Sensacja na północy Polski, archeolodzy odkryli wymarłe miasto. "1,5 tys. anomalii"
W lasach w pobliżu osady Zagrody koło Sławoborza (woj. zachodniopomorskie) archeolodzy z Fundacji Relicta odkryli relikty zapomnianego średniowiecznego miasta. Ośrodek Stolzenberg powstał prawdopodobnie w drugiej połowie XIII lub na początku XIV wieku, funkcjonował stosunkowo krótko i został opuszczony w nieznanych okolicznościach.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie są pierwsze wzmianki o Stolzenbergu i z którego wieku pochodzą.
- Co odkryto podczas badań z użyciem detektorów metali w 2020 i 2021 roku.
- Jakie przełomowe odkrycia potwierdziły badania zrealizowane w 2025 roku.
- Dlaczego Stolzenberg mógł zostać opuszczony według badaczy.
Średniowieczne miasto Stolzenberg odkryte koło Sławoborza
Pierwsze wzmianki o Stolzenbergu pojawiają się w źródłach pisanych dopiero w XVI stuleciu. Badacze dotarli także do XIX-wiecznej literatury niemieckiej. Jeden z autorów wspominał wówczas, że w okolicach Sławoborza (woj. zachodniopomorskie) znajdują się pozostałości "wymarłego miasta". Według dziewiętnastowiecznych przekazów miały tam przetrwać fortyfikacje oraz lokalne nazwy pól: Alt Stadt (Stare Miasto) i Hospital (Szpital).
Teren był użytkowany jeszcze w średniowieczu. Dowiodły tego badania z użyciem detektorów metali przeprowadzone w 2020 i 2021 roku. Archeolodzy z Fundacji Relicta, wspierani przez Grupę Eksploracyjno-Poszukiwawczą "Parsęta" z Kołobrzegu, odnaleźli ponad 400 metalowych zabytków. Część z nich datowana jest od końca XIII do XV wieku. Wśród znalezisk znalazły się:
- narzędzia,
- elementy stroju, m.in. okucia pasów i zapinki,
- monety, w tym średniowieczne brakteaty ze Strzałowa i Szczecina,
- denar Barnima II.
Przełomowe okazały się badania zrealizowane w 2025 roku, które potwierdziły istnienie średniowiecznego miasta. Objęły one analizy geofizyczne, skaning LiDAR z wykorzystaniem drona oraz odwierty geologiczne. Udało się także odtworzyć jego układ urbanistyczny.
Ponad 1,5 tys. anomalii i zachowane wały na Pomorzu Zachodnim
- Na obszarze około sześciu hektarów, otoczonym wałem i fosą, zarejestrowaliśmy ponad 1,5 tys. anomalii, czyli nietypowych form terenowych, sugerujących obecność ukrytych po ziemią struktur, np. dawnych budynków. Odwierty potwierdziły obecność takich nawarstwień, przekraczających dwa metry głębokości. Część z nich tworzy regularny układ charakterystyczny dla miast lokowanych na prawie niemieckim. W centralnej części widoczny jest prawdopodobny rynek, otoczony działkami mieszczańskimi, z których tylko część została zabudowana oraz przebieg głównej ulicy prowadzącej do bramy miejskiej – przekazał PAP Piotr Wroniecki z Fundacji Relicta.
Pierwsze wyniki datowania radiowęglowego materiału organicznego wskazują, że Stolzenberg istniał już w pierwszych dziesięcioleciach XIV wieku. Za jego założycieli archeolodzy uznają przede wszystkim margrabiów brandenburskich z Nowej Marchii, którzy mogli powołać miasto jako ośrodek nadgraniczny. Mniej prawdopodobny jest udział biskupów kamieńskich. Według danych archeologicznych, źródeł historycznych i dawnej kartografii Stolzenberg jako miasto działał krótko i został opuszczony z nieznanych przyczyn.
Dlaczego Stolzenberg zniknął?
- Nie potrafimy powiedzieć, jakie było jego zaludnienie i czemu miasto opuszczono. Zwykle nie tylko jeden czynnik decyduje o zaniku miasta czy jego degradacji do roli wsi, lub o przeniesieniu w nowe miejsce. Czasem to przyczyny naturalne jak powodzie, czasem zmiany szlaków komunikacyjnych powodowały, że w danym mieście była mniejsza aktywność, co powodowało upadek handlu, rzemiosła i zubożenie miasta. Czasem były to oczywiście wydarzenia militarne, wojny, najazdy. Nasze prace pokazały obraz ogólny miasta, ale żeby poznać przyczyny upadku, potrzebne byłyby badania sondażowe – stwierdził Marcin Krzepkowski z Fundacji Relicta.
Projekt zrealizowano w 2025 roku dzięki dofinansowaniu z MKiDN. W kolejnych sezonach planowane są kolejne. Archeolodzy chcą precyzyjniej ustalić moment lokacji miasta i okoliczności jego wyludnienia. Kluczowe będzie również odnalezienie kościoła wraz z cmentarzem, o którym po raz pierwszy wspomniano w 1291 roku.
Źródło: Radio ZET/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/14/f6c2ab69/2500033-179x101-27fe7c86c7.png ""Ostatni Mohikanin"")
![Kobieta z brązowymi włosami, smutnym wyrazem twarzy w tle o rozmytym zielonym odcieniu.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/12/95540981/2498118-179x101-8c7f6b743d.jpg "Jennifer Connelly w filmie "Krwawy diament"")
