Halny to nasz „polski fen”. Do jakiej prędkości dochodzi?
Halny szaleje w Tatrach. Stanęła kolejka na Kasprowy Wierch, wydano alerty, niewykluczone są przerwy w dostawach prądu. Jak silny jest halny? Do jakiej prędkości dochodzi?
Halny: jak powstaje, gdzie wieje, do jakiej prędkości dochodzi?
Halny to wiatr fenowy – ciepły, suchy, górski. Powstaje na skutek zderzenia dwóch mas powietrza w górach: ciepłej masy powietrza od południa i zatoki niżowej z frontem od zachodu. Po nawietrznej jest wyż, a po zawietrznej – niż.
Halny występuje w południowej Polsce, na Słowacji i w północnej części Węgier. Pojawia się głównie w październiku-listopadzie, rzadziej – w marcu-kwietniu. Nad górami tworzy charakterystyczny wał fenowy. Najczęściej szaleje przez 2-3 dni, ale najstarsi górale pamiętają jeszcze ten z 1951 roku, gdy wiał bez przerwy przez 11 dni.
Halny gwałtownie podnosi temperaturę powietrza (+20 °C w Tarnowie w Wigilię 1989) i obniża wilgotność powietrza (3% na Kasprowym Wierchu 30 października 2005 r. – jak na Saharze). W czasie jego występowania sytuacja biometeorologiczna jest niekorzystna: obserwuje się ogólne pogorszenie samopoczucia, m.in. nasilenie bólów, bezsenność, drażliwość, wzrost agresji i liczby samobójstw. „Co ciekawe, w doniesieniach z innych części świata także pojawiają się informacje o negatywnym wpływie na organizm podobnych wiatrów wiejących np. w Górach Skalistych czy Andach” – czytamy na stronie kasprowywierch.pkl.pl.
Do jakiej prędkości dochodzi halny? Rekordowy halny odnotował Apoloniusz Rajwa 6 maja 1968 roku w Obserwatorium Meteorologicznym na Kasprowym Wierchu. „Dla bezpieczeństwa przywiązał się liną taternicką do kaloryfera znajdującego się w budynku, podczas gdy na zewnątrz siła wiatru unosiła kamienie wielkości pięści” – czytamy na stronie kasprowywierch.pkl.pl. Prędkość wiatru wyniosła wówczas 80 metrów na sekundę, czyli 288 km na godzinę. W skali huraganów byłaby to najwyższa V kategoria (wiatr równy lub większy 250 km/h). Zazwyczaj jednak jego prędkość oscyluje wokół 100 km/h (I kategoria huraganów to 119-153 km/h). Warto jednak podkreślić, że już wiatr o prędkości 80 km/h wyrwa drzewa z korzeniami.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Marcel Barra w filmie](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/3d6f0207/2501003-179x101-b391f99224.png "Marcel Barra w filmie "Mniej obcy"")
![Mężczyzna w czarnym kapeluszu śpiewa do mikrofonu, w tle kolorowe światła na scenie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/eb76473b/2500923-179x101-165620ff80.png "Fani Guns N' Roses mają powody do niepokoju? "Zrobimy sobie wolne"")
