„Zimowy sen”. Jak zimują zwierzęta?

2 min. czytania
16.01.2026 09:14
Obserwuj nas na Google

Jak zimują zwierzęta - opowiedział w rozmowie z PAP prof. Andrzej Elżanowski z Uniwersytetu Warszawskiego. I wyjaśnił, jak różne gatunki przystosowały się do przetrwania zimy.

Hibernacja
fot. Reiner Bernhardt/East News

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jak zimują poszczególne gatunki zwierząt.
  • Które z nich zapadają w głęboką hibernację.
  • Jak pomóc, gdy widzimy zwierzę, które powinno zahibernować na zimę.

Jakie zwierzęta hibernują na zimę?

Zimowy sen” zwierząt nie jest jednorodnym zjawiskiem i obejmuje całe spektrum strategii: od płytkiego odrętwienia po głęboką hibernację - wyjaśnił prof. dr hab. Andrzej Elżanowski, zoolog i bioetyk z UW. Niektóre zwierzęta, jak jenoty, w zimie zapadają tylko w lekkie odrętwienie. - W Finlandii śpią od listopada do marca, w Europie Środkowej krócej, a przy łagodnej zimie mogą w ogóle nie hibernować - powiedział prof. Elżanowski.

Niedźwiedzie brunatne hibernują na zimę, ale jest to hibernacja płytka. Temperatura ciała spada nieznacznie, natomiast wyraźnie obniża się tętno i tempo metabolizmu, co pozwala oszczędzać energię. - Zwierzę może się jednak łatwo wybudzić, gdy zrobi się cieplej albo pojawi się zagrożenie - zaznaczył ekspert. Jednym z najbardziej fascynujących aspektów hibernacji niedźwiedzi jest rozród. - Występuje u nich opóźniona implantacja zygoty. Zapłodnienie następuje latem, ale rozwój ciąży rusza dopiero w czasie hibernacji - wyjaśnił prof. Elżanowski. Bardzo małe młode rodzą się zimą lub wczesną wiosną - jeszcze w gawrze, która pełni rolę naturalnego inkubatora.

Z kolei u jeży metabolizm spowalnia nawet o 90 procent, a temperatura ciała niemal zrównuje się z temperaturą otoczenia. - Wyglądają jak martwe, ale to wciąż precyzyjnie kontrolowany proces fizjologiczny - zaznaczył ekspert.

Żywy czy martwy?

- Żywy jeż jest zwinięty w ciasną kulkę. Jeśli widzimy nosek czy łapki, to jeż jest martwy - tłumaczył w ubiegłym roku w rozmowie z Radiozet.pl Jerzy Gara z Ośrodka Rehabilitacji Jeży w Kłodzku. - Jeśli znajdujemy taką kulkę, to jeż potrzebuje naszej pomocy - dodał.

Nie jest tak, że po prostu przygotowuje się do hibernacji? - Jeże, które przygotowują się do hibernacji, są żwawe, szukają jedzenia, ale w nocy. Jeśli jeż pojawia się w dzień, to znaczy, że coś mu dolega. Zdrowy jeż nie zostaje na odkrytym terenie. Jest słaby, nie daje rady się schować, nie potrafi zbudować sobie gniazda. Zahibernowanego jeża nie zobaczymy - podkreślił ekspert.

Jak pomóc? Dane kontaktowe ośrodków rehabilitacji jeży w poszczególnych regionach znaleźć można w Wykazie ośrodków rehabilitacji zwierząt Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska.

Źródło: Radio ZET/PAP Mira Suchodolska

Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?

Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET