„Niepokojąca” deklaracja przywódców Chin, Rosji i USA w Shenzen. „Jest na rękę Putinowi”
Wspólny komunikat o niedążeniu do wojny jądrowej, uderzający w międzynarodowe sądownictwo, gesty Donalda Trumpa, zwycięski Xi Jinping i powrót Władimira Putina na salony. W rozmowie z RadioZET.pl dr Mateusz Piotrowski z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych podsumowuje szczyt w Shenzen i trójstronne spotkanie przywódców Chin, Rosji i USA.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były cele spotkania Trumpa, Putina i Xi przed spotkaniem w Shenzhen.
- Czy - zdaniem dr Piotrowskiego - przywódcy osiągnęli swoje polityczne cele.
- Dlaczego deklaracja może być postrzegana jako niepokojąca.
Szczyt w Shenzen. Trump, Putin i Xi rozmawiali we trzech
Spotkanie „na szczycie” już za nami. W czwartek na marginesie konferencji Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), który trwa w Shenzhen w Chinach, rozmawiali ze sobą Xi Jinping, Donald Trump i Władimir Putin. Choć wydarzenie zgromadziło przedstawicieli 21 gospodarek regionu, to nic dziwnego, że uwaga mediów z całego świata skupiona była na wyżej wymienionej trójce. Był to bowiem pierwszy raz, gdy urzędujący przywódcy Chin, Stanów Zjednoczonych i Rosji spotkali się w formacie trójstronnym (choć każdy z nich rozmawiał także „w cztery oczy” z pozostałymi). Co – i czy cokolwiek konkretnego – ustalono w trakcie tego szczytu? A może byliśmy świadkami jedynie próby symbolicznego potwierdzenia lub polepszenia statusu każdego z liderów na arenie międzynarodowej? Bo też i każdy z nich miał przed Shenzen inaczej zdefiniowane cele.
Pełniący rolę gospodarza Xi zamierzał pokazać się jako wytrawny gracz, bez którego ewentualne nowe rozdanie i światowy porządek właściwie nie są możliwe do osiągnięcia. Trump, choć jego zaplecze partyjne liże rany po niedawnej klęsce w wyborach połówkowych, chciał przekonać świat, że nie jest „kulawą kaczką”, ale przeciwnie – że pomimo utraty przez jego partię obydwu izb w Kongresie to wciąż on dysponuje większością władzy wykonawczej i kreuje politykę zagraniczną ze strony Waszyngtonu. A Putin chciał przede wszystkim udowodnić, że nie jest już pariasem i w miarę spektakularnie potwierdzić, że jego międzynarodowa izolacja dobiegła już końca.
Czy każdy z przywódców osiągnął swoje cele?
Czy każdy z nich osiągnął swoje cele? Zdaniem dr Mateusza Piotrowskiego z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych nie do końca. - Można np. powątpiewać, czy w USA ten obraz sprawczego, rozgrywającego Trumpa dobrze się sprzeda i utrwali. Zwłaszcza mając na uwadze uprzejmości wobec Putina. Amerykanie to znają, ale za każdym razem, gdy dostają nowe obrazki, zaczynają jeszcze mocniej powątpiewać w jego przywództwo – mówi amerykanista w rozmowie z RadioZET.pl. Zauważa, że za Oceanem nie ma powszechnej sympatii ani zrozumienia wobec Rosji, a jeśli już to jedynie wśród najtwardszych zwolenników obecnego prezydenta.
- Ale to nie wynika z jakiejś rusofilii, tylko raczej ślepej wiary w zmysł strategiczny Trumpa. Że jest on w stanie zmusić lub nakłonić Putina do współpracy i że Stany wraz z Rosją są w stanie ograć Chińczyków. Ten fanatyczny elektorat chce wierzyć w to, że wszystko, co Trump robi w kontekście Rosji, jest dobre i skuteczne – tłumaczy. Dodaje, że gdyby amerykański przywódca następnego dnia nagle ogłosił zwrot w polityce wobec Moskwy i zasypał ją sankcjami, to jego zagorzali sympatycy przyjęliby to z entuzjazmem.
W ocenie eksperta swoje cele zrealizował Xi, który zaprezentował się jako niezbędny element w geopolitycznej układance, lider supermocarstwa, z którym należy się liczyć. Co ciekawe, z gospodarzem całej imprezy zrównano Trumpa, ale już nie Putina. - Xi pokazał Putinowi jego miejsce w szeregu. W teorii mieliśmy format trójstronny, ale de facto raczej „2+1”, gdzie Rosja została trochę doproszona, niejako na życzenie prezydenta USA – podkreśla Piotrowski. A sam rosyjski dyktator? - On wrócił na salony, nie jest już izolowany na arenie międzynarodowej. Ale nie udało mu się wytworzyć wśród opinii publicznej wrażenia, że w Shenzen spotykają się przywódcy trzech równorzędnych wobec siebie mocarstw – zauważa.
„Niepokojąca” deklaracja przywódców Chin, Rosji i USA
Według analityka PISM nie można bagatelizować efektów czy ustaleń tego szczytu, nawet jeśli nie zaliczamy go przełomowych. A tym, co uważa on za „niepokojące”, jest fakt, iż po trójstronnych rozmowach opublikowano wspólne, sygnowane przez całą trójkę, oświadczenie, tzw. deklarację pokojową. Podkreślono w niej m.in. zobowiązanie do „utrzymania stabilności strategicznej oraz bezpieczeństwa międzynarodowego” oraz przekonanie, że „wojny nuklearnej nie da się wygrać i nie wolno jej prowadzić”. Zwraca też jednak uwagę zapis krytykujący Międzynarodowy Trybunał Karny i domagający się, by ta oraz inne „podobne instytucje nie mogły nadużywać swojej jurysdykcji”. To właśnie ten fragment Piotrowski określa mianem najbardziej „niepokojącego”.
- To jest oczywiście na rękę Rosji i Putinowi, bo jest poszukiwany przez MTK. Taka deklaracja to w pewnym sensie uderzenie w niezależne, międzynarodowe sądownictwo, w porządek, który znamy. Może to skutkować osłabieniem egzekwowania prawa międzynarodowego, mówiąc wprost: wybiciem zębów takim instytucjom. I dać do myślenia tzw. państwom średnim. Bo skoro najwięksi światowi gracze nie czują się zobowiązani do przestrzegania prawa, to w mniejszych krajach pomyślą, że może również nie warto nakładać sobie takiego „kagańca” i psuć relacji gospodarczych czy militarnych z mocarstwami – wyjaśnia.
Zdaniem eksperta PISM powodem do niepokoju powinien być właściwie sam fakt, iż cała trójka przywódców w niektórych obszarach wypracowała jednolite stanowisko. - Po Amerykanach spodziewalibyśmy się raczej osobnych komunikatów. Zresztą, takie wspólne oświadczenie mogłoby tez być absolutnie puste i wtedy nie musielibyśmy się niczym martwić. Tylko tutaj mamy sytuację, w której lider świata zachodniego, czyli USA, znajduje wspólny język z dwoma państwami niedemokratycznymi, wątpliwymi, jeśli chodzi o przestrzeganie praw człowieka, z których jedno jest agresorem w wojnie z innym krajem. Z pozycji sojuszników Ameryki to może być niepokojące, ponieważ my, Europejczycy, postrzegamy jednak Rosję jako główne zagrożenie – podsumował rozmówca RadioZET.pl.
Źródło: Radio ZET