Tak zmieniał się Viktor Orban. "Zrezygnował z poglądów dla utrzymania władzy"
Viktor Orban jest premierem Węgier nieprzerwanie od 2010 roku. Wcześniej pełnił tę funkcję jeszcze w latach 1998-2002. Łącznie to 20 lat rządzenia na 37 lat istnienia republiki w obecnym kształcie. Przez lata obecności w węgierskiej polityce premier ewoluował swoje poglądy w wielu aspektach.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Viktor Orban, założyciel Fideszu, z liberalnego demokraty przeistoczył się w nacjonalistycznego antydemokratę, zmieniając swoje poglądy polityczne po porażce wyborczej w 2002 roku.
- Orban wykorzystał historyczne traumy narodowe, jak traktat z Trianon, do umocnienia władzy, proponując nową tożsamość narodową, opartą na mitologii narodowej i narracji o ochronie przed zewnętrznymi zagrożeniami.
- Po 16 latach rządów Orbana na Węgrzech opozycyjna TISZA, partia Petera Magyara, ma szansę na przejęcie władzy.
Początki politycznej kariery Viktora Orbana
Węgry, podobnie jak Polska, w 1989 roku przeszły transformację ustrojową, odrzucając tzw. demokrację ludową na rzecz demokracji liberalnej. Jedną z twarzy przemian był również wówczas 26-letni Viktor Orban. Wraz z innymi studentami i intelektualistami założył w 1988 roku partię Fidesz. To właśnie Orban podczas symbolicznego pogrzebu bohaterów powstania z 1956 roku w swoim przemówieniu wykrzyczał: "Rosjanie do domu". Współcześnie jest politykiem, który współpracuje z Rosją Putina, a z liberalnego demokraty przeobraził się w nacjonalistycznego antydemokratę.
O jego przeobrażenie zapytaliśmy magistra Artura Lorka, doktoranta Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM w Poznaniu, który zajmuje się m.in. tematyką Grupy Wyszehradzkiej. "W przypadku Viktora Orbana możemy mówić o ewolucji jego strategii politycznej niż o radykalnej zmianie poglądów. We wczesnych etapach swojej kariery politycznej Orban był postacią-symbolem transformacji liberalnej, podkreślał znaczenie demokracji i integracji z Zachodem. Wspierał też wolny rynek" - opisał ekspert historię polityka dla portalu RadioZET.pl.
"Z biegiem czasu, a zwłaszcza po powrocie do władzy w 2010 roku jego światopogląd zaczął się przesuwać wyraźnie w stronę narodowego i suwerennościowego konserwatyzmu. Od tego czasu narastać zaczęła też krytyka liberalizmu, indywidualizmu oraz integracji europejskiej. To w zakresie samego profilu przemiany. Jeśli zaś chodzi o przyczyny, warto podkreślić, że ewolucja nastąpiła głównie w wyniku porażki w wyborach w 2002 roku. Orban rozpoczął wówczas pragmatyczną konsolidację władzy, najpierw w partii, a później po 2010 roku w państwie" - dodał Lorek.
Przemiana premiera Węgier
Jak wyjaśnił badacz Grupy Wyszehradzkiej, lider Fideszu wykorzystał do realizacji swoich celów historyczne traumy narodowe, jak m.in. traktat z Trianon z 1920 roku, który pozbawił ówczesne węgierskie państwo aż dwóch trzecich terytorium i jednej trzeciej ludności. Narracja ta trafiła na podatny grunt. Wówczas Węgrzy charakteryzowali się konformizmem, a Orban zaproponował im zmianę narodowej tożsamości. Oparł ją na narodowej mitologii, koronie św. Stefana i wspominaniem Węgier z czasów przed traktatowych. Premier Węgier stał się w oczach obywateli jedynym obrońcą narodu przez zagrożeniami z zewnątrz (Unią Europejską, Sorosem i migrantami).
Artur Lorek wskazał również, że by utrzymać władzę, Orban zrezygnował z liberalnych poglądów i instytucji na rzecz: kontroli mediów, gospodarki i edukacji. "Niejasne nadal, choć coraz częściej ujawniające się, są związki środowiska Fideszu ze światem rosyjskiej i postsowieckiej agentury, oligarchii i grup wpływów" - dodał doktorant WNPiD UAM. Stwierdził jednocześnie, że można się domyślać tego, że te potencjalne związki mogą być wywieraniem wpływu na establishment na Węgrzech i istotnym oddziaływaniem na samego Viktora Orbana.
Węgry stają teraz przed dużą zmianą w polityce. Po raz pierwszy od 16 lat obecny premier może stracić władzę. Szansę na jej przejęcie ma partia Petera Magyara - TISZA. 45-letni polityk wywodzi się z Fideszu. Do partii wstąpił w 2005 roku, a 10 lat później pracował w kancelarii premiera. Ponadto jego była Judit Varga żona w latach 2019-2023 pełniła funkcję ministra sprawiedliwości w rządzie Orbana. Magyar stał się popularny po ujawnieniu skandalu z udziałem prezydent Węgier w lutym 2024 roku. Miesiąc później ogłosił powstanie nowej partii politycznej.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
