Nie tylko „na wnuczka”. Policja ostrzega przed nowymi metodami oszustw na seniorach
Bezpieczeństwo finansowe seniorów to nie tylko kwestia ochrony przed telefonicznymi oszustami. Coraz większym wyzwaniem są również niejasne oferty pomocy i prywatne umowy dotyczące nieruchomości. Przedstawiciele sektora finansowego wskazują, że bez systemowych regulacji i skutecznych zabezpieczeń prawnych osoby starsze nadal będą narażone na utratę majątku.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak oszuści wykorzystują zaufanie seniorów do wyłudzania pieniędzy.
- Dlaczego państwo nie zapewnia wystarczającej ochrony seniorów przed oszustwami.
- Które metody oszustw finansowych są najczęściej stosowane wobec seniorów.
- Co rodziny mogą zrobić, aby chronić seniorów przed przestępcami.
Oszustwa wymierzone w osoby starsze stają się coraz poważniejszym problemem, a przestępcy nieustannie wymyślają nowe sposoby wyłudzania pieniędzy i przejmowania majątku seniorów. Wykorzystują ich zaufanie, samotność i chęć niesienia pomocy, narażając na utratę oszczędności gromadzonych przez całe życie. Skala zjawiska pokazuje, jak ważna jest większa ochrona seniorów, edukacja oraz wsparcie ze strony bliskich i państwa.
Polscy seniorzy na celowniku oszustów
Metoda na wnuczka, podszywanie się pod policjanta czy wykorzystywanie zaufania sąsiadów - to tylko niektóre sposoby, po które sięgają oszuści polujący na osoby starsze. Stawką są nie tylko oszczędności, lecz także nieruchomości i dorobek całego życia. - Przestępcy w dalszym ciągu wykorzystują ufność osób, które nie potrafią odmówić pomocy najbliższym. Podają się już nie tylko za członków rodziny. Zdarza się, że wmawiają starszym osobom, że są funkcjonariuszami CBŚ lub policjantami grupy zajmującej się rozpracowywaniem się oszustów na tzw. wnuczka - podkreśla podinspektor Wioletta Martuszewska, oficer prasowy Komendy Powiatowej Policji w Kłodzku i zwraca uwagę, że internetowi naciągacze stale wymyślają nowe metody wyłudzenia pieniędzy. - Działając jako nieuczciwi sprzedawcy, publikują wiele atrakcyjnych ofert sprzedaży, a po otrzymaniu pieniędzy za oferowane produkty nagle znikają, nie wywiązując się z ustaleń lub przesyłają bezwartościowy towar. Mundurowi apelują o ostrożność przy zakupach internetowych. Internet to nie tylko nieograniczone źródło informacji i rozrywki, ale także miejsce, w którym występuje wiele zagrożeń. Przestrzeganie podstawowych zasad bezpieczeństwa może uchronić nas przed utratą pieniędzy - zaznacza policjantka.
Badanie SW Research przeprowadzone na zlecenie członków Związku Przedsiębiorstw Finansowych pokazuje, że większość polskich seniorów zetknęła się z próbą oszustwa finansowego. Co więcej, siedmiu na dziesięciu badanych uważa, że państwo nie zapewnia im wystarczającej ochrony. - Od lat analizujemy sytuację życiową, w tym materialną, najstarszej grupy Polaków. Ostatnio coraz częściej słyszymy o finezyjnych sposobach wyłudzania pieniędzy od seniorów. Polscy emeryci i renciści zostali wręcz osaczeni przez przestępców, w tym tych działających pod przykrywką rzekomej chęci pomocy. Najnowsze badania dobitnie pokazują skalę problemu, który czeka na rozwiązania, zwłaszcza regulacyjne - mówi Robert Majkowski, prezes Funduszu Hipotecznego DOM, należącego do Związku Przedsiębiorstw Finansowych, który wspólnie z SW Research zbadał poziom bezpieczeństwa finansowego najstarszych Polaków.
Statystyki są bardzo niepokojące
Na poczucie bezpieczeństwa osób starszych wpływają nie tylko problemy materialne, ale również rosnące obawy związane z przestępczością. Z badania SW Research wynika, że ponad 60 proc. osób w wieku 65-80 lat osobiście doświadczyło próby oszustwa finansowego lub zetknęło się z takim przypadkiem wśród znajomych. Niepokój w tej grupie wiekowej jest wyraźny - próby wyłudzenia pieniędzy obawia się już blisko 70 proc. respondentów. Seniorzy, którzy nierzadko zmagają się z problemami zdrowotnymi, samotnością czy ograniczonym dostępem do wsparcia, mogą być szczególnie podatni na manipulację i podejmowanie pochopnych decyzji dotyczących swojego majątku. Zagrożenie nie ogranicza się do powszechnie znanych metod oszustwa, opartych na wywieraniu presji emocjonalnej, na przykład podczas rozmów telefonicznych. Coraz większą uwagę zwracają również sytuacje, w których przestępcy wykorzystują zaufanie seniorów i oferują im pomoc, licząc na uzyskanie korzyści finansowych lub przejęcie majątku.
Badanie zrealizowane na zlecenie Funduszu Hipotecznego DOM wskazuje, że co trzeci emeryt spotkał się z propozycją pomocy ze strony nieznajomej osoby, której intencje budziły wątpliwości. Problem komentują także przedstawiciele organizacji działających w sektorze finansowym. - Przestępcy czasami działają w białych rękawiczkach. Czyhają na pieniądze lub nieruchomości seniorów w domach opieki, lokalnych społecznościach, a w skrajnych przypadkach w dalszej rodzinie. Niezwykle niepojący jest fakt, że aż 72 proc. ankietowanych uważa, że państwo nie zapewnia im odpowiedniego bezpieczeństwa w tym zakresie - dodaje Robert Majkowski.
Spośród składników majątku osób starszych szczególne znaczenie mają nieruchomości, które często stanowią dorobek całego życia. Mieszkania i domy mogą stać się przedmiotem zainteresowania nieuczciwych opiekunów, dalszych członków rodziny czy osób oferujących wsparcie w zamian za przekazanie praw do majątku. Skala zawieranych transakcji pokazuje, jak istotny jest to problem. W Polsce każdego roku podpisuje się około 20 tys. umów o dożywocie i umów pokrewnych. W ciągu ostatnich dziesięciu lat ich łączna liczba zbliżyła się do 150 tys. Tymczasem profesjonalny segment rynku, reprezentowany przez fundusze hipoteczne zrzeszone w Związku Przedsiębiorstw Finansowych, obejmował na koniec 2025 r. około 400 takich umów.
Oznacza to, że znaczna część transakcji zawierana jest poza profesjonalnym rynkiem. W takich przypadkach może brakować niezależnej wyceny nieruchomości, a także odpowiednich zabezpieczeń prawa do dożywotniego zamieszkiwania, wpisanych do aktu notarialnego i księgi wieczystej. Choć prace nad ustawą o dożywotnim świadczeniu pieniężnym były już wstępnie prowadzone, przepisy nie weszły w życie. Tymczasem sprawa dotyczy zarówno bezpieczeństwa finansowego wielu obywateli, jak i znacznego majątku - polscy seniorzy dysponują około 2,2 mln mieszkań.
Konieczne są rozwiązania systemowe
O wprowadzenie systemowych rozwiązań, które zwiększyłyby ochronę osób starszych, od lat apelują organizacje senioralne i finansowe, w tym Związek Przedsiębiorstw Finansowych. - Profesjonalny segment rynku istnieje w Polsce od lat, choć to nadal tylko ułamek całości. Znacznie większy jest obszar prywatnych umów pozostających poza jakąkolwiek kontrolą. Wprowadzenie solidnej, ustawowej regulacji całego rynku jest po prostu konieczne - dobre praktyki stosowane przez pojedyncze podmioty nie wystarczą. Seniorzy zasługują na jasne standardy, realny nadzór, obowiązki informacyjne i konkretne zabezpieczenia prawne - przekonuje Marcin Czugan, Prezes Zarządu Związku Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce.
Swoją historią z portalem RadioZET.pl podzieliła się pani Kamila, której babcia o mały włos nie padła ofiarą oszustów. W tym przypadku oszuści próbowali wykorzystać seniorkę metodą „na pracownika banku", która jest jedną z popularniejszych w przestępczym procederze. - Odwiedziłam babcię i zauważyłam, że rozmawia przez telefon z jakąś kobietą. Powiedziała mi później, że dzwoniła do niej pracownica banku, która ostrzegła ją, że ktoś próbuje ukraść pieniądze z jej konta. Kobieta kazała babci wypłacić wszystkie oszczędności i przelać je na „bezpieczne konto”. Babcia bardzo się przestraszyła i już szykowała się do wyjścia do banku. Od razu wydało mi się to podejrzane, więc poprosiłam ją, żeby na chwilę się zatrzymała. Znalazłam numer do jej banku i zadzwoniłyśmy, żeby sprawdzić, czy faktycznie ktoś się z nią kontaktował. Okazało się, że bank nic o tym nie wiedział, a kobieta przez telefon była oszustką. Gdyby babcia zrobiła to, co jej kazała, straciłaby wszystkie swoje oszczędności - opowiada wyraźnie zdenerwowana. W tym przypadku udało się uniknąć życiowego dramatu, jednak bardzo często niestety rodzina dowiaduje się o przykrej sytuacji, gdy jest już za późno.
Policja podkreśla, jak ważne jest też zachowanie rodzin osób starszych. - Informujmy naszych dziadków i rodziców o tym, że są oszuści, którzy mogą wykorzystać ich życzliwość. Porozmawiajmy z seniorami jak zachować się w sytuacji kiedy ktoś zadzwoni do nich podając się za funkcjonariusza policji lub przedstawiciela jakiejś firmy. Nasza troska i działania mogą uchronić ich przed utratą oszczędności - podkreśla oficer prasowy Komendy Powiatowej Policji w Kłodzku podinspektor Wioletta Martuszewska.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
