Rok systemu kaucyjnego w Polsce. Tyle opakowań zebrali Polki i Polacy
Mija rok od uruchomienia w Polsce systemu kaucyjnego. Podczas środowej konferencji minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska podsumowała pierwsze 12 miesięcy jego działania i podała, ile opakowań udało się zebrać. Do punktów zwrotu trafiło około 5 mld butelek i puszek. – Można powiedzieć, że fazę wstępną rozwijania systemu kaucyjnego mamy za sobą – oceniła szefowa resortu.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Ile opakowań zebrano w pierwszym roku działania systemu kaucyjnego.
- Jaką skuteczność osiągnął system po 12 miesiącach.
- Jaki poziom zbiórki przewidziano jako cel dla Polski.
- Jak pierwszy rok polskiego systemu wygląda na tle innych europejskich państw.
Rok obowiązywania systemu kaucyjnego w Polsce
System kaucyjny zaczął działać w Polsce 1 października 2025 roku. Obejmuje jednorazowe butelki plastikowe do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Przez pierwsze trzy miesiące trwał okres przejściowy, a od 1 stycznia 2026 roku system działa już w pełnym zakresie. W planach jest też włączenie do systemu szklanych opakowań tzw. małpek.
W rocznicę obowiązywania systemu kaucyjnego w Polsce Ministerstwo Klimatu i Środowiska zorganizowało konferencję, podczas której podsumowano pierwsze 12 miesięcy. Ministra Paulina Hennig-Kloska przedstawiła kluczowe liczby: poinformowała, że w ciągu 12 miesięcy zebrano około 5 mld opakowań objętych systemem kaucyjnym. Resort podał również, że skuteczność systemu wyniosła blisko 60 proc.
Jednocześnie tempo zwrotów wyraźnie rośnie, a Polki i Polacy widzą ekologiczny jak i ekonomiczny sens systemu. - Można powiedzieć, że fazę wstępną rozwijania systemu kaucyjnego mamy za sobą. Po pierwsze, system kaucyjny działa i jego wprowadzenie miało sens [...] Polacy rozumieją, po co jest system kaucyjny, wspierają go, są jego uczestnikami. Plastik zniknął z otoczenia, a ekonomicznie ma też system coraz większe uzasadnienie - wskazała Paulina Hennig-Kloska.
Ministra zwróciła uwagę, że liczby nie pokazują jeszcze pełnego obiegu wszystkich opakowań. Butelka lub puszka najpierw trafia do hurtowni i sklepu, następnie do konsumenta, a dopiero później może zostać zwrócona, dlatego pomiędzy wprowadzeniem opakowania do obrotu a jego zwrotem występuje przesunięcie w czasie. Według wyjaśnień resortu, po uwzględnieniu tego efektu wskaźnik zwrotów sięga około 72 proc.
Tyle opakowań zostało zebranych
Liczba 5 mld zebranych opakowań jest wysoka, podobnie jak poziom 72 proc. z uwzględnieniem „efektu przesunięcia”. Jednak przepisy przewidują osiągnięcie poziomu 77 proc. selektywnego zbierania opakowań od 2025 roku.
– Postawiliśmy sobie bardzo ambitne cele. Chcemy, żeby w tym roku system kaucyjny zgromadził 77 proc. opakowań, które wchodzą do systemu (...). To jest cel, który mamy postawiony w ramach selektywnej zbiórki opakowań typu PET – wskazała szefowa MKiŚ.
Szefowa resortu klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska na środowej konferencji prasowej zwróciła uwagę, że w innych państwach system kaucyjny rozwijał się przez dwa-trzy lata, zanim osiągnął docelowy model. Weźmy przykład Słowacji, gdzie system działa od 1 stycznia 2022 roku. W pierwszym roku zebrano ponad 70 proc. butelek PET i puszek. Oficjalne dane słowackiego resortu środowiska wskazywały na wynik przekraczający 70 proc., przy założeniach, które przewidywały około 60 proc. zwrotów. W kolejnym roku poziom zwrotów sięgnął już 92 proc.
Podobny przykład daje Litwa. System kaucyjny działa tam od 2016 roku, a w pierwszym roku zwrócono około 74 proc. objętych nim opakowań. Dwa lata po uruchomieniu poziom zwrotów przekroczył 90 proc.
Ciekawie wygląda też przykład Irlandii, która uruchomiła system dopiero w lutym 2024 roku. W pierwszych 12 miesiącach zebrano tam ponad 980 mln butelek i puszek. Już po kilku miesiącach tempo zwrotów rosło z miesiąca na miesiąc: w sierpniu 2024 roku miesięczny wskaźnik zbiórki wynosił 73 proc. Z kolei w całym 2025 roku irlandzki operator podał poziom zwrotu 76,4 proc.
Polska po pierwszym roku ma więc dużą liczbę zebranych opakowań, a system wyraźnie przyspiesza. Jednocześnie wynik około 60 proc. pokazuje, że przed osiągnięciem ustawowego poziomu 77 proc. pozostaje jeszcze przestrzeń do zwiększenia skali zwrotów. Doświadczenia innych państw pokazują przy tym, że wyniki systemów kaucyjnych mogą szybko rosnąć w kolejnych latach, gdy konsumenci przyzwyczajają się do nowych zasad.
Zgadza się z tym wiceministra Anita Sowińska, która oceniła zaprezentowane dane. – To jest dobry prognostyk do tego, abyśmy zrealizowali założone cele selektywnej zbiórki – podkreśliła.
Źródło: Radio ZET/PAP
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
