TK wydał wyrok w sprawie emerytur. „Zasady obliczania niekonstytucyjne”
Określenie w rozporządzeniu zasad obliczania okresów składkowych i nieskładkowych w sprawach ubezpieczeń społecznych jest niezgodne z konstytucją – stwierdził Trybunał Konstytucyjny. Rząd dostał rok na poprawienie przepisów, od których zależy możliwość otrzymania i wysokość świadczeń.
Trybunał Konstytucyjny uznał, że obecne przepisy regulujące sposób wyliczania okresów składkowych, z których wynika możliwość otrzymania świadczenia oraz jego wysokości, przestaną obowiązywać. Zapisano je bowiem w rozporządzeniu, a nie w ustawie. Utratę mocy przepisu odroczono o rok, aby nie doprowadzić do powstania luki w prawie.
TK: zasady obliczania okresów składkowych niekonstytucyjne
U podstaw skargi konstytucyjnej, którą rozstrzygnął TK, leżały bowiem zasady obliczania okresów składkowych i nieskładkowych w sprawach o ubezpieczenia społeczne. Skargę w 2019 roku wniósł prawnik mężczyzny, któremu ZUS odmówił prawa do świadczenia przedemerytalnego. Według wyliczeń organu okazało się bowiem, że mężczyzna posiada staż pracy minimalnie niższy niż wymagane 40 lat.
Zgodnie z zaskarżonym przepisem rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe zapisano m.in., że „przy obliczaniu okresu składkowego i nieskładkowego dodaje się, osobno dla każdego z tych okresów, poszczególne lata, miesiące i dni”. „Okresy niepełnych miesięcy oblicza się w dniach. Sumę dni zamienia się na miesiące, przyjmując za miesiąc 30 dni kalendarzowych; sumę miesięcy zamienia się na lata, przyjmując pełne 12 miesięcy za jeden rok" - głosi przepis rozporządzenia.
W skardze zaznaczono jednak, że „przepis ten nie precyzuje jak należy rozumieć miesiące i lata w sytuacji, gdy chodzi o okresy nieprzerwane”. Jak wskazano „oczywistą dyskryminacją jest traktowanie okresów składkowych, nieskładkowych i uzupełniających w sposób odmienny w zależności od tego, czy są one nieprzerwane czy >>rozczłonkowane<< w sposób premiujący ubezpieczonych posiadających te drugie”. „Nie sposób przyjąć przykładowo, że osoba pracująca od 1 do 15 lipca i później od 1 do 15 sierpnia (łącznie 30 dni) ma 1 miesiąc zaliczany do okresów składkowych, a osoba pracująca od 1 do 31 sierpnia (31 dni - o 1 dzień więcej) ma również jeden miesiąc. Zwłaszcza gdy tylko jeden dzień będzie przesądzał odmowie prawa do świadczeń z ZUS” - argumentowano w skardze.
TK w wyroku wskazał, że niekonstytucyjność przepisu wynika przede wszystkim z faktu, że „prawodawca sposób obliczania okresów uwzględnianych przy ustalaniu świadczeń - a więc elementów konstrukcyjnych, od spełnienia których zależy przyznanie świadczenia określonego w ustawie - uregulował nie, jak powinien był, w ustawie, a w akcie rangi podstawowej; do tego jeszcze na podstawie upoważnienia stricte blankietowego, z którego nie da się zrekonstruować wytycznych co do metody obliczania odnośnych okresów”.
W związku z tym, w ocenie Trybunału, przepis rozporządzenia jest niezgodny z konstytucją „przez to, że reguluje materię zastrzeżoną dla ustawy”. Przepis ma utracić moc po upływie 12 miesięcy od ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw. „Dwunastomiesięczny, maksymalny okres odroczenia jest – w przekonaniu Trybunału – dostatecznie długi dla Sejmu oraz ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, aby dokonali oni stosownych zmian w prawie, które będą uwzględniać niniejszy wyrok, jak też relewantne standardy wynikające z konstytucji” - zaznaczył sędzia Zielonacki w uzasadnieniu orzeczenia.
Wyrok Trybunału zapadł w składzie trzech sędziów TK. Poza sędzią Zielonackim byli to jeszcze sędziowie Zbigniew Jędrzejewski, jako przewodniczący składu i Michał Warciński. Orzeczenie zapadło jednogłośnie.
„Trybunał wyraźnie podkreśla, że w niniejszej sprawie nie rozstrzygał o metodzie, czy sposobie obliczania okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie o tym, że materia ta, jako immanentnie związana z formami i zakresem zabezpieczenia społecznego, będących w wyłącznej kompetencji ustawodawcy, nie może być regulowana w akcie normatywnym rangi podstawowej” - wskazał w uzasadnieniu środowego wyroku sędzia TK Andrzej Zielonacki.
Źródło: Radio ZET/Trybunał Konstytucyjny/PAP
- Dodatkowe pieniądze dla seniorów. „Sprawa wróciła, bo w Trybunale nie liczy się już polityka”
- Gwarantowana emerytura z ZUS. „Pieniądze nie tylko dla matek”
- Dobra wiadomość dla seniorów. Nowe dane GUS wpłyną na ich świadczenia
Byłeś świadkiem czegoś niespodziewanego? Masz temat, którym powinniśmy się zająć?
Zgłoś sprawę przez Czerwony telefon Radia ZET
