XIX; Odprawa posłów greckich;
12. Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty);
13. Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty); 14) William Szekspir, Makbet, Romeo i Julia;
14. Molier, Skąpiec; 16) Ignacy Krasicki, wybrane satyry;
15. Adam Mickiewicz, Oda do młodości; wybrane ballady, w tym Romantyczność; Konrad Wallenrod; Dziady cz. III;
16. Juliusz Słowacki, Kordian,
17. Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia;
18. Bolesław Prus, Lalka, Z legend dawnego Egiptu;
19. Eliza Orzeszkowa, Gloria victis;
20. Henryk Sienkiewicz, Potop;
21. Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara;
22. Stanisław Wyspiański, Wesele;
23. Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (tom I – Jesień);
24. Stefan Żeromski, Rozdziobią nas kruki, wrony…, Przedwiośnie;
25. Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty);
26.  Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu, Ludzie, którzy szli;
27. Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat;
28. Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem;
29. Albert Camus, Dżuma;
30. George Orwell, Rok 1984;
31. Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty);
32. Sławomir Mrożek, Tango; 35) Marek Nowakowski, Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie), Górą „Edek” (z tomu Prawo prerii);
33. Jacek Dukaj, Katedra (z tomu W kraju niewiernych);
34. Antoni Libera, Madame; 38) Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie);
35. Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach);
36. Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty);
37. Ponadto z zakresu szkoły podstawowej: treny i pieśni Jana Kochanowskiego, bajki Ignacego Krasickiego, Dziady cz. II i Pan Tadeusz Adama Mickiewicza, Zemsta Aleksandra Fredry, Balladyna Juliusza Słowackiego [wymaganie I.1.12)].

W wypracowaniu lektura obowiązkowa to utwór epicki albo dramatyczny. Lista lektur obowiązkowych będzie zamieszczana w arkuszu egzaminacyjnym

Utwory poetyckie w części pisemnej na maturze z języka polskiego

Utwory poetyckie w teście historycznoliterackim

• W teście historycznoliterackim może być sprawdzana znajomość treści i problematyki tylko tych utworów poetyckich, których tytuły wymieniono w podstawie programowej, tj. Bogurodzica Lament świętokrzyski (fragmenty) Jan Kochanowski, Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II, Psalm 13, Psalm 47, treny IX, X, XI, XIX oraz – z zakresu szkoły podstawowej – treny I, V, VII, VIII Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny Adam Mickiewicz, Oda do młodości Juliusz Słowacki, Grób Agamemnona (fragmenty), Testament mój Czesław Miłosz, Traktat moralny (fragmenty). Zawsze w arkuszu egzaminacyjnym będzie podany fragment utworu.
• W teście historycznoliterackim pojawią się również zadania, których tekstami źródłowymi będą utwory poetyckie zarówno autorów wskazanych w podstawie programowej, jak i niewymienionych w tym dokumencie. Zadania te nie będą sprawdzały znajomości treści konkretnego utworu (z wyjątkiem tych utworów, których tytuły podano w podstawie), ale – umiejętność odczytywania tego typu tekstów.

Utwory poetyckie w wypracowaniu W wypracowaniu zdający może odwołać się do dowolnego utworu poetyckiego jako:

• innego utworu literackiego
• kontekstu.

Ile procent, żeby zdać maturę?

Aby zdać maturę, abiturient musi uzyskać minimum 30 proc. punktów z egzaminów obowiązkowych. W przypadku przedmiotu do wyboru nie ma progu zaliczeniowego, wynik z egzaminu służy tylko przy rekrutacji na studia.

Abiturienci, którzy nie przystąpią z przyczyn losowych lub zdrowotnych do egzaminów w sesji majowej, mogą zdawać je w sesji dodatkowej w czerwcu. Jej termin wyznaczono na 3-17 czerwca: sesja egzaminów pisemnych potrwa od 3 do 17 czerwca, a sesja egzaminów ustnych od 9 do 11 czerwca.

Kiedy wyniki matury 2025 i poprawka?

Prace maturzystów sprawdzą egzaminatorzy. Centralna Komisja Egzaminacyjna wyniki tegorocznych matur ogłosi 8 lipca. Tego też dnia maturzyści poznają swoje indywidualne wyniki i otrzymają świadectwa maturalne. Maturzysta, który zakwestionuje uzyskany przez siebie wynik, może się odwołać. Procedura jest kilkustopniowa.

Każdy maturzysta może wystąpić do właściwej terytorialne okręgowej komisji egzaminacyjnej o wgląd do swojej ocenionej pracy. Może wykonać zdjęcie arkusza egzaminacyjnego. Jeśli ma zastrzeżenia do oceny, może wystąpić o weryfikację do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej. Dyrektor OKE – po rozpatrzeniu wniosku – może ocenę zmienić lub podtrzymać dotychczasową.

Maturzysta, który nadal będzie kwestionował wynik, może się odwołać do Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego przy Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Wniosek taki należy złożyć w siedem dni od otrzymania informacji z OKE o wyniku weryfikacji sumy punktów. Wniosek może dotyczyć tylko oceny zadań, które nie zostały pozytywnie zweryfikowane w OKE. Choć formalnie wniosek kierowany jest do dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, należy złożyć go w macierzystej okręgowej komisji egzaminacyjnej.

Wniosek jest ponownie rozpatrywany przez OKE. Dyrektor OKE może uznać całe odwołanie, tylko część lub nie uznać go wcale. Odpowiedzi, których nie uzna, przekazuje do Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Dyrektor CKE kieruje je do Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego. W skład kolegium wchodzą doświadczeni egzaminatorzy i eksperci z określonej dziedziny nauki.

Maturzysta, który nie zda jednego obowiązkowego egzaminu, ma prawo do poprawki. Sesja egzaminów poprawkowych odbędzie się 19-20 sierpnia. Abiturient, który nie zda więcej niż jednego egzaminu, może poprawiać je dopiero za rok. Tak samo maturzysta, któremu unieważniono egzamin, np. za ściąganie.

Źródło: Radio ZET