Te osoby jako pierwsze mogą dostać wezwanie do wojska. "Zawód szczególnie przydatny"

Mateusz Kapera: - Co chwila pojawiają się informacje, że kolejne osoby dostają wezwania na ćwiczenia do wojska. Inni zastanawiają się, czy ich też to czeka. Wyjaśnijmy więc wszystkie zasady. Kiedy po raz pierwszy obywatel ma do czynienia z Wojskiem Polskim?

mjr Renata Mycio z Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji: - Tak naprawdę pierwszy raz ma to miejsce podczas kwalifikacji wojskowej. Każdy młody mężczyzna, jak i wytypowana grupa kobiet, kończąc 19. rok życia, podlega ewidencji wojskowej. Otrzymuje wezwanie na kwalifikację wojskową, podczas której nadawana jest kategoria zdrowia i przydział do pasywnej rezerwy.

O jakiej grupie kobiet mowa?

- Mamy na uwadze głównie kobiety, których zawody związane są z medycyną, mianowicie pielęgniarki, położne, kobiety psycholog i osoby uczące się w szkołach medycznych.

Jak wygląda proces wezwania obywatela na kwalifikację wojskową?

- Za przeprowadzenie kwalifikacji wojskowej na terenie powiatu (miasta na prawach powiatu) odpowiada starosta (prezydent miasta). Kwalifikacja wojskowa ogłaszana jest przez wojewodę na obszarze województwa. Celem kwalifikacji wojskowej jest wprowadzenie danych do ewidencji wojskowej oraz określenie zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby wojskowej osób podlegających obowiązkowi stawienia się do kwalifikacji.

Młoda osoba przyjeżdża we wskazane miejsce, gdzie przeprowadzana jest kwalifikacja wojskowa. Przechodzi przez komisję lekarską, która określa zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia służby wojskowej. Następnie wydawane jest zaświadczenie o stawieniu się do kwalifikacji wojskowej, uregulowanym stosunku do służby wojskowej oraz o orzeczonej zdolności do jej pełnienia. Ponadto nadawany jest stopień wojskowy szeregowego i następuje przeniesienie do pasywnej rezerwy.

Redakcja poleca

Duda deklaruje, że "będzie trzymał kciuki" za Kierwińskiego. Tusk: jestem pod wrażeniem

Tusk nie mógł tego zignorować. "Wyjątkowo obrzydliwy przykład"

Jakie są kategorie zdrowotne?

- Kategoria A oznacza, że osoba jest zdolna do czynnej służby wojskowej, B świadczy o czasowej niezdolności do czynnej służby wojskowej, natomiast D mówi o niezdolności do służby w czasie pokoju. Jest jeszcze kategoria E dla trwale i całkowicie niezdolnych do służby wojskowej w czasie pokoju oraz w czasie ogłoszenia mobilizacji, a także podczas trwania wojny.

Kategorię B przyznaje się osobom, które są czasowo niezdolne do służby. Co może być powodem takiej niedyspozycji?

- To, że ktoś przeszedł jakiś zabieg medyczny i wymaga rekonwalescencji, np. po złamaniu nogi. Po pewnym czasie wraca na komisję i jego stan zdrowia jest weryfikowany.

A kto może być niezdolny do służby w czasie pokoju (kategoria D)?

- Osoby, które mają np. przewlekłe albo atopowe zapalenia skóry, czy inne szpecące schorzenia. Tacy kwalifikanci są jednak dopuszczani do służby w Wojskach Obrony Terytorialnej. Pracują głównie w sztabach.

Jest jeszcze kategoria dla trwale i całkowicie niezdolnych do służby wojskowej (E), nawet w czasie wojny. Kto otrzymuje taką kategorię?

- Przykładem może być osoba, która ma tylko jedną nerkę o 50 proc. wydolności lub porusza się na wózku inwalidzkim. Tę kategorię otrzymują ludzie z poważnymi chorobami, urazami lub schorzeniami, które wykluczają sprawną służbę.

Czy kwalifikacji wojskowej można uniknąć?

- Jeżeli z ważnych przyczyn osoba wezwana nie może stawić się w wyznaczonym terminie, zobowiązana jest zawiadomić o tym właściwy urząd. Powinna to zgłosić najpóźniej w dniu, w którym była zobowiązana do stawienia się do kwalifikacji wojskowej oraz podać przyczyny, które nie pozwalają jej na to stawiennictwo. Następnie ustala się nowy termin stawiennictwa.

Jakie mogą to być przyczyny?

- Jeżeli np. wzywane osoby są niepełnosprawne, albo mają dyskwalifikujące schorzenia, to wtedy zgłaszają się na komisję zamiast nich rodzice lub opiekunowie prawni z dokumentacją medyczną. Odpowiadając wprost, zdrowe osoby nie mogą uniknąć kwalifikacji wojskowej. Mogą jedynie odwołać się od danego terminu i poprosić o zmianę, jeżeli przebywają np. poza granicami kraju, a nie poinformowały o tym fakcie wcześniej. Niemniej każdy obywatel Polski powinien zgłosić się na kwalifikację wojskową.

Redakcja poleca

Turyści masowo odwołują tam pobyty. "Nie chciał oglądać zniszczeń podczas wypoczynku"

Były policjant, brat prawej ręki gen. Szymczyka zatrzymany za rozbój

Czy osoba, która otrzyma kategorię A, ma obowiązek odbyć służbę wojskową?

- Osoba mająca tę kategorię zdrowia jak najbardziej może zostać żołnierzem. Jednakże nie mamy teraz obowiązkowej służby wojskowej, bo zasadnicza służba wojskowa została zawieszona. Mamy teraz dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, aktywną rezerwę, jak i terytorialną służbę wojskową. Te wszystkie formy, które wymieniłam, są ochotnicze. Młody obywatel, jeśli chciałby zostać żołnierzem, jak najbardziej może złożyć wniosek o powołanie do służby wojskowej.

Czy mimo dobrowolnej służby wojskowej osoba posiadająca kategorię A może zostać wezwana na ćwiczenia wojskowe?

- Obywatele przeniesieni do pasywnej rezerwy jak najbardziej mogą być wezwani na ćwiczenia wojskowe. Głównie są to żołnierze z pasywnej rezerwy, którzy mają przydział mobilizacyjny.

Każdy obywatel, który trafił do pasywnej rezerwy, otrzymuje taki przydział?

- Nie, zależy to od posiadanego wykształcenia i uprawnień. Jeśli posiada zawód szczególnie przydatny dla służby wojskowej, to wtedy może zostać wezwany na ćwiczenia rezerwy po wcześniej nadanym przydziale. Obywatele, którzy mają nadany przydział mobilizacyjny, są przypisani do danej jednostki wojskowej, która ma plan szkoleń swoich żołnierzy. Podczas ćwiczeń mogą zapoznać się ze sprzętem, którym dysponuje jednostka.

Wyposażenie polskich sił zbrojnych jest coraz nowsze i systematycznie trafia do danych jednostek. To powoduje konieczność przeszkalania żołnierzy rezerwy, tak aby przygotować ich do obsługi tego sprzętu. Bez tego cyklicznego szkolenia z biegiem czasu tracą po prostu nabytą wiedzę, którą już wcześniej pozyskali, będąc żołnierzami.

Wykonawcy, jakich zawodów mogą liczyć na przydział mobilizacyjny?

- W wojsku potrzebni są ludzie, którzy potrafią obsługiwać sprzęt pomagający w obronie kraju. Mowa tu m.in o kierowcach, operatorach dronów czy informatykach.

Czy osoba, której nadano przydział mobilizacyjny, może z niego zrezygnować?

- Osoby, które otrzymują przydział mobilizacyjny, z reguły są zadowolone, że są przyporządkowane do danej jednostki wojskowej. Można ewentualnie zmienić przydział mobilizacyjny na inny, adekwatny do nabytych kwalifikacji.

Ile można trwać szkolenie wojskowe dla takich osób?

- Zgodnie z art. 249 Ustawy o obronie Ojczyzny ćwiczenia mogą odbywać się krótkotrwale, nieprzerwanie do 30 dni, a także długotrwale, nieprzerwanie do 90 dni. Mogą być także organizowane ćwiczenia rotacyjne trwające łącznie do 30 dni, odbywane z przerwami w określonych dniach w ciągu danego roku kalendarzowego. Należy jednak zaznaczyć , że ćwiczenia nie przekraczają 16 dni i nie stanowią nadmiernych obciążeń.

W takich ćwiczeniach biorą udział ludzie, którzy na co dzień pracują. Jak mają pogodzić pracę z obowiązkowymi ćwiczeniami wojskowymi?

- Na pewno takie ćwiczenia nie będą trwały dłużej niż 90 dni w ciągu roku. Na wszystkie te ćwiczenia wojskowe pracodawca ma obowiązek udzielić pracownikowi bezpłatnego urlopu. Oczywiście taki żołnierz nie jest pozostawiony sam sobie, bez żadnego wynagrodzenia. Za każdy dzień ćwiczeń wojskowych żołnierz otrzymuje pieniądze, zakwaterowanie, umundurowanie i wyżywienie.

Środki pieniężne otrzymuje za każdy dzień pełnienia służby adekwatnie do stopnia wojskowego. W przypadku szeregowego jest to stawka powyżej 140 zł. Jeżeli wynagrodzenie w zakładzie pracy jest wyższe aniżeli stawka dzienna wypłacana za ćwiczenia wojskowe, to każdy wówczas ma prawo ubiegać się o rekompensatę utraconych dochodów. Jeśli żołnierz jest powoływany na długotrwałe ćwiczenia, to pracodawca ma możliwość zatrudnienia podczas jego nieobecności nową osobę. Następnie otrzymuje zwrot środków za przeszkolenie, badania lekarskie, BHP, które musi zapewnić nowemu pracownikowi.

Jakie sytuacje mogą usprawiedliwić nieobecność na ćwiczeniach?

- Na przykład rodzinne i zawodowe. Rodzice wychowujący dzieci do lat 8 mogą liczyć na zwolnienie z tego obowiązku. Podobnie rolnicy, którzy w czasie żniw otrzymają wezwanie. Dopiero po zakończeniu prac na gospodarstwie mogą zgłosić się na ćwiczenia.

Czy istnieje limit wiekowy przy powoływaniu na ćwiczenia?

- Osoba, której nadano podczas kwalifikacji wojskowej stopień szeregowego, gdy ukończy 60. rok życia, jest już rezerwistą w stanie spoczynku i nie można jej wezwać. W przypadku oficerów i podoficerów jest to 63. rok życia.

Dla kobiet jest inny limit niż dla mężczyzn?

- Nie, kobiety w wojsku są tak samo traktowane jak mężczyźni.

Co oznacza dla obywateli zdolnych do czynnej służby wojskowej ogłoszenie mobilizacji?

- W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny osoby uznane za zdolne do służby wojskowej mogą być w każdym czasie powołane do służby wojskowej. Dla żołnierzy z przydziałem mobilizacyjnym oznacza to stawienie się do jednostki wojskowej we właściwym miejscu i czasie.

Minister Obrony Narodowej może zarządzić w razie potrzeby powołanie do czynnej służby wojskowej mężczyzn, którzy byli zwolnieni od obowiązku powszechnej służby wojskowej. Stany wyjątkowe mogą spowodować ogłoszenie takiej mobilizacji, stąd też wszystkie te osoby, które są na przydziałach mobilizacyjnych, mają określone swoje zadania: co mają robić na wypadek ogłoszenia mobilizacji, gdzie mają się zgłosić i w jakim czasie.

A co z obywatelami przebywającymi poza granicami kraju?

- Mężczyźni podlegający powszechnemu obowiązkowi wojskowemu, przebywający czasowo za granicą w chwili ogłoszenia mobilizacji lub wprowadzenia stanu wojennego, zobowiązani są niezwłocznie zgłosić swe adresy do polskich urzędów konsularnych lub przedstawicielstw dyplomatycznych i zastosować się do nakazów wydanych im przez urzędy lub przedstawicielstwa.

Służba wojskowa to nie tylko obowiązek, czy wolny wybór w czasie pokoju. Może być również pomysłem na życie zawodowe. Co Wojsko Polskie może zaoferować na tej płaszczyźnie?

- Jeśli ktoś chciałby zostać żołnierzem zawodowym, to zachęcamy do wstąpienia w szeregi np. marynarki, sił powietrznych czy wojsk lądowych. Jeżeli ktoś chciałby połączyć życie zawodowe i prywatne ze służbą ojczyźnie, to wtedy zapraszamy do Wojsk Obrony Terytorialnej. W tej formacji 10 proc. żołnierzy stanowią żołnierze zawodowi, a pozostali to ochotnicy.

WOT to bardzo otwarta forma służby z programem szkolenia, podczas którego żołnierz przez 16 pierwszych dni uczy się podstaw wojskowych. Później swoje szkolenie kontynuuje przez okres kolejnych trzech lat. Uczy się bardziej zaawansowanej obsługi poszczególnych sprzętów, jak i podnosi swój poziom podczas szkoleń rotacyjnych. Takie szkolenia są zaplanowane na cały rok z góry. Ćwiczenia rotacyjne są raz w miesiącu przez dwa dni, z reguły w weekend, aby móc dopasować je do życia codziennego i zawodowego.

Materiał archiwalny. Wywiad pierwotnie został opublikowany 27 września 2024 roku.

Źródło: Radio ZET