Skarb sprzed 1200 lat odkryty pod Młynarami. Może mieć związek z Truso
Ponad tysiąc lat temu przez te tereny przebiegały szlaki, którymi wędrowali kupcy i cenne towary. Dziś okolice Młynar znów przyciągnęły uwagę archeologów. Niewielkie znalezisko może być kolejnym śladem kontaktów, które łączyły dawnych mieszkańców regionu z odległymi częściami Europy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Co odkryto w okolicach Młynar.
- Jakie znaczenie znalezisko może mieć dla historii Truso.
- Co stanie się z odkrytymi przedmiotami.
Monety, które przebyły długą drogę
Odkryte w okolicach Młynar dirhemy są świadectwem dalekosiężnych kontaktów, które ponad tysiąc lat temu łączyły ziemie dzisiejszej północnej Polski z odległymi regionami świata islamu.
Monety zostały odnalezione podczas legalnych poszukiwań i następnie przekazane odpowiednim służbom konserwatorskim. Ostatecznie trafiły do Muzeum Archeologiczno-Historycznego w Elblągu, gdzie rozpoczął się kolejny etap ich historii — konserwacja i szczegółowe opracowanie.
Dirhemy były srebrnymi monetami używanymi w świecie arabskim i należą do charakterystycznych zabytków związanych z dalekosiężnym handlem w epoce wczesnego średniowiecza. Ich obecność na terenach nadbałtyckich pokazuje, że sieć wymiany towarów i pieniędzy sięgała znacznie dalej, niż mogłoby sugerować współczesne położenie znaleziska.
W przypadku monet znalezionych pod Młynarami badacze na razie wskazują na pierwszą połowę IX wieku. To jednak datowanie wstępne. Pełniejsza analiza numizmatyczna może pozwolić dokładniej określić czas wybicia poszczególnych egzemplarzy.
Co istotne, moment wybicia monety nie musi oznaczać momentu jej utraty. Jak wskazują specjaliści, srebrne dirhemy mogły pozostawać w obiegu przez dziesięciolecia. Dlatego nie można wykluczyć, że monety trafiły w okolice Młynar znacznie później niż w czasie, gdy zostały wybite.
Czy srebro ma związek z Truso?
Najciekawszym tropem pozostaje Truso — wczesnośredniowieczne emporium handlowe położone nad jeziorem Druzno, niedaleko dzisiejszego Elbląga. Odkryte przez archeologa Marka Jagodzińskiego w latach 80. XX wieku stanowisko dostarczyło dowodów na funkcjonowanie nad Zalewem Wiślanym i w rejonie ujścia Wisły ośrodka, który był częścią rozległej sieci handlowej epoki wikingów. W Truso spotykali się kupcy, rzemieślnicy i podróżnicy przemieszczający się pomiędzy różnymi częściami Europy.
Znaleziska monet z odległych regionów są jednym z dowodów na szeroki zasięg kontaktów tego miejsca. Arabskie dirhemy szczególnie dobrze wpisują się w obraz handlu, który łączył Bałtyk z ziemiami położonymi daleko na wschodzie i południu. Nie oznacza to jednak, że nowo odkryte monety na pewno należały do mieszkańców Truso.
Kupiec, podróżnik, a może poborca myta?
Archeolodzy rozważają kilka możliwości dotyczących tego, w jaki sposób srebro znalazło się w miejscu odkrycia. Jednym ze scenariuszy jest związek monet z kupcami przemieszczającymi się szlakami prowadzącymi do Truso lub opuszczającymi ten ważny ośrodek. Monety mogły być częścią większego majątku, zapłatą za towary albo środkiem płatniczym używanym podczas podróży.
Istnieje również inna hipoteza. Srebro mogło mieć związek z osobami kontrolującymi szlaki komunikacyjne i pobierającymi opłaty od podróżujących. W źródłach dotyczących tego okresu pojawia się możliwość funkcjonowania takich punktów kontroli na ważnych trasach. Na obecnym etapie żadnego z tych scenariuszy nie można jednak uznać za rozstrzygnięty. Odpowiedź mogą przynieść dopiero dalsze badania stanowiska i dokładna analiza samych monet.
Planowane są również dalsze prace archeologiczne w miejscu odkrycia. Sam kontekst znalezienia monet może okazać się równie ważny jak ich numizmatyczna metryka. Układ zabytków, obecność innych przedmiotów czy ślady dawnej działalności człowieka mogą pomóc ustalić, dlaczego właśnie tam znalazły się srebrne monety.
Małe monety, duża historia
Historia odkrycia przypomina, że średniowieczne szlaki handlowe nie kończyły się na granicach dzisiejszych państw. Srebro bite w świecie arabskim mogło, poprzez kolejne ogniwa wymiany, dotrzeć nad Bałtyk, a stąd jeszcze dalej. Sześć zachowanych dirhemów i dwa ich fragmenty są więc czymś więcej niż tylko grupą starych monet. To potencjalny zapis jednej z dróg, którymi ponad tysiąc lat temu przemieszczali się ludzie, towary i pieniądze.
Jeżeli dalsze badania potwierdzą związek znaleziska z siecią handlową Truso, odkrycie może stać się kolejnym elementem układanki pokazującej skalę kontaktów dawnego emporium. Na ostateczne wnioski trzeba jednak poczekać do zakończenia konserwacji i badań numizmatycznych.
Po opracowaniu zabytki mają zostać zaprezentowane publiczności w Muzeum Archeologiczno-Historycznym w Elblągu. Być może właśnie wtedy niewielkie srebrne monety pozwolą opowiedzieć jeszcze jedną historię o świecie, w którym drogi handlowe łączyły odległe od siebie krainy — od świata islamu aż po wybrzeża Bałtyku.
Źródło: Radio ZET/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
