Odszkodowanie za spóźniony pociąg. Polacy nie wiedzą, a należy się rekompensata
Miliony Polek i Polaków, którzy podróżują pociągami, doświadczają uciążliwych opóźnień. Większość nie wie jednak, że za opóźnienia należą się pieniądze. Jak dostać odszkodowanie za spóźniony pociąg i o jakich kwotach mowa?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Na jakich zasadach przyznawane są odszkodowania za opóźnienia pociągu.
- Jaką rekompensatę można otrzymać?
- Jakie odszkodowania się należą przy opóźnieniu pociągu.
Za opóźnienie pociągu należy się odszkodowanie
Popularna, choć już dość stara, anegdota głosi, że przed I wojną światową od kolei można było stroić zegarki — tak było punktualnie. Dziś wiemy, że nie było, jednak te przebrzmiałe czasy często stają się tłem narzekań na dzisiejsze realia kolei. Mowa oczywiście o opóźnieniach pociągów. Zwykle są one podawane w minutach i trudno powiedzieć czy chodzi tu o jak największą punktualność, czy o to, by stwarzać wrażenie, że spóźnienie wcale nie jest tak długie. Samo podróżni niekiedy żartują, że jak z głośnika usłyszą, że pociąg opóźniony jest o 86 minut, to wydaje się krócej niż prawie 1,5 godziny. Jak wynika z danych Urzędu Transportu Kolejowego, wskaźnik punktualności pociągów pasażerskich w skali roku w pierwszym kwartale 2025 wyniósł 92,85 proc. (91,64 proc. w 2024 roku). Niestety, to oznacza, że prawie 7 proc. połączeń nie przybyło na trasę punktualnie.
Biorąc pod uwagę statystyki i liczby pasażerów, którzy z kolei korzystają, można przyjąć, że miliony osób doświadczają opóźnień. Jak podał UTK, tylko w maju koleją podróżowało 37,5 mln pasażerów, więc tych narażonych na opóźnienia mogło być ponad 2,5 mln. Większość tych podróżnych prawdopodobnie nie wie, że za opóźnienia na kolei — tak jak za podróże samolotem — także należą się rekompensaty. Nie są one niestety dostępne dla wszystkich pociągów, a jedynie tych dalekobieżnych. Odszkodowania przysługują pasażerom pociągów kategorii Express Intercity Premium (EIP), Express InterCity (EIC), InterCity (IC), Twoje Linie Kolejowe (TLK), interREGIO (IR), ŁKA Sprinter (ŁS) oraz połączeń międzynarodowych.
Jak złożyć wniosek o rekompensatę za opóźnienie pociągu?
Jak wyjaśnia UTK, za opóźnienie lub odwołanie części pociągów można uzyskać zryczałtowaną rekompensatę. Aby się o nią ubiegać, należy złożyć odpowiedni wniosek. Podstawą prawną dla ubiegania się o odszkodowanie, jest art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/782 dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym. Zgodnie z treścią ww. przepisu minimalna kwota rekompensaty wynosi:
- 25 proc. ceny biletu jednorazowego — w przypadku opóźnienia wynoszącego od 60 do 119 minut,
- 50 proc. ceny biletu jednorazowego — w przypadku opóźnienia wynoszącego 120 minut lub więcej.
Quiz: Najdziwniejsze przepisy i zakazy z całego świata
Podobnie jak w przypadku odszkodowań za opóźnione loty, przesłanką nie jest samo spóźnienie się pociągu, a to, o ile pociąg był opóźniony (lub czy w ogóle był) spóźniony w miejscu docelowym podróży. Minimalny czas wynosi tu 60 minut. W przypadku spełnienia tego warunku konieczne jest wystąpienie do przewoźnika na drodze reklamacji. Poza biletem lub danymi umożliwiającymi identyfikację umowy przewozu (np. numerem biletu internetowego) nie trzeba załączać poświadczenia o opóźnieniu pociągu, gdyż przewoźnik posiada w swoim systemie informatycznym dane na temat punktualności swoich pociągów i sprawdzi dokładny czas przyjazdu. Wniosek o przyznanie rekompensaty należy wysłać do przewoźnika przez internet (w sposób podany na jego stronie internetowej), pocztą tradycyjną bądź złożyć w kasie biletowej prowadzącej sprzedaż jego biletów — wyjaśnia UTK.
Co istotne, przedsiębiorstwo kolejowe zwykle realizuje rekompensatę w formie bonu uprawniającego do zniżkowego zakupu kolejnego biletu (odpowiednio 25 proc. lub 50 proc.), a jeśli pasażer wyraźnie to zaznaczy, ma obowiązek wypłacić ją w formie pieniężnej (przekazem pocztowym bądź przelewem). Rekompensata za opóźnienie wypłacana jest w sytuacji, gdy wartość danego odszkodowania w przeliczeniu na każdą osobę przekracza minimalny próg ustanowiony przez przewoźnika. Wysokość tego progu nie może przekraczać 4 euro (np. w "PKP Intercity" S.A. wynosi on aktualnie 16,00 zł).
Czy przewoźnik może odmówić wypłacenia rekompensaty?
Tak jak przewoźnik lotniczy, tak i ten kolejowy ma prawo odmówić wypłaty rekompensaty. Jest tak w kilku przypadkach — przede wszystkim wtedy, gdy jest w stanie udowodnić, że opóźnienie, utrata połączenia lub odwołanie pociągu zostały spowodowane bezpośrednio:
- przez nadzwyczajne okoliczności niezwiązane z ruchem kolei, takie jak ekstremalne warunki pogodowe, poważne katastrofy naturalne lub poważne kryzysy w dziedzinie zdrowia publicznego,
- przez zachowanie się osoby trzeciej (np. człowiek na torach)
- z winy podróżnego,
- a także z powodu skutków w. sytuacji.
Jednocześnie jednak, zgodnie z polski prawem przewozowym, opisane wyżej "regulacje unijne nie ograniczają prawa pasażerów wszystkich kategorii pociągów do wniesienia skargi z tytułu opóźnienia każdego pociągu i otrzymania od przewoźnika wyjaśnień dotyczących przyczyn takiego zdarzenia oraz dochodzenia roszczeń z tytułu naprawy szkody na podstawie ogólnych przepisów kodeksu cywilnego" — czytamy na stronie UTK. Tu aby dochodzić roszczeń konieczne jest udowodnienie poniesionej straty, na przykład przedłożenie rachunków mających związek przyczynowo-skutkowy między faktem opóźnienia pociągu a powstałą szkodą. Jednocześnie przewoźnik może uwolnić się od odpowiedzialności, jeżeli opóźnienie pociągu i powiązana z nim szkoda wynikły z przyczyn całkowicie niezależnych. W razie wyczerpania drogi reklamacyjnej można też wystąpić do sądu.
Warto podkreślić, że "Uzyskanie zryczałtowanej rekompensaty za opóźnienie pociągu na podstawie rozporządzenia UE 2021/782 nie wyklucza możliwości ubiegania się o odszkodowanie z tytułu naprawy szkody na podstawie przytoczonych przepisów krajowych" — poucza UTK.
Źródło: Radio ZET/utk.gov.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
