Polskie miasta przygotowane na zagrożenia? „Celem nie jest stworzenie twierdzy"

W sobotę na Rynku Głównym w Krakowie doszło do wstrząsającego ataku. 24-letni mężczyzna wjechał samochodem na płytę rynku, a następnie otworzył ogień z broni automatycznej. Zginęło sześć osób, a 16 zostało rannych, w tym dwóch policjantów i sprawca ataku, który zmarł w szpitalu w poniedziałek nad ranem. W mieszkaniu rodziny napastnika znaleziono ciała trzech członków jego najbliższej rodziny. W związku z atakiem wybrzmiała dyskusja na temat bezpieczeństwa w polskich miastach. W ocenie ekspertów jest wiele rozwiązań, które mogą utrudnić potencjalny atak. 

Czy polskie miasta mogą być bezpieczniejsze? Ekspert wymienia rozwiązania

Polskie miasta wzmacniają zabezpieczenia po sobotnich atakach – zwłaszcza że niebawem ruszają jarmarki bożonarodzeniowe, będą odbywać się inne imprezy masowe i wydarzenia okołoświąteczne. Marcin Kożuszek, ekspert ds. bezpieczeństwa, wiceprezes zarządu Safety Project w rozmowie z RadioZET.pl podkreśla, że miejsca takie jak krakowski Rynek można skutecznie zabezpieczać – i w grę wchodzą nie tylko wielkie, betonowe bloki. Podstawą jest bowiem analiza ryzyka, a nie sam zakup i ustawienie zapór.

– Musimy wiedzieć, jakie pojazdy mogą potencjalnie stanowić zagrożenie, jaką prędkość mogą osiągnąć na drogach dojazdowych, z jakiego kierunku mogą nadjechać i jakie będą potencjalne skutki uderzenia – wylicza ekspert. Betonowe zabezpieczenia to tylko jeden z elementów. – Ważne jest wykorzystanie naturalnych barier terenu, przewężeń czy certyfikowanych słupków. Jednak często nie chodzi nam o całkowite uniemożliwienie wjazdu, a jedynie o jego ograniczenie, dlatego coraz częściej w miastach widać zapory czy słupki „chowające się” w ziemi po nadjechaniu pojazdu służb miejskich czy pojazdu uprzywilejowanego – dodaje Kożuszek. 

Donice z kwiatami mogą wzmacniać bezpieczeństwo?

Współczesna inżynieria oferuje szereg rozwiązań, które nie muszą przypominać betonowych fortyfikacji. Marcel Rutkowski, analityk ds. bezpieczeństwa, przedstawiciel think tanku Obserwatorium Bezpieczeństwa wymienia m.in. specjalistyczne donice antyterrorystyczne, które pełnią jednocześnie funkcję estetyczną i ochronną. – Z zewnątrz mogą wyglądać jak zwykłe drewniane lub kamienne donice z drzewami czy kwiatami, podczas gdy ich wnętrze stanowi odpowiednio zaprojektowana konstrukcja zabezpieczająca, zakotwiczona, w zależności od rozwiązania na specjalnych fundamentach ukrytych pod nawierzchnią – podkreśla.

Podobną funkcję mogą pełnić odpowiednio zaprojektowane ławki, słupki, elementy zieleni czy inne obiekty małej architektury. – Kluczowe jest jednak, aby ich skuteczność została potwierdzona odpowiednimi badaniami zderzeniowymi, według międzynarodowych norm – zaznacza Rutkowski. Znaczenie mają tutaj między innymi materiały, konstrukcja, masa urządzenia, sposób jego posadowienia oraz parametry pojazdu, przed którym ma zapewniać ochronę. 

Redakcja poleca

Fala dezinformacji po ataku w Krakowie. Kto ją wywołał i dlaczego? „Są pewne poszlaki”

Skandaliczny komentarz wykładowczyni KUL po tragedii w Krakowie. Jest reakcja uczelni

W ocenie eksperta najważniejsze jest podejście systemowe. – Powinniśmy projektować przestrzeń w taki sposób, aby bezpieczeństwo, estetyka i funkcjonalność wzajemnie się uzupełniały. Celem nie jest stworzenie miasta przypominającego twierdzę, ale przestrzeni, w której elementy naturalnie wpisujące się w krajobraz miejski pełnią równocześnie funkcję ochronną, nie wywołując wśród mieszkańców niepotrzebnego poczucia zagrożenia – mówi analityk ds. bezpieczeństwa. 

Odpowiedni projekt przestrzeni ma znaczenie

Zapytaliśmy również ekspertów, czy można zaprojektować przestrzeń rynku tak, by samo ukształtowanie terenu uniemożliwiało pojazdom nabranie prędkości. – Jednym z rozwiązań jest zastosowanie tzw. szykan architektonicznych, czyli takiego rozmieszczenia elementów przestrzeni, które wymusza zmianę toru jazdy. Mogą to być naprzemiennie ustawione wyspy zieleni, przesunięte względem siebie szpalery drzew, odpowiednio ukształtowane ciągi komunikacyjne czy geometryczne platformy z ławkami – wyjaśnia Marcel Rutkowski. W ten sposób eliminujemy długie, proste odcinki dojazdowe i ograniczamy możliwość poruszania się pojazdu z dużą prędkością.

Podobnego zdania jest Marcin Kożuszek, ekspert ds. bezpieczeństwa. – Odpowiednio zaprojektowana strefa wokół tego przysłowiowego rynku może pozwolić nam na zastosowanie zapór o mniejszej odporności, ponieważ pojazdy nie będą miały możliwości rozpędzenie się na odcinku przed zaporą. Nie zawsze musimy więc budować coraz większe i cięższe zabezpieczenia, które wpływają przecież na estetykę, która również jest ważna z punktu widzenia turystyki. Czasami skuteczniejsze jest takie ukształtowanie dróg dojazdowych, aby potencjalnie niebezpieczny pojazd nie mógł osiągnąć dużej prędkości – ocenia.

Ekspert podkreśla jednak, że takie rozwiązania powinny być uzupełniane zabezpieczeniami fizycznymi i odpowiednimi barierami dobranymi stosownie do wyników analizy ryzyka.

Liczy się bezpieczeństwo, ale i swoboda

Zdaniem ekspertów właściwie zaprojektowana przestrzeń miejska nie powinna wymuszać wyboru między estetyką a bezpieczeństwem. Te dwie funkcje mogą, a nawet pwinny się uzupełniać. – Warto spojrzeć na to również z perspektywy psychologii przestrzeni. Mieszkańcy i turyści powinni czuć się bezpiecznie, ale jednocześnie swobodnie. Nie chcemy przecież, aby spacer po historycznym rynku wiązał się z poczuciem przebywania w przestrzeni otoczonej zasiekami czy betonowymi fortyfikacjami – mówi Marcel Rutkowski.

Duże znaczenie ma również widoczność. – Przemyślane rozmieszczenie zieleni i małej architektury pozwala zachować czytelne ciągi komunikacyjne, ułatwiając obserwację przestrzeni zarówno przez przechodniów, jak i obsługę obiektów czy systemy monitoringu. Może to wspierać wcześniejsze dostrzeganie niebezpiecznych zachowań, choć oczywiście nie gwarantuje rozpoznania zamiaru przeprowadzenia ataku – zaznacza Rutkowski. W jego ocenie najlepszym rozwiązaniem jest stworzenie jednego spójnego systemu, w którym estetyka, funkcjonalność, psychologia przestrzeni i rzeczywista ochrona ludzi wzajemnie się uzupełniają.

Nie możemy jednak zapominać, że jednym z najważniejszych elementów bezpieczeństwa jest prewencja. Ważną rolę odgrywają tu nie tylko służby i instytucje państwowe, ale również każdy z nas. – Powinniśmy budować świadomość społeczną i uczyć się dostrzegać sytuacje oraz zachowania, które odbiegają od normy i w określonych okolicznościach mogą wskazywać na przygotowania do niebezpiecznych działań. Ważne, aby nie pozostawać obojętnym i nie obawiać się przekazywania uzasadnionych podejrzeń odpowiednim służbom – podsumowuje Marcel Rutkowski.

Źródło: Radio ZET