To jedyna księga tego typu w Polsce. Została wpisana na listę UNESCO
Jedyna w Polsce księga, która została spisana w XV wieku w kancelarii zastępcy króla, trafiła na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. Zabytkowy dokument znajduje się w Archiwum Państwowym w Poznaniu.
- 4 zdjęć Zobacz galerię
XV-wieczna księga z Poznania na ważnej liście
Księga została założona na początku 1440 roku, kiedy młody król Polski Władysław III otrzymał ofertę objęcia tronu węgierskiego. 16-letni władca powołał przed swoim wyjazdem dwóch zastępców, którym powierzył dwie wielkie prowincje Królestwa. Ziemie Wielkopolski objął wojewoda łęczycki Wojciech Malski. Kompetencje ówczesnych namiestników były bardzo szerokie i obejmowały władzę sądową, administracyjną oraz skarbową.
Wojciech Malski pieczołowicie prowadził księgę, w której zawierał wpisy sądu z lat 1440-1447. Pojawiły się w niej zapiski typowe dla ówczesnych sądów, czyli rezygnacje, inskrypcje, relacje i dekrety w sprawach spornych m.in. o pieniądze i sprawy majątkowe. W XV-wiecznej księdze są też zapisy spraw niespornych, które dotyczyły sprzedaży wsi, zmiany dóbr czy zakładów i poręczeń. Po 1447 roku, kiedy funkcja zastępcy ustała, księga została złożona w archiwum sądu w Poznaniu.
Księga zastępcy króla z Poznania wpisana na listę UNESCO
Księga przez lata znajdowała się w poznańskim archiwum. W 1945 roku podczas natarcia Armii Czerwonej budynek spłonął, ale udało się uratować wywiezione wcześniej archiwalia, wśród których znajdowała się księga. Po wojnie dokument wrócił do Archiwum Państwowego w Poznaniu, gdzie znajduje się do dziś. Na początku czerwca 2024 roku księga została wpisana na Polską Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata.
Źródło: Radio ZET/Archiwum Państwowe w Poznaniu
