Organizacje pozarządowe apelują do Tuska i Motyki. Boją się powtórki z 2022 roku
33 organizacje pozarządowe z Polski, Ukrainy, innych krajów Europy i Stanów Zjednoczonych apelują do polskiego rządu o rezygnację z dalszego uzależniania kraju od importowanego gazu kopalnego. Wskazują na ryzyko kosztownych inwestycji infrastrukturalnych i domagają się przyspieszenia transformacji energetycznej opartej na odnawialnych źródłach energii.
Z tego artykułu dowiesz się:
- O co apelują organizacje pozarządowe.
- Na co zwracają uwagę autorzy apelu.
- W jakie źródła energii powinna inwestować Polska według Katarzyny Wiekiery.
- Jaki cel powinien postawić rząd.
W liście skierowanym do premiera Donalda Tuska oraz ministra energii Miłosza Motyki sygnatariusze sprzeciwiają się wykorzystaniu siódmego spotkania Partnerstwa na rzecz Transatlantyckiej Współpracy Energetycznej (P-TEC) do zawierania nowych, długoterminowych zobowiązań dotyczących importu gazu. Dokument został datowany na 16 listopada 2026 roku. Organizacje zwracają uwagę, że wśród tematów spotkania współorganizowanego przez polskie Ministerstwo Energii znalazły się dalsza rozbudowa infrastruktury LNG, stworzenie w Polsce hubu gazowego oraz projekty takie jak Bursztynowy i Wertykalny Korytarz Gazowy.
Autorzy apelu przekonują, że rozwijanie infrastruktury gazowej może powtórzyć błędy, które doprowadziły do kryzysu energetycznego w 2022 roku. Zwracają również uwagę na konsekwencje finansowe takich inwestycji. Jak podkreślają, trzy lata mrożenia cen energii kosztowały już ponad 83 mld zł, a nowe terminale i gazociągi mogą w przyszłości stać się tak zwanymi aktywami osieroconymi. W liście wskazano także na ryzyko geopolityczne związane z rosnącym udziałem amerykańskiego LNG w europejskim imporcie.
Do kwestii opłacalności rozbudowy infrastruktury odniosła się w komentarzu dla portalu RadioZET.pl Katarzyna Wiekiera z Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot. Ekspertka zwróciła uwagę na przyjęty przez rząd Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu, który określa możliwe scenariusze rozwoju polskiego systemu energetycznego. „Kreśli scenariusze przyszłości dla polskiego systemu energetycznego. Walczyły w nim dwie wizje, Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Energii. Została przyjęta wersja Ministerstwa Energii zakładająca większe zużycie gazu, ale mimo tego, maksymalne zapotrzebowanie na gaz będzie wynosić około 25 mld m sześc. gazu w 2030 r.”- przekazała nam Wiekiera.
Organizacje pozarządowe z apelem do rządu
Jak wyjaśniła przedstawicielka Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot, możliwości importowe polskiego systemu gazowego, obejmującego gazociągi, terminale i interkonektory, są znacznie większe niż prognozowane zapotrzebowanie. Gaz-System określa je na około 50 mld m sześc. rocznie. Oznacza to, że potencjał importowy może być dwukrotnie wyższy od przewidywanego zużycia. Zdaniem ekspertki taka skala inwestycji stwarza ryzyko powstania infrastruktury, której utrzymanie będzie obciążeniem dla państwa i odbiorców energii.
Ekspertka podkreśliła również, że kolejne kryzysy na rynkach paliw kopalnych pokazują konieczność zmiany kierunku polityki energetycznej. Jej zdaniem rozwój odnawialnych źródeł energii i magazynowania energii może ograniczyć zależność od zagranicznych dostawców oraz zwiększyć odporność Polski na wahania cen surowców. Wiekiera zwróciła uwagę, że mimo wzrostu cen gazu w okresach kryzysowych rośnie udział OZE w miksie energetycznym, a emisje gazów cieplarnianych spadają. „Inwestycje w zmniejszanie popytu na gaz, rozbudowa systemu energetycznego w oparciu o OZE i magazyny zbliżają nas do sytuacji, w której będziemy niezależni od importu i odporni na obecne kryzysy” - zaznaczyła Katarzyna Wiekiera.
Dodała, że inwestowanie w gaz może zniweczyć te działania, ponieważ uzależnia kraj od importu paliwa kopalnego na kolejne dekady. W apelu organizacje przedstawiły konkretne oczekiwania wobec rządu. Domagają się między innymi rezygnacji z podpisywania nowych umów LNG podczas P-TEC, a także upublicznienia wszystkich porozumień, memorandów i deklaracji zawartych w trakcie spotkania. Wzywają również do wstrzymania nowych inwestycji w infrastrukturę importową, w tym dalszej rozbudowy zdolności regazyfikacyjnych w Gdańsku oraz budowy gazowych korytarzy Wertykalnego i Bursztynowego. Zamiast tego proponują inwestycje w efektywność energetyczną, elektryfikację opartą na OZE oraz magazynowanie energii.
Organizacje chcą daty odejścia od paliw kopalnych
Jednym z postulatów sygnatariuszy jest także przyjęcie przez Polskę strategicznej mapy drogowej odchodzenia od importowanego LNG i innych paliw kopalnych. Dokument miałby zawierać konkretne terminy dotyczące odejścia od gazu i węgla. Organizacje apelują również o poparcie unijnej strategii wyjścia z paliw kopalnych, za którą opowiadają się między innymi Parlament Europejski oraz ponad 200 organizacji i stowarzyszeń branżowych. Przedstawicielka Pracowni na Rzecz Wszystkich Istot zwróciła uwagę, że Polska nie określiła dotąd daty osiągnięcia miksu energetycznego wolnego od paliw kopalnych. Jej zdaniem wyznaczenie takiego celu miałoby znaczenie nie tylko dla ochrony klimatu, ale również dla gospodarki i planowania inwestycji przez przedsiębiorstwa.
„Cel wyznaczenia neutralności klimatycznej byłby jasnym sygnałem dla biznesu, dałaby mu przewidywalność inwestycyjną i chronił jego konkurencyjność na rynkach międzynarodowych”- podkreśliła ekspertka. Zaznaczyła jednocześnie, że koszty transformacji energetycznej są porównywalne z wydatkami związanymi z utrzymywaniem obecnego modelu, w którym Polska ponosi zarówno koszty importu paliw, jak i konsekwencje zaniechań w polityce klimatycznej.
Katarzyna Wiekiera wskazała w tym kontekście na coraz dotkliwsze skutki zmian klimatu, w tym fale upałów, susze i ekstremalne zjawiska pogodowe. Jej zdaniem odejście od paliw kopalnych powinno być traktowane nie tylko jako cel środowiskowy, lecz także jako sposób na ograniczenie przyszłych kosztów gospodarczych i zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego. Wśród sygnatariuszy apelu znalazły się między innymi Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot, Greenpeace Polska, Polski Klub Ekologiczny Okręg Mazowiecki oraz Climate Action Network Europe.
Źródło: Radio ZET/Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot