Zamknij

Łazik Perseverance wylądował na Marsie. Historyczna misja zakończona sukcesem

18.02.2021 21:55
Łazik Perseverance
fot. PAP/EPA

Łazik Perseverance wylądował na Marsie w Kraterze Jezero o godz. 21:55. Jego misją będzie poszukiwanie śladów potencjalnego, dawnego życia na Czerwonej Planecie i przeprowadzenie testów technologii, które będą wykorzystywane w misjach załogowych. NASA Perseverance to najbardziej skomplikowany pojazd robotyczny wysłany poza Ziemię. Jego lot na Marsa trwał ponad 6 miesięcy.

Łazik Perseverance wylądował na Marsie 18 lutego 2021 roku. Maszyna weszła w orbitę Czerwonej Planety o godz. 21:48, a już kilka minut później, o 21:55 wylądowała z powodzeniem na jej powierzchni w Kraterze Jezero. Transmisję na żywo z lądowania łazika można było oglądać na RadioZET.pl. Perseverance to najbardziej skomplikowany pojazd robotyczny wysłany do tej pory poza Ziemię. Na jego pokładzie znajduje się także międzyplanetarny dron autonomiczny Ingenuity, który ma sprawdzić, czy możliwa jest eksploatacja planety poprzez latanie w rzadkiej atmosferze.

Chwilę po wylądowaniu na Marsie, Łazik Perseverance wykonał swoje pierwsze zdjęcie z Czerwonej Planety.

Łazik Perseverance będzie poszukiwał na Marsie potencjalnych śladów dawnego życia. Maszyna zbierze także próbki marsjańskich skał, które w przyszłości trafią na Ziemię. Perseverance będzie miał ponadto za zadanie przetestować technologie, które będą wykorzystywane w misjach załogowych na Marsa. Chodzi m.in. o eksperymentalne urządzenie zmieniające dwutlenek węgla w tlen.

Łazik Perseverance. Lądowanie na Marsie 18 lutego 2021. Transmisja na żywo

Łazik wylądował w Kraterze Jezero – 45-kilometrowym kraterze uderzeniowym, który w przeszłości wypełniało jezioro ciekłej wody. To najtrudniejsze miejsce spośród dotychczasowych rejonów Marsa wybranych do lądowania. W odległej przeszłości geologicznej, w okresie noachijskim i hesperyjskim w tym obszarze Marsa występowały procesy fluwialne. Do Krateru Jezero od zachodu i północnego zachodu wpadały dwie rzeki, nanosząc osady z wyżej położonych terenów i formując delty rzeczne. To one utworzyły jezioro o głębokości co najmniej 250 m.

miejsce lądowania perseverance
fot. Krater Jezero. Miejsce lądowania łazika Perseverance. NASA

Do najważniejszych zadań łazika należeć będzie: ustalenie czy na Marsie istniało kiedykolwiek życie, scharakteryzowanie marsjańskiego klimatu, badania marsjańskiej geologii oraz przygotowanie do przyszłych misji załogowych na Marsa. Aby to osiągnąć, NASA ustaliło trzy cele szczegółowe: zrozumienie geologii miejsca lądowania łazika, ustalenie czy Krater Jezero mógł mieć warunki sprzyjające prostym formom życia i poszukanie śladów życia, zebranie i zabezpieczenie próbek przedstawiających różnorodność geologiczną krateru, do sprowadzenia na Ziemię w przyszłej misji.

Misja Łazika Perseverance nie rozpocznie się jednak od razu. Przez pierwszych 90 dni marsjańskich przeprowadzane będą testy wszystkich podsystemów łazika, a zespół go prowadzący będzie musiał upewnić się, czy maszyna jest gotowa do pracy. Co istotne, na pokładzie łazika znajduje się także pierwszy międzyplanetarny dron autonomiczny Ingenuity. Ma on wysokość 49 cm i podwójne śmigła o rozpiętości 1,2 m. Całość ma masę 1,8 kg i jest zasilana przez panele słoneczne. Dron będzie mógł wznieść się na 5 metrów nad powierzchnię i pokonać 50 metrów w ruchu poziomym. Dystans, na który będzie mógł bezpiecznie oddalić się od łazika to 1 km. Jego testy potrwają ok. 30 dni.

Lądowanie Łazika Perseverance mogliście oglądać na żywo na RadioZET.pl.

Sam łazik bazuje na konstrukcji działającego obecnie na Marsie łazika Curiosity. Ma on około 3 m długości, 2,7 m szerokości i 2,2 m wysokości. Jego całkowita masa wynosi 1070 kg. System jezdny Perseverance składa się z sześciu kół; każde zasilane jest własnym silnikiem. Korpus maszyny ma chronić komputer pokładowy, elektronikę i części instrumentów naukowych. Do korpusu przymocowane jest ramię robotyczne (podobnie jak w Curiosity). Z korpusu wychodzi maszt, na którym zamontowane są kamery nawigacyjne i spektrometr do analizy chemicznej SuperCam.

Lądowanie łazika NASA na Marsie krok po kroku. "Siedem minut grozy"

Manewr lądowania na Marsie to „siedem minut grozy”, jak określają ten proces pracownicy NASA. Sprawa osadzenia sondy kosmicznej na powierzchni Czerwonej Planety nie jest prosta, a świadczy o tym spory odsetek nieudanych prób, jak choćby rozbicie się europejskiego lądownika Schiaparelli w 2016 roku.

Jak przebiegło lądowanie Perseverance? Cały proces trwał kilkanaście minut. Rozpoczął się o 21.38 odłączeniem kapsuły lądowania (z łazikiem) od modułu przelotowego, który służył do podróży z Ziemi na orbitę wokół Marsa. 10 minut później zaczęło się wejście w atmosferę (godz. 21.48, punkt zerowy dla podawanych dalej momentów czasu). Po około 80 sekundach tarcie od atmosfery rozgrzało dolną część kapsuły do około 1300 stopni Celsjusza. Największe hamowanie było w okolicach 90 sekund od wejścia w atmosferę. Gdy minęło 240 sekund, rozłoży się spadochron – było to na wysokości 9-13 km i przy prędkości 420 m/s. Krótko potem odrzucona została osłona cieplna.

Radar i inne systemy rozpoczęły pracę po około 355 sekundach, na wysokości 4,2 km. Chwilę potem odłączyły się osłona tylna ze spadochronem. Wówczas do akcji wkroczyła specjalna platforma lądująca, nadal hamując i manewrując silnikami. Będąc na wysokości 21,3 metra platforma wypuściła w dół łazik i łagodnie osadziła go na gruncie marsjańskim, a następnie sama odleciała. Dotknięcie gruntu przez Perseverance nastąpiło 410 sekund od momentu wejścia w atmosferę, o godz. 21.55.

Podane czasy oznaczają chwile, w których sygnał zostanie odebrany przez centrum kontroli lotu. W rzeczywistości każde z tych wydarzeń nastąpiło 11 minut i 22 sekundy wcześniej, gdyż tyle czasu sygnał potrzebuje na dotarcie z Marsa na Ziemię.

Mars 2020. Łazik Perseverance rozpocznie misję na Czerwonej Planecie

Kiedy możemy spodziewać się pierwszych efektów pracy Łazika Perseverance? Jak podaje NASA, już po lądowaniu maszyny powinniśmy dostać skompresowane zdjęcia w niskiej rozdzielczości, które dadzą pierwsze wskazówki o położeniu pojazdu. Tego samego dnia otrzymamy zdjęcia w wyższej rozdzielczości. Zgodnie z założeniami, już 19 lutego powinniśmy dostać zdjęcia w wysokiej rozdzielczości kół i zdjęcie zrobione podczas operacji lądowania. W kolejnych dniach otrzymamy zdjęcia zrobione za pomocą kamer nawigacyjnych Navcam i Mastcam-Z na maszcie. Rozpoczęcie pełnej misji to jednak kwestia kilku, a nawet kilkunastu tygodni.

Łazik Perseverance wystartował na Marsa 30 lipca 2020 roku w ramach misji Mars 2020. W kierunku Czerwonej Planety wyniosła go rakieta Atlas V. Łazik został nazwany przez 13-latka Alexa Mather z Burke w stanie Virginia, który wygrał konkurs na nazwę dla pojazdu zorganizowany przez NASA. Budowa Łazika Perseverance kosztowała NASA około 2,4 mld dolarów. Prowadzenie misji będzie kosztować ok. 300 mln dolarów.

Krater Jezero
fot. Wizualizacja miejsca lądowania łazika. NASA
Łazik Perseverance 2021
fot. NASA

Pierwszym łazikiem, który bezpiecznie dotarł na powierzchnię Marsa w grudniu 1971 roku, był PrOP-M (ros. Прибор оценки проходимости) na pokładzie radzieckiej sondy Mars-3. Misja zakończyła się niepowodzeniem zaledwie kilkanaście sekund po lądowaniu. Pierwszą udaną misją wykorzystującą samobieżny pojazd na innej planecie był Mars Pathfinder. 4 lipca 1997 roku z platformy lądownika zjechał na powierzchnię planety łazik Sojourner, o masie zaledwie 10,5 kg, zasilany przez baterie słoneczne. Przesłał on na Ziemię 550 zdjęć i przeprowadził analizę składu chemicznego skał. W styczniu 2004 roku w odległych rejonach Marsa wylądowały dwa identyczne łaziki Spirit i Opportunity, tworzące program Mars Exploration Rover. Dzięki ich badaniom uzyskano potwierdzenie, że w przeszłości na powierzchni Marsa istniały zbiorniki wodne. W listopadzie 2011 roku NASA wysłała na Marsa, w ramach misji Mars Science Laboratory, łazika Curiosity, który wylądował w kraterze Gale’a 6 sierpnia 2012 roku. Pojazd ma masę 899 kg i jest bogato wyposażonym samobieżnym laboratorium badawczym. Chiny w sierpniu 2020 roku wysłały na Marsa swój pierwszy lądownik wraz z łazikiem. Łazik Tianwen-1 jest wyposażony w kamery, georadar i instrumenty do badania składu powierzchni, marsjańskiej pogody i pola magnetycznego. Ma on wylądować na powierzchni planety w maju lub czerwcu 2021 roku.

RadioZET.pl/ NASA/ Urania.edu.pl/ Focus.pl/ Kosmonauta.net/ Mars 2020/ PAP