Praca zdalna z hotelu? Co z kontrolą trzeźwości? Resort odpowiada na najważniejsze pytania
Kwiecień minie pod znakiem rewolucji w prawie pracy. W piątek 7 kwietnia w życie wchodzą przepisy dotyczące pracy zdalnej, a także kontroli trzeźwości pracowników. Co to oznacza w praktyce? Resort rodziny i polityki społecznej odpowiedział na najważniejsze pytania.
Prawo pracy na nowych zasadach obowiązuje od 7 kwietnia 2023 roku. Kluczową zmianą jest trwałe wpisanie do Kodeksu pracy możliwości wykonywania obowiązków służbowych zdalnie. Kiedy pracodawca nie będzie mógł nam odmówić pracy z domu? Czy możemy spodziewać się kontroli trzeźwości także poza miejscem pracy? Oto odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
Praca zdalna z kawiarni?
- To ważny dzień dla rynku pracy w Polsce – wchodzą w życie przepisy o pracy zdalnej. Zmiany w Kodeksie pracy obejmują przede wszystkim wprowadzenie definicji pracy zdalnej, która może być wykonywana całkowicie lub częściowo poza siedzibą pracodawcy. Ustawa w pełni reguluje kwestie związane z pracą zdalną dotychczas określone w tzw. specustawie COVID-owej – oraz takie, których w niej brakowało. Dotyczy to m.in. zwrotu kosztów za energię elektryczną – mówiła minister Marlena Maląg.
Resort odpowiedział na najważniejsze pytania związane z pracą zdalną, w tym m.in. o to, czy obowiązki służbowe można wykonywać z każdego miejsca. „Zawarta w Kodeksie pracy definicja pracy zdalnej nie wyklucza takiej możliwości – o ile miejsca te będą każdorazowo uzgodnione z pracodawcą” – odpowiedział resort.
Jeśli więc pracodawca uzgodni z pracownikiem, że praca zdalna będzie wykonywana z dowolnego miejsca, to zatrudniony może świadczyć usługi na rzecz pracodawcy nawet np. z kawiarenki internetowej czy z hotelu. „Przepisy natomiast nie dopuszczają całkowitej swobody wyboru miejsca wykonywania pracy zdalnej przez pracownika, czyli bez uzgodnienia tego miejsca z pracodawcą” – dodał resort.
Znowelizowany Kodeks pracy zakłada także przypadki, kiedy to pracodawca nie będzie mógł odmówić pracownikowi pracy zdalnej – jeśli, rzecz jasna, charakter pracy ją umożliwia. Pracodawca będzie co do zasady musiał uwzględnić wniosek o pracę zdalną złożony m.in. przez rodzica niepełnosprawnego dziecka, pracownicę w ciąży lub rodzica maksymalnie 4-letniego dziecka. Nie będzie można także odrzucić wniosku złożonego przez pracownika sprawującego opiekę nad innym członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Po okresie pandemii wiele biur powróciło do pracy stacjonarnej, o czym świadczą chociażby wyniki badania portalu Pracuj.pl. W IV kw. 2022 r. 28 proc. pracujących Polaków deklarowało pracę w modelu zdalnym lub hybrydowym, popularność pracy poza biurem spadła o 6 punktów procentowych w porównaniu do I kwartału 2022 roku - wskazali eksperci Pracuj.pl. Dodali, że widoczna jest tendencja powracania do biur. Taki powrót może być także pokłosiem decyzji szefa. Jak podał resort, w przypadku pracy zdalnej wykonywanej na podstawie polecenia, pracodawca może w każdym momencie cofnąć polecenie wykonywania pracy zdalnej, z co najmniej dwudniowym wyprzedzeniem.
„W przypadku podjęcia pracy zdalnej w trakcie zatrudnienia każda ze stron może wystąpić z wiążącym wnioskiem o zaprzestanie wykonywania pracy zdalnej i przywrócenie poprzednich warunków wykonywania pracy. Strony ustalają termin przywrócenia poprzednich warunków wykonywania pracy, nie dłuższy niż 30 dni od dnia otrzymania wniosku” – czytamy w objaśnieniach.
Zwrot pieniędzy dla pracownika. Za co dokładnie?
Kwestią budzącą obawy wśród firm jest zwrot kosztów pracy zdalnej: zużycia prądu, wody czy opłat za usługi internetowe, które ponosi pracownik. Czego dokładnie mogą spodziewać się pracujący, wytłumaczył w podcaście „Biznes. Między wierszami” Szymon Witkowski ze Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.
„Szczegółowe zasady pokrywania przez pracodawcę kosztów pracy zdalnej (oraz ustalania ekwiwalentu pieniężnego lub ryczałtu) będą stanowiły obowiązkowy element wewnątrzzakładowego porozumienia lub regulaminu bądź porozumienia z pracownikiem w przypadku, gdy nie zostało zawarte zakładowe porozumienie lub nie został wydany regulamin” – wyjaśniło MRiPS.
Ustawodawca dał w tym zakresie wolną rękę pracodawcom. Określono jedynie, że przy ustalaniu wysokości ekwiwalentu albo ryczałtu należy brać pod uwagę „w szczególności normy zużycia materiałów i narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, ich udokumentowane ceny rynkowe oraz ilość materiału wykorzystanego na potrzeby pracodawcy i ceny rynkowe tego materiału, a także normy zużycia energii elektrycznej oraz koszty usług telekomunikacyjnych”.
Dodano, że obowiązkowe pokrycie kosztów w zakresie kosztów zużycia mediów, dotyczy wyłącznie kosztów energii elektrycznej oraz usług telekomunikacyjnych niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej. Szef nie zapłaci zatem całego rachunki za wodę czy prąd, który wykorzystywany jest także „prywatnie”.
Pojawiły się także pytania o obowiązek zapewnienia przez firmę chociażby biurka i krzesła dla pracownika wykonującego swoje obowiązki z domu. Zwrot kosztów za taki zakup może nastąpić po złożeniu oświadczenia o warunkach lokalowych i technicznych do wykonywania danej pracy.
Kontrola trzeźwości w domu?
Nowe przepisy dają pracodawcy możliwość kontrolowania trzeźwości pracownika. A co z pracą zdalną? Okazuje się, że taka kontrola np. w domach nie jest niemożliwa. „Nie wydaje się możliwe, by pracownicy wykonujący pracę zdalną spełniali przesłanki objęcia kontrolą trzeźwości lub kontrolą na obecność środków działających podobnie do alkoholu, kontrole takie można przeprowadzić, gdy są niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia. Co do zasady praca zdalna jest wykonywana przez pracowników za pomocą urządzeń teleinformatycznych i nie niesie za sobą wysokiego ryzyka dla zdrowia, życia czy mienia. Gdyby jednak pracownicy wykonujący pracę zdalną spełnili przesłanki zawarte we wprowadzanych przepisach, mogą zostać objęci odpowiednią kontrolą, bo to pracodawca ustala grupę lub grupy pracowników objętych kontrolą i sposób jej przeprowadzenia” – podał resort.
RadioZET.pl/gov.pl
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
