Wielkie przeliczenie emerytur. MRPiPS daje zielone światło ZUS
ZUS powinien wznawiać postępowania w sprawie ponownego przeliczenia emerytur w oparciu o nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku, dotyczącego obniżonych świadczeń osób, które przeszły na wcześniejszą emeryturę - przekazało Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Poszkodowani mają o co walczyć: średnio ma im się należeć niemal 65 000 zł wyrównania.
- Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku dotyczy około 200 tysięcy emerytów, którzy przeszli na wcześniejszą emeryturę i obniżono im przez to świadczenie docelowe
- ZUS nie stosuje się do wyroku TK, ponieważ ten nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw
- MRPiPS uważa, że wyrok TK daje możliwość wznowienia postępowań przed ZUS w sprawie ponownego przeliczenia emerytury
Wyrównanie za wcześniejsze emerytury. MRPiPS: ZUS może przeliczać świadczenia
Część osób, które zdecydowały się przejść na wcześniejszą emeryturę, spotyka się z problemem obniżonego świadczenia emerytalnego po osiągnięciu wieku emerytalnego. Dzieje się tak, ponieważ podstawa obliczenia emerytury powszechnej jest pomniejszana o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20) miał to zmienić. TK orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dotyczy osób, które przed 6 czerwca 2012 r. złożyły wniosek o jedną z emerytur wymienionych w art. 25 ust. 1b i nie osiągnęły wieku emerytalnego. Mówiąc wprost, osoby te nie powinny mieć pomniejszanej wysokości emerytury powszechnej z powodu wcześniejszego przejścia na emeryturę.
Niestety, wyrok TK z 4 czerwca 2024 roku, zgodnie z polityką rządu, nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Zgodnie z Konstytucją RP orzeczenia TK w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją podlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. W tym przypadku, wyrok powinien być opublikowany w Dzienniku Ustaw, gdzie ogłoszona została ustawa o emeryturach i rentach z FUS.
Brak publikacji wyroku ma poważne konsekwencje. ZUS odmawia stosowania się do niego, twierdząc, że nie ma podstawy prawnej do wznowienia postępowań. Każde pismo od świadczeniobiorcy, które choćby pośrednio dotyczy żądania ponownego ustalenia wysokości emerytury z zastosowaniem wyroku TK, jest kwalifikowane jako skarga o wznowienie postępowania, która następnie zostaje odrzucona.
W związku z licznymi wnioskami osób, które nie mogą skorzystać z rozstrzygnięcia TK, Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) interweniował w sprawie nieopublikowanego wyroku. Zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów o wyjaśnienie podstaw faktycznych i prawnych wstrzymywania ogłoszenia wyroku.
W międzyczasie, Rada Ministrów podjęła uchwałę (nr 162) w sprawie przeciwdziałania negatywnym skutkom kryzysu konstytucyjnego w obszarze sądownictwa. Rada Ministrów uznała, że Trybunał Konstytucyjny w aktualnym składzie jest niezdolny do wykonywania zadań określonych w Konstytucji RP oraz że ogłaszanie w dziennikach urzędowych rozstrzygnięć TK mogłoby doprowadzić do utrwalenia stanu kryzysu praworządności. Uchwała ta wyklucza możliwość opublikowania wyroku TK z 4 czerwca 2024 r. w Dzienniku Ustaw.
Wyrównanie za wcześniejsze emerytury. ZUS robi problemy
Emeryci, nie czekając na publikację wyroku, składali do ZUS wnioski o wznowienie postępowania. ZUS wydawał decyzje odmowne, a emeryci odwoływali się do sądów powszechnych. Sądy powszechne raz orzekały na korzyść emerytów, a raz na ich niekorzyść. Wszystko zależało od sądu, wydziału i składu osobowego orzekającego w danej sprawie.
W połowie stycznia 2025 roku minister Maciej Berek poinformował, że MRPiPS ma przygotować projekt ustawy gwarantującej ubezpieczonym prawo do świadczeń emerytalnych zgodnych ze standardem konstytucyjnym. Specustawa przeliczeniowa, bo o niej mowa, dawałaby prawo do ponownego przeliczenia emerytur i otrzymania jednorazowych wyrównań sięgających nawet 64 tys. zł oraz podwyżek świadczenia o niemal 1200 zł, bez konieczności procesowania się z ZUS.
W odpowiedzi na pytanie Infor.pl MRPiPS zajęło stanowisko, które może zmienić sytuację seniorów jeszcze przed ewentualnym przyjęciem specustawy przeliczeniowej. Wbrew twierdzeniom ZUS, ministerstwo uważa, że wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. daje możliwość wznowienia postępowań przed ZUS. Poszkodowani emeryci obecnie muszą toczyć spór z ZUS przed sądami, ale stanowisko MRPiPS może wpłynąć na zmianę polityki Zakładu w zakresie wniosków o wznowienie.
Ministerstwo z rezerwą odnosi się do specustawy przeliczeniowej, argumentując, że mogłaby ona prowadzić do sztucznego wzrostu emerytur, niezwiązanego ze składkami. Mimo to, MRPiPS rozważa różne warianty rozwiązania problemu. W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawiły się założenia do projektu ustawy o ustalaniu wysokości emerytur z FUS, która miałaby zagwarantować prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury powszechnej, ale tylko dla części emerytów objętych zakresem podmiotowym wyroku TK z 4 czerwca 2024 roku.
Źródło: Radio ZET/infor.pl/ZUS/MRPiPS
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z brodą, w jasnym garniturze, o poważnym wyrazie twarzy, na jasnym tle.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/07/02/4001cb1b/2418440-179x101-68d4fea990.jpg "Jerzy Kamas w serialu "Lalka"")
