UOKiK: uwierzytelnienie to nie autoryzacja. Banki mają zwracać klientom pieniądze
Dostawca usług płatniczych, na przykład bank, ma obowiązek niezwłocznie zwrócić płatnikowi kwotę transakcji, jeżeli została dokonana bez jego zgody. UOKiK stwierdził, że banki często wprowadzały klientów w błąd w spornych kwestiach, twierdząc że uwierzytelnienie transakcji było równoznaczne z jej autoryzacją. Zdaniem urzędu to dwa różne działania.
Pieniądze trzymane na rachunkach bankowych padają czasami łupem oszustów, którzy wykradają dane autoryzacyjne bądź też podstępem nakłaniają do uwierzytelnienia transakcji. Pieniądze, które zostały przelane bez zgody właściciela powinny być natychmiast zwracane, o ile ze strony klienta nie doszło do „rażącego niedbalstwa”. W praktyce do UOKiK trafiały skargi na instytucje finansowe, na podstawie których urząd stwierdził, że mają one „problemy z przestrzeganiem tych przepisów”.
Banki mają zwracać klientom ukradzione pieniądze. Stanowisko UOKiK
Szef UOKiK wyjaśnił, że banki w odpowiedziach na zgłoszenia konsumentów często twierdzą, że uwierzytelnienie przebiegło prawidłowo, więc w ich ocenie nie muszą przywracać konta konsumenta do stanu sprzed nieautoryzowanej transakcji. Zdaniem Chróstnego to wprowadzanie konsumentów w błąd, jako że pojęcia uwierzytelnienia i autoryzacji nie są tożsame, a różnica między nimi jest kluczowa dla interpretacji przepisów.
„Autoryzacja jest to osobiste wyrażenie przez klienta zgody na dokonanie transakcji, np. polecenia przelewu. Natomiast uwierzytelnienie to czynność techniczna, np. podanie PIN lub inny sposób wskazany w systemie bankowym wynikający z umowy. Konieczne jest więc wystąpienie łącznie dwóch elementów: uwierzytelnienia i woli konsumenta do dokonania transakcji. Przykładowo przelew zrobiony przez oszusta z wykorzystaniem pozyskanych nielegalnie danych logowania do bankowości elektronicznej konsumenta nie jest transakcją autoryzowaną, bo odbył się bez zgody właściciela konta” – wyjaśniono w komunikacie UOKiK.
- Zarówno przepisy krajowe, jak i unijne nie pozostawiają wątpliwości, że dostawcy usług płatniczych muszą niezwłocznie zwrócić płatnikowi kwotę nieautoryzowanej transakcji. Prawo przewiduje od tej zasady tylko dwa wyjątki. Trzeba podkreślić, że obowiązek zwrotu środków nie jest równoznaczny z odpowiedzialnością banków za transakcje nieautoryzowane, np. w przypadku gdy dojdzie do nich z powodu rażącego niedbalstwa płatnika. W tej sytuacji dostawcy usług płatniczych mogą dochodzić od płatnika kwoty, którą uprzednio mu zwrócili. Ta kwestia została szczegółowo opisana w opublikowanym stanowisku – stwierdził Tomasz Chróstny, Prezes UOKiK.
Zgodnie z art. 46 ustawy o usługach płatniczych dostawca usługi płatniczej (m.in. bank) musi zwrócić płatnikowi kwotę transakcji, której autoryzacji ten zaprzecza. Ma na to czas do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu. Z tego obowiązku bank jest zwolniony tylko w dwóch sytuacjach:
- płatnik zgłosił nieautoryzowaną transakcję po upływie 13 miesięcy od jej dokonania – w tym przypadku jego roszczenie wygasa
- dostawca usług płatniczych zawiadomił na piśmie policję lub prokuraturę, że ma uzasadnione i udokumentowane podejrzenie, że konsument poprzez nieprawdziwe zgłoszenie i żądanie zwrotu kwoty transakcji próbuje dokonać oszustwa – w tej sytuacji obowiązek zwrotu zostaje zawieszony do czasu ustalenia przez odpowiednie organy, jak było naprawdę
W sytuacji, gdy konsument zaprzecza autoryzacji transakcji, obowiązek udowodnienia, że jest inaczej, spoczywa na banku. Przy czym art. 45 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych precyzuje, że nie wystarczy do tego samo wykazanie prawidłowości uwierzytelnienia. Potwierdza to orzecznictwo sądów, np. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 11 sierpnia 2021 r. (sygn. akt XXVII Ca 1352/21).
Prezes UOKiK od lipca 2021 r. prowadzi postępowania wyjaśniające, w których sprawdza, jak banki zachowują się w przypadku zgłoszenia przez konsumentów, że doszło do nieautoryzowanych transakcji. Pięciu instytucjom finansowym urząd postawił już zarzuty naruszania zbiorowych interesów konsumentów w tej sytuacji.
RadioZET.pl/UOKiK
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
