Order Orła Białego dla Wandy Traczyk-Stawskiej? Co na to Kancelaria Prezydenta?

W dniu pogrzebu Wandy Traczyk-Stawskiej prezydent Karol Nawrocki przyznał Order Orła Białego Krzysztofowi Wyszkowskiemu, działaczowi opozycji w PRL, doradcy premierów Olszewskiego i Bieleckiego, a od 2016 roku członkowi Kolegium IPN. Wyszkowski w ubiegłym roku wspierał kandydaturę Nawrockiego.

Decyzja i jej kontekst wywołały burzę, bo kilka lat wcześniej Wyszkowski w skandalicznych słowach zaatakował Traczyk-Stawską i inną uczestniczkę Powstania Warszawskiego. Sama powstanka najwyższego polskiego odznaczenia nigdy nie otrzymała.

31 sierpnia, gdy w Warszawie odbywały się uroczystości pogrzebowe Traczyk-Stawskiej, Nawrocki uczestniczył w obchodach rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych w Gdańsku. W Sali BHP Stoczni Gdańskiej wręczył Wyszkowskiemu Order Orła Białego za zasługi dla przemian demokratycznych w Polsce oraz działalność państwową i publiczną.

Order Orła Białego dla Wandy Traczyk-Stawskiej?

O przyznanie tego samego odznaczenia Traczyk-Stawskiej apelowano jeszcze za jej życia. W maju 2025 roku dziennikarz Radosław Gruca wystosował petycję skierowaną do Rafała Trzaskowskiego i Karola Nawrockiego, którzy walczyli wtedy o prezydenturę. Wskazał na wojenną biografię Traczyk-Stawskiej, jej działalność społeczną i wieloletnią walkę o pamięć o ofiarach Powstania Warszawskiego.

Do przyznania orderu nie doszło. Nie zrobili tego ani Karol Nawrockiego ani jego poprzednik – Andrzej Duda. RadioZET.pl blisko dwa tygodnie temu zwróciło się do Kancelarii Prezydenta z pytaniami, czy po śmierci Traczyk-Stawskiej rozważane jest pośmiertne nadanie jej Orderu Orła Białego lub inne uhonorowanie przez prezydenta. 

Redakcja poleca

Prezydent Nawrocki zapoznał się z informacjami od CIA. Pilne spotkanie z Siemoniakiem

„Wszyscy na tym ucierpimy”. Europoseł z Niemiec mówi, czym grozi dojście AfD do władzy

Mamy odpowiedź Kancelarii Prezydenta

„Uprzejmie informujemy, że podczas uroczystości pogrzebowych śp. Wandy Traczyk-Stawskiej w imieniu Prezydenta RP minister Wojciech Kolarski odczytał list Prezydenta Karola Nawrockiego. Treść listu oraz informacje dotyczące uroczystości są dostępne na stronie prezydent.pl” – czytamy w odpowiedzi Kancelarii. „Na obecnym etapie Kancelaria Prezydenta RP nie przekazuje dodatkowych informacji dotyczących ewentualnych przyszłych decyzji w sprawie odznaczeń” – podkreślono.

Karol Nawrocki w pogrzebie Traczyk-Stawskiej nie uczestniczył. W liście odczytanym przez Wojciecha Kolarskiego, oddał cześć „mężnej harcerce Szarych Szeregów” i żołnierce Armii Krajowej, która walczyła o wyzwolenie Warszawy.

W ostatnich latach życia powstanka nie ukrywała swoich poglądów. Były one odległe od prezentowanych przez środowiska prawicowe. Jednym z najgłośniejszych wydarzeń z jej udziałem była prounijna manifestacja na Placu Zamkowym w październiku 2021 roku. Zgromadzenie próbowali zagłuszać uczestnicy kontrmanifestacji środowisk narodowych kierowanych przez Roberta Bąkiewicza. Traczyk-Stawska odpowiedziała wtedy ze sceny: „Milcz, głupi chłopie!”. Przypomniała następnie o swoich kolegach, którzy ginęli podczas wojny.

Skandaliczny atak Wyszkowskiego na powstanki

Do wydarzenia odniósł się później Wyszkowski. Opublikował zdjęcie Traczyk-Stawskiej oraz innej uczestniczki Powstania Warszawskiego Anny Przedpełskiej-Trzeciakowskiej, dodając: „Ci powstańcy stają po stronie Dirlewangera”.

Chodziło o Oskara Dirlewangera, dowódcę niemieckiej jednostki SS odpowiedzialnej za wymordowanie tysięcy mieszkańców Warszawy, m.in. podczas rzezi Woli. Wpis wywołał oburzenie. Od słów Wyszkowskiego odciął się Instytut Pamięci Narodowej. Ówczesny rzecznik IPN, a obecny rzecznik prezydenta Nawrockiego Rafał Leśkiewicz stwierdził, że „ten komentarz nie miał prawa się pojawić”. Krytycznie zareagował również Sławomir Cenckiewicz. Wyszkowski ostatecznie usunął wpis i przeprosił za obraźliwy komentarz.

Do tej historii wróciła po przyznaniu Wyszkowskiemu Orderu Orła Białego dziennikarka TOK FM Dominika Wielowieyska. Zwróciła uwagę właśnie na fakt, że najwyższe polskie odznaczenie otrzymał on w dniu pogrzebu Wandy Traczyk-Stawskiej. Przypomniała jego atak na dwie uczestniczki Powstania Warszawskiego i nazwała tamtą wypowiedź „wyjątkowym skandalem, świństwem i łajdactwem”.

„To zresztą jest symptomatyczne, że w dniu pogrzebu pani Wandy Traczyk-Stawskiej prezydent nagradza Wyszkowskiego najwyższym polskim odznaczeniem” – mówiła w „Poranku TOK FM”. Przypomniała również inne obraźliwe wypowiedzi Wyszkowskiego dotyczące m.in. Aleksandry Dulkiewicz i Igi Świątek, a jego samego określiła jako „kłamcę i oszczercę”.

Najwyższe polskie odznaczenie

Order Orła Białego to najstarszy i najwyższy order Rzeczypospolitej. Został ustanowiony w 1705 roku. Przyznaje się go za szczególne zasługi cywilne i wojskowe dla Polski. Nadaje go prezydent RP, który jest jednocześnie Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczącym jego Kapituły.

Karol Nawrocki uhonorował nim dotychczas m.in. Andrzeja Poczobuta, Waldemara Łysiaka i Krzysztofa Wyszkowskiego. Za prezydentury Andrzeja Dudy order otrzymali m.in. Antoni Macierewicz, Bronisław Wildstein, Wojciech Roszkowski oraz prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.

Właśnie order dla Zełenskiego stał się w 2026 roku przedmiotem dużego sporu. Duda przyznał mu go w 2023 roku za zasługi dla stosunków polsko-ukraińskich oraz obronę demokracji i bezpieczeństwa Europy. Trzy lata później Nawrocki zdecydował o pozbawieniu prezydenta Ukrainy odznaczenia. Kancelaria tłumaczyła decyzję nadaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia UPA. Zełenski odesłał Order do Kancelarii Prezydenta pocztą.

Kim była Wanda Traczyk-Stawska?

Wanda Traczyk-Stawska zmarła 18 sierpnia 2026 roku w wieku 99 lat. W konspiracji działała od 1942 roku jako harcerka Szarych Szeregów. Podczas Powstania Warszawskiego, mając 17 lat, walczyła jako łączniczka i strzelec Armii Krajowej pod pseudonimami „Pączek” i „Atma”. 6 września 1944 roku została ciężko ranna, a po kapitulacji trafiła do niemieckiej niewoli.

Po wojnie ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim i przez wiele lat pracowała jako nauczycielka dzieci ze szczególnymi potrzebami. Ogromną część życia poświęciła pamięci o poległych. Przewodniczyła Społecznemu Komitetowi ds. Cmentarza Powstańców Warszawy i doprowadziła do powstania Izby Pamięci przy tej nekropolii.

Była odznaczona m.in. Krzyżem Walecznych i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz otrzymała tytuł Honorowej Obywatelki Warszawy. Do końca życia pozostawała jedną z najbardziej rozpoznawalnych uczestniczek Powstania Warszawskiego.

Źródło: Radio ZET