Konflikt izraelsko-irański. O co tak naprawdę chodzi?
Historia konfliktu izraelsko-irańskiego sięga lat 80. XX wieku. Jak zaczął się ten spór? Jakie cele mają oba państwa? Jaka jest perspektywa?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Od czego zaczął się konflikt izraelsko-irański.
- Jak na przestrzeni lat kształtowały się stosunki pomiędzy Iranem i Izraelem.
- Jakie są interesy obu państw.
Konflikt izraelsko-irański: historia
Do lat 80. XX wieku Iran i Izrael dzieliły interesy. Wspierane przez Stany Zjednoczone koncentrowały się wokół ograniczania wpływów Związku Radzieckiego na Bliskim Wschodzie. Sytuacja zmieniła się w 1979 roku, po rewolucji islamskiej – buncie społecznym zainicjowanym głównie przez szyickie duchowieństwo z ajatollahem Chomeinim na czele.
„Porzucenie prozachodniej polityki na rzecz teokratycznego państwa muzułmańskiego bez wątpienia musiało odbić się na relacjach pomiędzy Iranem a Izraelem. W międzyczasie państwa te były uwikłane w różnego rodzaju konflikty zbrojne takie jak chociażby wojna iracko-irańska czy szereg konfliktów pomiędzy Izraelem a państwami arabskimi. Te ostatnie miały niebagatelne znaczenie szczególnie w kontekście zmiany orientacji politycznej Iranu. Los Palestyńczyków zaczął być istotny dla władz w Teheranie jako wyraz troski o muzułmanów w regionie, co korespondowało z ideą eksportu rewolucji islamskiej. Jednocześnie rozpad Związku Radzieckiego przypieczętował niejako zmianę architektury bezpieczeństwa na terenie Bliskiego Wschodu” – czytamy w opracowaniu pt. „Konflikt izraelsko‑palestyński jako wojna zastępcza Islamskiej Republiki Iranu” Cezarego Dryzda, doktoranta w Zakładzie Studiów Rozwojowych i Regionalnych w Instytucie Studiów Międzynarodowych i Bezpieczeństwa Uniwersytetu Wrocławskiego.
Za rok przełomowy w konflikcie izraelsko-irańskim uznaje się 1985 – moment szkolenia i dozbrajania szyickiego Hezbollahu przez Iran podczas inwazji Izraela na Liban. Z kolei momentem kulminacyjnym w historii napięć jest rok 2005 – gdy irańskim prezydentem został konserwatywny polityk Mahmud Ahmadineżad.
Konflikt izraelsko-irański: interesy
Iran i Izrael walczą ze sobą od lat, ale tak naprawdę żadnej ze stron nie zależy na rozstrzygnięciu sporu. Cezary Dryz wyjaśnia, że Iran podtrzymuje narrację „państwa walczącego o prawa muzułmanów na Bliskim Wschodzie”. „Chcąc stanowić realną konkurencję dla Arabii Saudyjskiej, rząd w Teheranie jest zmuszony zbudować atrakcyjną wizję państwa, które jest w stanie zjednać sobie licznych sojuszników w regionie” – czytamy.
„Z drugiej strony sam Izrael nie wydaje się być zainteresowany deeskalacją tych napięć, gdyż to właśnie w oparciu o ideologię „oblężonej twierdzy” rząd izraelski stara się argumentować kierunki własnej polityki zagranicznej” – pisze Cezary Dryzd. Czy ten konflikt się kiedyś skończy?
Konflikt izraelsko-irański: jak zakończy się ten spór?
Sytuacji pomiędzy Iranem i Izraelem bacznie przyglądają się Chiny i Indie. „Rosnący konflikt Iranu z Izraelem to zagrożenie dla bezpieczeństwa dwóch portów położonych u wejścia do Cieśniny Ormuz: Chabahar i Gwadar oraz powiązanych z nimi projektów infrastrukturalnych” – zauważa dr Tomasz Łukaszuk z Obserwatorium Azjatyckiego przy CSM, adiunkt UW, były ambasador RP w Indonezji i Indiach w opracowaniu pt. „Konflikt Iran-Izrael. Perspektywa Chin i Indii”.
Jak tłumaczy ekspert:
- Chabahar – to regionalna inwestycja Iranu we współpracy z Indiami i Japonią, mająca za zadanie wzmocnienie potencjału przeładunkowego portów w Munro i Mumbaju, a także połączenie Centralnej Azji z Oceanem Indyjskim.
- Gwadar – to ważna część chińsko-pakistańskiego korytarza ekonomicznego stanowiąca połączenie z korytarzami handlowymi Pasa i Szlaku wiodącymi do zachodniej części Xinjangu.
„Oba mocarstwa są nastawione na przeciwdziałanie dalszej eskalacji konfliktu (…) Biorąc pod uwagę znaczenie Chin i Indii – dwóch rosnących w siłę polityczną i gospodarczą wschodzących mocarstw globalnych – Tel Awiw i Teheran nie mogą lekceważyć ich głosu” – pisze dr Łukaszuk.
Źródło: Radio ZET/Cezary Dryzd „Konflikt izraelsko‑palestyński jako wojna zastępcza Islamskiej Republiki Iranu”/dr Tomasz Łukaszuk „Konflikt Iran-Izrael. Perspektywa Chin i Indii”
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
