To najmniejsze miasto w woj. małopolskim. Ludzie czekali aż 150 lat
Najmniejsze miasto w województwie małopolskim położone jest na północy regionu, tuż przy granicy z woj. świętokrzyskim. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z XIV wieku. Ważną postacią w historii gminy jest królowa Elżbieta Łokietkówna.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie jest najmniejsze miasto w Małopolsce.
- Ilu ma mieszkańców.
- Na co czekali oni aż 150 lat.
Koszyce - najmniejsze miasto w Małopolsce
Najmniejsze miasto w Małopolsce to Koszyce. Leżą na terenie gminy o tej samej nazwie, która znajduje się w województwie małopolskim, na północy regionu, tuż przy południowej granicy województwa świętokrzyskiego. Jak wynika z danych "Raportu o stanie gminy Koszyce za 2024 rok", w 20 miejscowościach mieszka tam 5211 osób (stan na dzień 31 grudnia 2024 roku). Najmniejsze miasto regionu - Koszyce liczą 745 mieszkańców - 734 osoby to zamieszkują je stale, natomiast 11 to mieszkańcy czasowi.
Jak dowiadujemy się na oficjalnej stronie gminy, pierwsze źródłowe informacje o Koszycach pochodzą z 1328 roku. Istotny przełom w źródłach pisanych nastąpił z kolei w 1374 roku. "W tym to roku miała miejsce lokacja miasta Koszyce na prawie magdeburskim, dokonana przez Elżbietę Łokietkównę, wdowę po królu węgierskim Karolu Robercie Andegaweńskim" - czytamy. Elżbieta Łokietkówna pełniła w tym czasie w Polsce funkcję regentki, natomiast jej syn Ludwik Węgierski zasiadał na tronie węgierskim i polskim. Nadanie praw miejskich na mocy tego aktu świadczyło o tym, że Koszyce były już rozwiniętym miastem.
Historia gminy Koszyce
Przywilej lokacyjny wydany przez Elżbietę Łokietkównę zrównał Koszyce z Krakowem pod względem swobód. "Miasto Koszyce lokowane było na obszarach należących do króla, stanowiących tzw. dobra stołowe, królewskie i nosiło miano królewskiego, w odróżnieniu od miast prywatnych (np. rycerskich) czy biskupich" - informuje Gmina Koszyce. Mieszczanie uzyskali prawo do cotygodniowych targów oraz możliwość zgłaszania skarg w przypadku konfliktów ze starostą. Drugi akt lokacyjny miasto otrzymało w 1421 roku. Władysław Jagiełło przeniósł wówczas Koszyce z prawa polskiego na prawo magdeburskie, nadając mu immunitet sądowniczy.
Koszyce leżały na przecinających się szlakach handlowych, które miały istotny wpływ na rozwój miasta. Były to Trakt Królewski Kraków-Sandomierz, trakt kijowski Kraków–Sandomierz–Lublin–Kijów oraz rzeczny szlak wzdłuż Wisły. Obok Koszyc, w Morsko, znajdował się piąty co do wielkości port rzeczny w Polsce. Koszyce jako miasto posiadały herb, rynek oraz ratusz. "Rynek stanowił prostokątny plac o pow. 2212 m², z naroży którego odchodziły ulice" - czytamy. Co ciekawe, układ ten został zachowany do dziś.
150 lat czekania na odzyskanie statusu miasta
Do połowy XVII wieku Koszyce cieszyły się dynamicznym rozwojem i znaczeniem. Niestety, potop szwedzki okazał się katastrofalny dla miasta. Szwedzi zniszczyli jego infrastrukturę, co było początkiem długotrwałej stagnacji i powolnego upadku znaczenia Koszyc w regionie. Po stłumieniu powstania styczniowego, na mocy ukazu cesarza Aleksandra II Romanowa z 2 marca 1864 roku, wprowadzono reformy mające na celu przekształcenie struktury społecznej i administracyjnej Królestwa Kongresowego. Jednym z ich efektów było odbieranie praw miejskich mniejszym miejscowościom.
Po 1989 roku, wraz z przemianami politycznymi i gospodarczymi w Polsce, Koszyce zaczęły się dynamicznie rozwijać. Poprawa warunków higienicznych, dzięki wprowadzeniu nowoczesnych wodociągów i kanalizacji, znacząco podniosły standard życia mieszkańców. Ważną datą w historii miasta jest 1 stycznia 2019 roku. To wtedy Koszyce po 150 latach odzyskały prawa miejskie. Na rynku stanął wówczas pomnik regentki, królowej Elżbiety Łokietkówny.
Źródło: Radio ZET/koszyce.gmina.pl/"Raport o stanie gminy Koszyce za 2024 rok"
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Mężczyzna z krótkimi włosami, skupioną miną, ubrany w ciemną kurtkę. Tło lekko rozmyte.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/15/0d0755f6/2501453-179x101-84674b63ec.jpg "Bogusław Linda w "Dekalog VII"")
![Dwie kobiety w historycznych strojach rozmawiają na kanapie w stylu klasycznym.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/16/08a7f8eb/2502433-179x101-329c120897.jpg ""Quo Vadis" z 1913 roku")
