Powstaniec „Antek” w sierpniu 1944 roku miał 15 lat. „Byłem zaszczycony”
Jako 15-letni harcerz brał udział w walkach na ulicach Warszawy, potem trafił do obozu koncentracyjnego. Prof. Leszek Stanisław Żukowski ps. „Antek”, uczestnik Powstania Warszawskiego, wspomina wydarzenia sprzed 82 lat i opowiada o doświadczeniach, które – jak podkreśla – były „równoznaczne z życiem lub jego utratą”.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak prof. Żukowski wspomina pierwszy dzień Powstania Warszawskiego.
- Co spowodowało aresztowanie prof. Żukowskiego podczas Powstania.
- Które wydarzenie z Flossenbürg szczególnie zapadło w pamięć prof. Żukowskiemu.
- Jakie przesłanie prof. Żukowski kieruje do współczesnej młodzieży.
82. rocznica Powstania Warszawskiego. „Wrażenia równoznaczne z życiem lub jego utratą”
Sierpień 1944 roku na zawsze zapisał się w dziejach Warszawy i całej Polski. Był to czas wielkiego bohaterstwa, nadziei i dramatycznych wyborów. W ramach cyklu rozmów przygotowanych z okazji 82. rocznicy Powstania Warszawskiego oddajemy głos tym, którzy na własne oczy widzieli tamte wydarzenia i tworzyli historię stolicy.
Jedną z takich osób jest prof. Leszek Stanisław Żukowski ps. „Antek”, który w momencie wybuchu Powstania Warszawskiego miał 15 lat. - Kolejne rocznice przeżywamy mocno, niezależnie od tego, ile lat już minęło. To są zbyt mocne wrażenia, wrażenia równoznaczne z życiem lub jego utratą – wspomina.
Powstanie Warszawskie oczami 15-latka. „Byłem dumny”
Zapytaliśmy prof. Żukowskiego o to, jak w jego oczach wyglądały pierwsze chwile Powstania Warszawskiego. - Mieszkałem wtedy w bursie przy ul. Leszno 81. W budynku miał zgrupowanie jakiś oddział, wtedy nie zdawałem sobie sprawy, kto to jest. Dziś już wiem, że był to oddział NSZ, 20 osób – mówi.
I dodaje: - Dowódca tego oddziału wiedział, że jestem harcerzem. Wezwał mnie, bo gdybym to ja do niego poszedł, to by mnie wyrzucił i kazał nie zawracać głowy, bo proszę pamiętać, że ja miałem 15 lat. Powiedział do mnie: Znasz ten teren, będziesz naszym łącznikiem, a jak zdobędziesz broń, to będziesz żołnierzem.
Dwa dni później „Antek” zdobył broń, karabinek, do którego pasowała rosyjska amunicja. - To właśnie brak amunicji był największym problemem w walce, bo ją nam przydzielano. Byłem wysyłany do akcji i dostawałem 20 pocisków – relacjonuje.
- Nie odpowiem na pytanie, o czym myślałem w tamtych chwilach, bo tego nie pamiętam. Wiem jednak, że byłem dumny, czułem się zaszczycony, że powierzono mi funkcję. Zdawałem sobie sprawę, ile miałem lat, i że to była wojna – opowiada.
Miesiąc walk na ulicach Warszawy. „Potem trafiłem do aresztu”
Prof. Żukowski walczył na ulicach Warszawy przez cały sierpień. - Dla mnie powstanie skończyło się 2 września, gdy zostałem aresztowany. Dzień wcześniej odbyła się zbiórka przy Pałacu Krasińskich, gdzie dostaliśmy rozkaz ewakuacji kanałami do Śródmieścia. Wyznaczono jednak 12 osób do pozorowania obecności, znalazłem się w tej grupie – mówi.
- Ja byłem w grupie, która miała obstawić ruiny ratusza naprzeciwko Teatru Wielkiego. O 22.00 miał nas ściągnąć łącznik, tak się jednak nie stało. Nie mogłem zejść ze stanowiska, bo nie miałem takiego rozkazu. Rano na miejscu byli już Niemcy, a ja nie miałem amunicji, zostałem aresztowany – słyszymy od uczestnika powstania.
„Antek” trafił do obozu koncentracyjnego
Po aresztowaniu prof. Żukowski trafił do obozu koncentracyjnego Flossenbürg, dziś jest jego ostatnim żyjącym polskim więźniem. - Proszę sobie wyobrazić, że tam spotkałem mojego wujka, brata mojej mamy. On w czasie wojny był oficerem straży pożarnej – mówi.
- Zobaczyłem go na Placu Apelowym, przyjechał tym samym transportem co ja, tylko w innym wagonie. Myślałem, że dzięki niemu będę miał jakieś wsparcie. Zabili go w grudniu – wspomina „Antek”.
Zapytaliśmy prof. Żukowskiego, jakie jest jego przesłanie do współczesnej młodzieży. - Młodym chciałbym powiedzieć, żeby się uczyli, póki mogą, bo nauka zawsze się przydaje, zarówno w pracy, jak i w życiu – podsumowuje bohater Powstania Warszawskiego.
Rozmowa z prof. Leszkiem Stanisławem Żukowskim to druga odsłona cyklu wywiadów, które Radio ZET przygotowało z okazji 82. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Pozostałe znajdziecie na naszym kanale w serwisie YouTube. Publikacja codziennie o 18.00.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
