Polska zamknęła 22 nielegalne fabryki. W UE jest jeszcze gorzej
22 nielegalne fabryki papierosów i 7 wytwórni krajanki tytoniowej wykryły i zlikwidowały polskie służby w 2023 roku. Polska zanotowała rekordowo niski poziom szarej strefy w handlu wyrobami tytoniowymi - jedynie 3,6 procent papierosów pochodziło z nielegalnych źródeł. We Francji ten odsetek sięgnął 33 procent. Dzięki skutecznej walce z nielegalnymi papierosami Polska traci najmniej w UE z tytułu utraconych wpływów budżetowych z akcyzy: 0,198 mld euro. Korzystny trend spadkowy może się w najbliższych latach odwrócić przez przyspieszenie wzrostu akcyzy – alarmują eksperci.
Polska z najniższą szarą strefą tytoniową. Jak do tego doszło?
Polacy nie są kojarzeni zbyt mocno z chęcią płacenia więcej za produkty. Jeśli więc zdarzała się możliwość tańszego zakupu pożądanych przez nich dóbr, zazwyczaj zbyt długo się nie wahali. W wielu przypadkach oznaczało to sięganie po ofertę szarej strefy, w której sekretem niskich cen był całkowity brak opodatkowania. Na bazarach bez problemu można było kupić całe kartony papierosów bez akcyzy. Sytuacja zaczęła zmieniać się kilka lat temu, gdy udział nielegalnej sprzedaży zaczął systematycznie spadać, by w 2023 roku osiągnąć historyczne minimum. Tylko 3,6 procent sprzedanych w Polsce papierosów pochodziło z nielegalnych źródeł – wynika z raportu KPMG skupiającego się na analizie szarej strefy tytoniowej w Europie.
Polska w 2023 roku straciła z powodu szarej strefy handlu wyrobami tytoniowymi 198 mln euro. Cała Unia Europejska z powodu nielegalnej sprzedaży papierosów straciła 11,6 mld euro – mniej więcej tyle, ile wynosi budżet Wspólnoty na obronność. Niechlubnym liderem pod względem wielkości szarego rynku stała się Francja, gdzie 33 procent ogółu sprzedawanych papierosów pochodzi z nielegalnych źródeł. Średnia unijna to 8,3 procent.
Szara strefa w Polsce spadła w 2023 roku o 14 procent rok do roku, a kurczyła się nieprzerwanie od 2016 roku. Wpłynęły na to zarówno czynniki wewnętrze, jak i zewnętrzne. Według KMPG jednym z najważniejszych powodów uszczelnienia rynku i wzrostu wpływów z akcyzy na wyroby tytoniowe z 23,3 mld zł w 2021 roku do 27,5 mld zł w 2023 roku było stabilne podnoszenie podatków. W 2022 roku powstała mapa drogowa dla akcyzy na wyroby tytoniowe, stopniowo podwyższająca obciążenie fiskalne nakładane na papierosy. Eksperci podali, że taki ruch utrudnił „konkurowanie” szarej strefy z legalnymi źródłami.
Duże znaczenie miało także działanie służb: w 2023 roku polskie służby zlikwidowały 22 nielegalne fabryki papierosów i 7 wytwórni krajanki tytoniowej, przejmując ponad 340 mln sztuk papierosów i ponad 317 ton tytoniu. W całej UE służby w 22 krajach rozbiły w 2023 roku ponad 100 nielegalnych fabryk papierosów. Przestępcy zaczęli inwestować w otwieranie własnych zakładów produkcyjnych, gdyż uszczelnienie naszej wschodniej granicy znacznie utrudniło przemyt. Białoruś była jednym z głównych dostawców nielegalnych papierosów do Polski.
Rząd zapowiedział, że wycofa się z uzgodnionej mapy drogowej dla akcyzy, znacznie zwiększając podwyżki w 2025 roku. Zgodnie z planami i wyliczeniami rządu, udostępnionymi na stronie RCL, cena paczki papierosów w 2025 roku będzie wynosiła 20,82 zł, rok później 23,85 zł, a w 2027 roku — 26,54 zł. Planom Ministerstwa Finansów przeciwstawił się resort rolnictwa, ostrzegając, że gwałtowne podwyżki mogą doprowadzić nawet do upadku plantatorów tytoniu.
„Proponowane rozwiązania dyskryminują wyroby zawierające tytoń, a preferują wyroby nikotynowe niezawierające tytoniu. Niekorzystne działanie na człowieka wynika z obecności w wyrobie nikotyny, a nie tytoniu jako takiego. Postuluję więc o wypracowanie kompleksowych rozwiązań, dzięki którym mógłby zostać osiągnięty zakładany cel – zmniejszenie atrakcyjności i dostępności wyrobów nikotynowych, zwłaszcza wśród młodych konsumentów. Przyjęcie rozwiązań proponowanych w wyżej wymienionych projektach doprowadzi do zniekształcenia i zaburzeń na rynku. W efekcie może spowodować osiągnięcie celów odmiennych od zakładanych, w tym m.in. wzrost konsumpcji bardzo atrakcyjnych, smakowych beztytoniowych wyrobów nikotynowych (które w swoim składzie zawierają syntetyczną nikotynę), a przy okazji do zaprzestania uprawy tytoniu w Polsce” - napisano w piśmie MRiRW.
Źródło: Radio ZET/KPMG/MRiW
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
