Stopnie alarmowe w Polsce. Co oznaczają ALFA, BRAVO, CHARLIE, DELTA?

Czym są stopnie alarmowe w Polsce?

18 listopada Rządowe Centrum Bezpieczeństwa poinformowało o wprowadzeniu w Polsce, w obszarze linii kolejowych, trzeciego stopnia alarmowego. Zaznaczono, że stopień CHARLIE będzie obowiązywał od północy do 28 lutego 2026 r., do godz. 23.59. Ale czym są stopnie alarmowe w Polsce w praktyce? Jakie mamy stopnie i z czym wiąże się każdy z nich? Warto znać odpowiedzi na te pytania, bo wraz ze wzrostem stopni mogą pojawić się obowiązki dla obywateli.

Stopnie alarmowe w Polsce i wiążące się z nimi działania są określone w ustawie o działaniach antyterrorystycznych. System jest czterostopniowy – ALFA, BRAVO, CHARLIE i DELTA (najwyższy) – i tak samo dla cyberprzestrzeni – ALFA-CRP, BRAVO-CRP, CHARLIE-CRP i DELTA-CRP. Stopnie są wprowadzane w przypadku wystąpienia zdarzeń wpływających na bezpieczeństwo państwa i mogących destabilizować porządek publiczny. Właśnie z takim przypadkiem mieliśmy do czynienia w ostatnich dniach. 17 listopada ujawniono akty dywersji: wysadzone zostały tory kolejowe w miejscowości Mika na Mazowszu. Jak się okazało, dywersantami są dwaj Ukraińcy współpracujący z rosyjskimi służbami. Jednocześnie w całym kraju do 30 listopada obowiązują stopnie alarmowe BRAVO i BRAVO-CRP i takie same dla polskiej infrastruktury energetycznej mieszczącej się poza granicami kraju.

Jakie są stopnie alarmowe w Polsce i co oznaczają?

Mamy cztery stopnie alarmowe: ALFA, BRAVO, CHARLIE i DELTA. Alfa jest najniższy, a kolejne są coraz wyższe. Stopnie mogą dotyczyć także systemów teleinformatycznych organów administracji publicznej lub systemów teleinformatycznych, wchodzących w skład infrastruktury krytycznej. Wtedy mówimy o stopniach CRP i są to: ALFA-CRP, BRAVO-CRP, CHARLIE-CRP i DELTA-CRP.

Jak czytamy na stronie rządowej, "stopnie alarmowe są przede wszystkim sygnałem dla służb i administracji publicznej do zachowania szczególnej czujności". Co istotne, wprowadzenie dowolnego stopnia alarmowego nakłada na obywateli obowiązek zachowanie czujności, informowana służb po zaobserwowaniu podejrzanych zdarzeń oraz stosowania się do poleceń służb.

Stopień alarmowy ALFA

Stopień ALFA oznacza, że administracja publiczna jest zobowiązana m.in. do prowadzenia wzmożonej kontroli miejsc użyteczności publicznej i dużych skupisk ludzi. Jest to ogólne ostrzeżenie, które mobilizuje organy administracji publicznej oraz kierowników służb i instytucji właściwych w sprawach bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego do określonych działań m.in. zwiększających kontrolę danych obiektów, zwiększających przepływ informacji wśród personelu i innych, mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa.

Stopień alarmowy BRAVO

Stopień BRAVO oznacza podwyższenie gotowości służb i instytucji w związku z ryzykiem zdarzenia o charakterze terrorystycznym. W praktyce polega on na realizacji wszystkich działań przewidzianych dla stopnia ALFA oraz ich weryfikacji, jeśli wcześniej nie były wdrożone. Dodatkowo funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej i Żandarmerii Wojskowej muszą nosić broń długą i kamizelki kuloodporne podczas zabezpieczania potencjalnie zagrożonych miejsc. Wprowadza się wzmożone kontrole osób, pojazdów i budynków, zwiększa ochronę komunikacji publicznej i obiektów kluczowych, a także zaostrza zasady dostępu do instytucji, szczególnie szkół i przedszkoli. Instytucje sprawdzają systemy ochrony, zapasy sprzętu, działanie zasilania awaryjnego oraz zapewniają gotowość personelu odpowiedzialnego za procedury antyterrorystyczne.

Stopień alarmowy CHARLIE

Stopień CHARLIE oznacza bardzo wysoki poziom zagrożenia i konieczność realizacji wszystkich działań przewidzianych dla stopni ALFA i BRAVO. Dodatkowo instytucje publiczne wprowadzają całodobowe dyżury oraz stałą gotowość osób odpowiedzialnych za procedury antyterrorystyczne. Sprawdzane są miejsca przeznaczone na ewakuację ludności, a dostęp do obiektów jest znacząco ograniczany — zmniejsza się liczbę przestrzeni ogólnodostępnych, wprowadza ścisłe kontrole osób i pojazdów oraz ogranicza możliwość parkowania w pobliżu chronionych obiektów. Uprawnionym osobom wydawana jest broń, amunicja i środki ochrony osobistej, a obiekty oraz ich otoczenie obejmuje się dodatkowym całodobowym nadzorem. Zwiększone środki ostrożności dotyczą także służbowych środków transportu, które są kontrolowane przed każdym użyciem.

Stopień alarmowy DELTA — najwyższy stopień alarmowy

Stopień DELTA to najwyższy poziom alarmowy, stosowany w sytuacji bezpośredniego lub bardzo prawdopodobnego zagrożenia terrorystycznego. Oznacza konieczność realizacji wszystkich działań przewidzianych dla stopni ALFA, BRAVO i CHARLIE oraz upewnienia się, że zostały one wcześniej wykonane. Dodatkowo wprowadza się poważne ograniczenia komunikacyjne w rejonach zagrożonych, identyfikuje i w razie potrzeby usuwa pojazdy znajdujące się w pobliżu kluczowych obiektów oraz kontroluje każdy samochód i każdy przedmiot wnoszony na teren chronionego obszaru. Kontrole na zewnątrz budynków i na parkingach są częste i bardzo szczegółowe, ogranicza się podróże służbowe oraz wizyty osób z zewnątrz. Instytucje muszą też przygotować się do działania w trybie awaryjnym, jeśli dotychczasowe miejsce pracy stanie się niedostępne.

Stopnie alarmowe CRP

Jak informuje serwis rządowy kompetencjecyfrowe.gov.pl, "zagrożenie w cyberprzestrzeni określane jest za pomocą czterostopniowej skali stopni alarmowych: ALFA-CRP, BRAVO-CRP, CHARLIE-CRP i DELTA-CRP". Każdy kolejny stopień odzwierciedla wyższy poziom zagrożenia:

• ALFA-CRP – pierwszy stopień alarmowy oznacza niski poziom zagrożenia. Można go wprowadzić w przypadku uzyskania informacji o możliwości wystąpienia zdarzenia o charakterze terrorystycznym, którego rodzaj i zakres jest trudny do przewidzenia.
• BRAVO-CRP – drugi, podwyższony stopień alarmowy wprowadza się w przypadku zaistnienia zwiększonego i przewidywalnego zagrożenia wystąpieniem zdarzenia o charakterze terrorystycznym, jednak konkretny cel ataku nie jest zidentyfikowany.
• CHARLIE-CRP – trzeci, wysoki stopień alarmowy można wprowadzić w przypadku wystąpienia zdarzenia potwierdzającego prawdopodobny cel cyberataku o charakterze terrorystycznym lub w przypadku uzyskania wiarygodnych i potwierdzonych informacji o planowanym zdarzeniu tego typu.
• DELTA-CRP – czwarty, najwyższy stopień alarmowy jest stosowany po wystąpieniu cyberataku terrorystycznego lub po uzyskaniu informacji o końcowej fazie przygotowywania takiego zdarzenia, a zebrane dane wskazują jednocześnie na nieuchronność takiego zdarzenia.

Źródło: Radio ZET/gov.pl/kompetencjecyfrowe.gov.pl