Kończy się „miękki start” w systemie kaucyjnym. W 2027 opłata wzrasta 5-krotnie
System kaucyjny działa już na dużą skalę, ale część firm wciąż pozostaje poza nim. Zgodnie z ustawą, w takiej sytuacji wprowadzający płaci tzw. opłatę produktową. W 2026 roku była ona jeszcze dość niewielka i jak wskazuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapewnić miała „miękki start” systemu. Jednak od 2027 roku koszt pozostawania poza systemem wzrośnie pięciokrotnie.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie są etapy wprowadzania systemu kaucyjnego do 2027 roku.
- Dlaczego firmy unikają systemu kaucyjnego i jak to się zmieni.
- Co wpływa na decyzje instytucji o zakupie wód bez kaucji.
„Miękki start” systemu kaucyjnego. Opłaty stopniowo rosną
Od uruchomienia systemu kaucyjnego w październiku 2025 roku zwrócono już ponad 5 mld opakowań, jednak system cały czas się rozwija, przechodząc w kierunku coraz bardziej efektywnych rozwiązań. Jednocześnie na rynku wciąż pojawiają się napoje w opakowaniach nieobjętych kaucją. Wśród odbiorców takich produktów są m.in. firmy i organizacje, dla których zbieranie pustych butelek od pracowników może stanowić wyzwanie. To właśnie takie instytucje w organizowanych przez siebie przetargach poszukują m.in. wody butelkowanej bez obowiązku kaucyjnego.
Na platformach takich jak ezamowienia.gov.pl czy platformazakupowa.pl tego typu zakupy wciąż są poszukiwane. W szczegółach ofert, dotyczących wód butelkowanych, znaleźć można podobne adnotacje: "Zamawiający oczekuje od Wykonawców złożenia oferty bez uwzględniania obowiązków kaucyjnych wynikających z Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 8 lipca 2024 roku w sprawie wysokości kaucji dla poszczególnych rodzajów opakowań objętych systemem kaucyjnym". Oznacza to nic innego, jak właśnie kupowanie wody od wprowadzającego, który ponosi za to opłatę produktową, a butelki takiej wody nie będą miały znaczka kaucji.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska w komunikacie dla portalu RadioZET.pl zaznacza, że stawki opłaty produktowej miały zapewnić „miękki start” systemu, ale od 2027 roku mocno urosną. "Kaucja na opakowania została wprowadzona na mocy ustawy z 2023 roku. Jednym z podstawowych założeń ustawy był tzw. miękki start systemu tj. bardzo niskie stawki opłaty produktowej w 2025 roku (10 gr/kg), rosnące stopniowo do 1 zł/kg w 2026 roku i 5 zł/kg w 2027 roku. Miało to uchronić producentów i importerów przed nieproporcjonalnie wysokimi sankcjami w przypadku możliwych trudności w osiągnięciu wymaganych poziomów zbiórki opakowań na etapie startowym" – informuje resort.
Jednak w 2025 roku przepisy zostały zmienione. "Na etapie nowelizacji ustawy w 2025 roku zachowaliśmy to rozwiązanie, ale uzupełniliśmy je o zasadę trzykrotności opłaty dla tych wprowadzających, którzy w ogóle nie zdecydują się na przystąpienie do systemu. Co istotne, wprowadzający musi objąć systemem całość swojego asortymentu w opakowaniach danego rodzaju – nie ma możliwości wydzielenia części napojów, dla których nie pobiera kaucji" – wyjaśniono.
Tym samym w przypadku firm, które w ogóle nie przystąpiły do systemu kaucyjnego, obowiązuje stawka potrójna.
W 2027 r. opłata wzrośnie z 3 do 15 zł za kilogram
Obecnie firmy, które nie przystąpiły do systemu, płacą 3 zł za kilogram opakowań. Od 2027 roku stawka wzrośnie do 15 zł, czyli pięciokrotnie. Ministerstwo zauważa, że obowiązujące stawki wciąż mogą wydawać się na tyle atrakcyjne, by niektórzy producenci decydowali się na pozostawanie poza systemem kaucyjnym. "Sam fakt, że niektóre podmioty decydują się na takie rozwiązanie pokazuje, że w ich ocenie poniesienie tego kosztu jest opłacalne. W przyszłym roku będzie to już 15 zł/kg, co istotnie przekroczy potencjalną oszczędność związaną z uniknięciem kaucji" – przekazuje nam resort.
Co istotne MKiŚ nie dysponuje statystykami pozwalającymi określić, ile opakowań objętych systemem kaucyjnym jest kupowanych przez instytucje publiczne czy przedsiębiorstwa od podmiotów, które nie przystąpiły do systemu, ani jaka jest łączna masa takich opakowań. Resort tłumaczy, że dla podmiotów instytucjonalnych jak urzędy, wojsko, czy policja, trudnością może być egzekwowanie zbiórki pustych opakowań od pracowników, przy czym operatorzy systemu kaucyjnego już zapewniają bieżący odbiór opakowań po zebraniu minimum logistycznego.
Ministerstwo zaznacza, że kluczowe jest "zapewnienie odpowiedniej organizacji zbiórki wewnątrz samych instytucji, tak aby pracownicy nie wyrzucali pustych opakowań do odpadów zmieszanych". Pojawia się pytanie, w jaki sposób organizacje te będą zbiórkę egzekwować, jeśli zabrakłoby podmiotów, które będą wodę butelkowaną bez kaucji dostarczać. A może po prostu takie podmioty będą funkcjonować w mniejszej liczbie, realizując droższe zamówienia za wodę z wyższą już opłatą produktową, która zostanie wliczona w cenę i finalnie zapłaci ją zamawiający? Resort ma nadzieję, że wzrost opłaty produktowej z 3 do 15 zł w 2027 roku będzie wystarczającym mobilizatorem, by do systemu kaucyjnego jednak przystępować.
Źródło: Radio ZET
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
![Model w jaskrawo zielonej kurtce, z gołą klatką piersiową i w ostrym obroży, na scenie.](https://s.eurozet.pl/cbz/2026/10/27/8f66e2b2/2511248-179x101-0b95b9369e.png "Käärijä dla Radia ZET: „Moja najlepsza piosenka jeszcze nie powstała"")
