Towarzysz Elżbiety, żołnierz, mistrz niepoprawnych żartów. Kim był książę Filip?

• W wieku 99 lat zmarł książę Filip, mąż brytyjskiej królowej Elżbiety II - poinformował w piątek Pałac Buckingham
• Z głębokim smutkiem Jej Wysokość Królowa ogłosiła śmierć swojego ukochanego męża, Jego Królewskiej Wysokości Księcia Filipa, Księcia Edynburga. Jego Królewska Wysokość odszedł spokojnie dziś rano na zamku Windsor - napisano w komunikacie Pałacu Buckingham

Książę Filip nie żyje. Przez 73 lata był mężem Elżbiety II i przez niemal cały ten okres aktywnie wspierał ją w pracy. - Jest on kimś, kto nie przyjmuje łatwo komplementów, ale po prostu jest przez te wszystkie lata moją siłą i oparciem, a ja i cała jego rodzina, oraz ten i wiele innych krajów, mamy wobec niego dług większy niż kiedykolwiek by się spodziewał, albo kiedykolwiek się dowiemy – powiedziała w 1997 roku Elżbieta II z okazji 50. rocznicy ich małżeństwa.

Filip był naturalizowanym Brytyjczykiem - urodził się bowiem na greckiej wyspie Korfu jak jako piąte, najmłodsze dziecko i jedyny syn greckiego księcia Andrzeja. Grecję opuścił półtora roku później – na pokładzie brytyjskiego okrętu, w łóżeczku ze skrzyni na pomarańcze – gdy po antymonarchistycznym puczu w Grecji rodzina Andrzeja została wygnana z kraju. Dzieciństwo i wczesną młodość spędził kolejno w Paryżu, Londynie, Niemczech i Szkocji.

Na początku 1939 roku wstąpił do akademii brytyjskiej marynarki w Dartmouth. Tam po raz pierwszy spotkał się z księżniczką Elżbietą. Zrobił na niej na tyle, że zaczęli ze sobą korespondować. Tymczasem trwała II wojna światowa, w której książę Filip aktywnie uczestniczył – kolejno na Oceanie Indyjskim, na Morzu Śródziemnym, w pobliżu wschodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii i w Zatoce Tokijskiej. W wieku 21 lat objął stanowisko pierwszego oficera na HMS Wallace, jako jeden z najmłodszych oficerów Royal Navy.

Redakcja poleca

Książę Filip nie żyje. Mąż królowej Elżbiety zmarł w wieku 99 lat

"Legenda", "zasłużył na sympatię pokoleń". Świat opłakuje księcia Filipa

Książę Filip i Elżbieta II. "Rodzina początkowo była niechętna"

Latem 1946 roku Filip, który w czasie wojny odwiedzał czasem rodzinę królewską, poprosił Jerzego VI o rękę córki. Rodzina Elżbiety początkowo była temu niechętna, ze względu na obce pochodzenie i niewielki majątek, ale ostatecznie Jerzy VI wyraził zgodę. Ślub, który odbył się w listopadzie 1947 roku w Opactwie Westminsterskim, śledziło przez radio 200 mln osób na całym świecie. Przed ceremonią Filip formalnie zrzekł się greckich oraz duńskich tytułów i stał się naturalizowanym obywatelem brytyjskim, otrzymał także tytuł księcia Edynburga.

Rok po ślubie urodził się pierwszy syn Elżbiety i Filipa, książę Karol, a w 1950 roku – księżniczka Anna. Po ślubie Filip kontynuował służbę w Royal Navy, osiągając stopień komandora, ale zakończył ją w 1951 roku w związku z pogarszającym się stanem zdrowia Jerzego VI i coraz większym zaangażowaniem Elżbiety w sprawy państwowe. Wiadomość o śmierci króla zastała ich 6 lutego 1952 roku podczas podróży po krajach Wspólnoty Narodów – tego dnia Elżbieta została królową, Filip – księciem-małżonkiem.

Redakcja poleca

Barbados nie chce Elżbiety II jako głowy państwa. Chcą być republiką

Filip w roli księcia. "Uciekał w swoje pasje"

Filip, szczególnie w pierwszych latach, niezbyt dobrze się odnajdywał w roli księcia-małżonka, mając poczucie pozostawania na drugim planie zarówno w sprawach państwa, jak i rodzinnych. Zaczął uciekać w nowe pasje, m.in. robiąc – jako pierwszy członek rodziny królewskiej – kurs pilota, co jednak nie poprawiało sytuacji i pod koniec lat 50. spekulowano o poważnym kryzysie w małżeństwie.

Udało się go rozwiązać z jednej strony dzięki temu, że Elżbieta II w coraz większym stopniu angażowała go w reprezentowanie monarchii, a z drugiej – Filip sam znalazł sobie rolę, którą mógł pełnić, angażując się jako patron licznych organizacji. Ogółem przez całe życie Filip był patronem ok. 800 organizacji, głównie zajmujących się ochroną środowiska, przemysłem i przedsiębiorczością, sportem i edukacją.

W 1960 roku urodził się drugi syn Elżbiety i Filipa, książę Andrzej, a cztery lata później – ostatni, książę Edward. Z czasem też Filip przejął też większą rolę w wychowywaniu dzieci i decydując o ich kształceniu. Po latach to właśnie Filip naciskał na niezdecydowanego Karola, by albo oświadczył się Dianie Spencer, z którą się wówczas spotykał, albo zakończył tę relację. Pół roku później, w 1981 roku Karol i Diana się pobrali. Z kolei na początku lat 90. próbował mediować między nimi, by utrzymać rozpadające się małżeństwo.

Filip II. Wycofanie z życia publicznego. 22 219 publiczne wydarzenia

Ostatecznie z życia publicznego wycofał się dopiero w sierpniu 2017 roku w wieku 96 lat. Jak wyliczono, od 1952 roku uczestniczył samodzielnie w 22 219 oficjalnych wydarzeniach i uroczystościach w kraju, nie licząc tych, w których towarzyszył Elżbiecie II, a także odbył 637 samodzielnych oficjalnych wizyt zagranicznych i wygłosił 5493 przemówienia.

- Od jego niezłomnego wsparcia dla Jej Królewskiej Mości, po inspirujące Nagrody Księcia Edynburga i patronat nad setkami organizacji charytatywnych i działających w dobrych sprawach, jego wkład w rozwój Zjednoczonego Królestwa, Wspólnoty Narodów i szerszego świata będzie nam wszystkim przynosił ogromne korzyści przez długie lata – oświadczyła na wieść o jego wycofaniu się z życia publicznego ówczesna premier Theresa May.

Książę Filip: mistrz niepoprawnych politycznie żartów

Książę słynął z kontrowersyjnych wypowiedzi czy mało poprawnych politycznie żartów. - Ogłaszam tę rzecz za otwartą, cokolwiek to jest – oświadczył w Kanadzie w 1969 roku -Wszyscy mówili, że musimy mieć więcej wolnego czasu. Teraz narzekają, że są bezrobotni – powiedział w 1981 roku w czasie recesji. „Jesteś kobietą, nieprawdaż?" – zapytał w 1984 roku w Kenii po przyjęciu drobnego prezentu od miejscowej kobiety. - Jeśli zostaniecie tu dużo dłużej, wszyscy będziecie mieć skośne oczy – ostrzegł brytyjskich studentów w Chinach w 1986 roku podczas oficjalnej wizyty.

To tylko niektóre ze znanych wypowiedzi Filipa. -Jeśli coś ma cztery nogi i nie jest krzesłem, jeśli ma dwa skrzydła i lata, ale nie jest samolotem, i jeśli pływa i nie jest łodzią podwodną, Kantończycy to zjedzą – powiedział podczas spotkania WWF w 1986 roku. -Nadal rzucacie włóczniami?- – zapytał Aborygenów w czasie wizyty w Australii w 2002 roku.

Jakkolwiek te i dziesiątki innych równie bezceremonialnych wypowiedzi Filipa często wprowadzały Pałac Buckingham w zakłopotanie, jego bardzo bezpośredni sposób bycia bywał też ujmujący. W 1979 roku podczas wizyty w Białym Domu czarnoskóry kamerdyner zauważył księcia, który oglądał obrazy i zapytał, czy życzy sobie drinka. - Wezmę jednego, jeśli pozwolisz mi się obsłużyć – odparł Filip.

Książę Filip nie żyje. W czerwcu skończyłby 100 lat

Książę Filip, który 10 czerwca skończyłby 100 lat, był najdłużej żyjącym mężczyzną w historii brytyjskiej rodziny królewskiej i trzecią najdłużej żyjącą osobą – po Alicji, księżnej Gloucester, ciotce Elżbiety II, oraz Elżbiecie Bowes-Lyon, czyli matce obecnej monarchini. Był najdłużej żyjącym współmałżonkiem jakiegokolwiek brytyjskiego monarchy, a wraz z Elżbietą II stali się jedyną parą królewską w historii brytyjskiej monarchii, która doczekała 70. rocznicy ślubu. Oprócz czwórki dzieci miał ośmioro wnuków i dziesięcioro prawnuków.

RadioZET.pl/PAP