Łotwa uznała neopogaństwo za oficjalną religię. Dievturība czerpie z folkloru
Dievturība to współczesny ruch neopogański w Łotwie, który odwołuje się do przedchrześcijańskiej religii Łotyszy, mitologii łotewskiej i folkloru. W październiku łotewski sejm uchwalił ustawę, która nadaje Dievturībii status religii tradycyjnej. Co to oznacza?
- Łotewski parlament uznał Dievturībę za tradycyjną religię, kontynuując ruch zapoczątkowany w latach 20. XX wieku przez artystę Ernesta Brastiņša.
- Dievturība to panteistyczna religia postrzegająca Boga jako obecnego we wszystkim; jej duchowni, zwani vadonis, prowadzą ceremonie i nauczanie związane z łotewską tradycją i cyklem przyrody.
- Nowa ustawa reguluje status zwierzchnika wspólnoty dievturīby, ochronę praw własności, oraz możliwość posługi kapelanów w instytucjach państwowych, promując edukację i obecność w życiu publicznym.
Dievturība uznana za oficjalną religię
9 października 2025 r. łotewski parlament przyjął ustawę, która uznaje dievturībę za tradycyjną religię w Łotwie. Ruch został zapoczątkowany w latach dwudziestych XX wieku, a jego celem jest współczesne odtwarzanie i interpretowanie tych dawnych wierzeń.
W 1926 roku artysta Ernest Brastiņš założył Łotewskie Zgromadzenie Liturgii Boskiej i przygotował zbiory pieśni ludowych oraz katechizm opisujący zasady pobożności. Ruch zdobył popularność, w tym wśród znanych osobistości, planowano też budowę świątyni. Po zajęciu Łotwy przez Związek Radziecki w 1940 roku organizacja została zlikwidowana, a Brastiņš aresztowany i rozstrzelany w 1942 roku. Dievturība przetrwała jednak na wygnaniu pod kierunkiem jego brata, Arvīdsa Brastiņša i do dziś ma wyznawców.
“Według Centralnego Urzędu Statystycznego Łotwy w latach 2000-13 liczba wspólnot religijnych dievturów spadła z 13 do 10, a w 2016 roku republikańskie Ministerstwo Sprawiedliwości podało, iż 695 osób uważało się za wierzących w tę religię. Najbardziej znanymi wśród nich są Raimonds Pauls – gwiazdor telewizyjny, teolożka Anna Lieckalniņa oraz grafik Valdis Celms, który jest także honorowym arcykapłanem tej wspólnoty religijnej. Od 2018 roku takim arcykapłanem jest Andrejs Broks” – podaje serwis info.wiara.pl.
Nowa ustawa reguluje status zwierzchnika wspólnoty, ochronę praw własności, możliwość posługi kapelanów w różnych instytucjach państwowych (np. w wojsku, szpitalach czy więzieniach) oraz prawa tej wspólnoty w zakresie nauczania i oświaty.
Dievturība, czyli “trzymanie się Boga”. Jakie są główne założenia?
Dievturība to religia panteistyczna. Wyznawcy postrzegają Boga jako obecnego we wszystkim, co istnieje: w przyrodzie, człowieku, wszechświecie. Nazwa Dievturība pochodzi od łotewskiego słowa Dievs („Bóg”) i starobałtyckiego turi („mający”), co razem określa osobę żyjącą w harmonii z Bogiem, “trzymającą się Boga”. Współczesny ruch, bazując na fragmentach dawnych pieśni i ludowych tradycji, systematyzuje przedchrześcijańskie wierzenia, łącząc je w triady i grupy bóstw – na przykład trzy boginie wodne: Jūras māte (Matka morza), Ūdens māte (Matka wody) i Upes māte (Matka rzek).
Duchowni nazywani są vadonis (przewodnikami) i prowadzą ceremonie oraz nauczanie o tradycji łotewskiej. Do ich obowiązków należy m.in. organizacja świąt związanych z cyklem przyrody. Duchowni uczą wspólnotę dawnych pieśni (dainy), a także symboliki i mitologii łotewskiej. Etyka Dievturīby opiera się na pojęciach uczciwości, honoru, szacunku, pracy i równowagi. W życiu duchownym bardzo ważni są przodkowie. Często odprawia się rytuały w ich intencji, zwłaszcza w czasie świąt związanych z cyklem przyrody (np. przesilenia). Święta te odbywają się zwykle na świeżym powietrzu, w miejscach uważanych za święte (gaje, wzgórza, brzegi rzek).
Współczesna Dievturība różni się jednak od historycznej religii łotewskiej. Nie ma na przykład dowodów na to, że prałotewscy poganie uznawali trójcę bóstw, a tak jest w dzisiejszej Dievturībie.
Źródło: Radio ZET/onet.pl/km.gov.lv/Wikipedia/kai.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
