Europejczycy wypłacają pieniądze z kont. Europejski Bank Centralny wydał raport ws. gotówki
Cyfrowa rewolucja zmienia sposób, w jaki Europejczycy płacą za codzienne zakupy. Ale gotówka nie poddaje się bez walki. Banknoty wciąż królują w wielu krajach, zwłaszcza przy drobnych wydatkach, i pełnią funkcje, których cyfrowe płatności nie potrafią w pełni zastąpić.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak wygląda udział gotówki w transakcjach w poszczególnych krajach strefy euro.
- Dlaczego niektóre kraje wciąż preferują płatności gotówką, a inne cyfrowe metody.
- Jakie są główne powody, dla których konsumenci nadal wybierają gotówkę przy codziennych zakupach.
Gotówka w Europie wciąż istotna mimo cyfryzacji płatności
W całej Europie obserwujemy spadek użycia gotówki, jednak banknoty wciąż odgrywają znaczącą rolę w codziennych transakcjach i pozostają niezbędnym elementem gospodarki. Z badań Europejskiego Banku Centralnego (EBC), przeprowadzonych w 2024 roku wśród 40 000 respondentów w strefie euro, wynika, że ponad połowa wszystkich transakcji (52%) była realizowana gotówką. Jednak pod względem wartości płatności udział gotówki wynosi jedynie 39% – oznacza to, że choć banknoty są powszechnie używane, częściej służą do mniejszych zakupów.
Różnice w korzystaniu z gotówki są wyraźne w zależności od regionu Europy. W Europie Południowej i Wschodniej gotówka wciąż dominuje. Najwięcej transakcji gotówką dokonuje się na Malcie – aż 67% wszystkich operacji. Wysoki udział banknotów obserwuje się również w Słowenii, Austrii i we Włoszech (ponad 60%). Powyżej połowy transakcji gotówką rejestruje się na Słowacji, w Hiszpanii, Chorwacji, Portugalii, Litwie, Grecji oraz Niemczech.
W północnej i zachodniej Europie sytuacja jest odwrotna – tam dominują płatności cyfrowe. W Holandii zaledwie 22% transakcji odbywa się gotówką, w Finlandii 27%, w Luksemburgu 37%, w Belgii 39%, a we Francji 43%. Spośród czterech największych gospodarek UE, Francja jest jedynym krajem, którego wskaźnik gotówki jest niższy od średniej strefy euro wynoszącej 52%, podczas gdy Niemcy plasują się nieznacznie powyżej tej średniej (53%).
Rzecznik holenderskiego banku centralnego podkreśla, że wysoka adopcja cyfrowych metod płatności w tym kraju wynika m.in. z wygody płatności zbliżeniowych kartą lub smartfonem, stosunkowo niskich opłat dla sprzedawców oraz kampanii edukacyjnych zachęcających do korzystania z płatności cyfrowych, nawet przy niewielkich kwotach.
Gotówka a wartość transakcji
Chociaż gotówka wciąż jest popularna pod względem liczby transakcji, jej udział w wartości transakcji jest mniejszy. Ponad połowę wartości wydatków gotówką rejestruje się w krajach takich jak Litwa (59%), Słowacja (56%), Słowenia (56%), Austria (56%), Malta (54%) i Chorwacja (51%). W grupie średniego uzależnienia od gotówki (około 40–50% wartości transakcji) znajdują się Włochy (49%), Portugalia (47%), Hiszpania (45%), Irlandia (44%), Cypr (43%) i Grecja (42%).
Najniższy udział gotówki w wartości transakcji odnotowano w Holandii (17%), Finlandii (28%), Luksemburgu (29%), Niemczech (30%), Francji (34%) i Belgii (35%). Różnice te pokazują, że nawet w sąsiadujących krajach mogą występować znaczące odmienności – przykładem jest Litwa (59%) i Łotwa (36%).
Dane EBC wskazują również, że płatności powyżej 50 euro są w większości realizowane kartami, natomiast banknoty dominują przy zakupach o niewielkiej wartości. Oznacza to, że gotówka pełni wciąż funkcję wygodnego środka płatniczego do codziennych zakupów, podczas gdy większe wydatki coraz częściej przenoszą się do świata cyfrowego.
Dlaczego ludzie nadal korzystają z gotówki?
Respondenci EBC wskazali kilka głównych powodów, dla których gotówka wciąż jest popularna:
- Anonimowość i ochrona prywatności – 41% respondentów docenia, że płatności gotówką nie pozostawiają śladu cyfrowego.
- Świadomość wydatków – 35% zauważa, że posługiwanie się gotówką pozwala lepiej kontrolować codzienne wydatki.
- Natychmiastowe rozliczenie transakcji – 30% ankietowanych ceni szybkie rozliczanie płatności gotówkowych.
- Szeroka akceptacja – 28% respondentów wskazało, że gotówka jest akceptowana w większej liczbie sytuacji niż karty.
- Łatwość i szybkość – odpowiednio 21% i 20% ankietowanych uznało gotówkę za prostszą i szybszą w użyciu.
- Poczucie bezpieczeństwa – 18% respondentów uważa gotówkę za bezpieczniejszą od innych form płatności.
Różnice w korzystaniu z gotówki są także widoczne w zależności od wieku. Młodsi konsumenci (poniżej 40. roku życia) chętniej korzystają z płatności cyfrowych i używają gotówki w mniej niż połowie transakcji. Starsi respondenci (powyżej 65. roku życia) wciąż dokonują większości płatności (57%) w formie gotówkowej, co pokazuje, że cyfryzacja płatności wciąż przebiega nierównomiernie w różnych grupach wiekowych.
Pomimo rosnącej popularności płatności cyfrowych, gotówka w Europie pozostaje istotnym elementem systemu finansowego. Szczególnie w Europie Południowej, Wschodniej oraz przy codziennych, drobnych wydatkach banknoty nadal dominują. Gotówka zapewnia anonimowość, ułatwia kontrolę nad wydatkami i jest szeroko akceptowana.
Różnice regionalne pokazują jednak wyraźny podział: Północna i Zachodnia Europa szybko przechodzi na płatności cyfrowe, podczas gdy południe i wschód kontynentu wciąż opierają się na tradycyjnych metodach. Zjawisko to pokazuje, że przejście na całkowicie cyfrową gospodarkę będzie procesem stopniowym i wymaga uwzględnienia różnic kulturowych, infrastrukturalnych oraz pokoleniowych w poszczególnych krajach. W praktyce oznacza to, że gotówka wciąż pozostaje niezbędnym narzędziem zarówno dla konsumentów, jak i dla całych gospodarek – zapewniając stabilność systemu płatniczego i bezpieczeństwo transakcji codziennych.
Źródło: Radio ZET/Euronews
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
