Kopalnie z "licencjami na zabijanie". Tusk nie dotrzymał obietnicy w sprawie ochrony rzek

Śnięte ryby w jeziorach

We wtorek, 20 sierpnia, Wojewódzkie Centrum Zarządzania Kryzysowego w Katowicach poinformowało, że od początku miesiąca z Dzierżna Dużego i IV sekcji Kanału Gliwickiego wyłowiono ponad 115 ton śniętych ryb. To wciąż o wiele mniej niż w 2022 roku. Wówczas z Odry wyłowiono ok. 350 ton martwych ryb.

Zarówno w 2022 roku, jak i teraz za katastrofy ekologiczne na rzekach odpowiada bezpośrednio zakwit złotej algi. Ten inwazyjny glon może wytwarzać toksyny zabijające ryby i inne zwierzęta posiadające skrzela. Złota alga może przetrwać jedynie w słonych wodach. Z zasady taka woda nie płynie w polskich rzekach. Nie znajdziemy jej także w zdecydowanej większości polskich jezior i zbiorników wodnych.

- Gdyby glon przedostał się do czystej rzeki, to nie miałby tam warunków do przeżycia. Natomiast cały czas do polskich rzek spuszczana jest mocno zasolona woda. To w połączeniu z wysokimi temperaturami i niskim stanem wód powoduje, że glon ma świetnie warunki do zakwitu i wydzielenia toksyn - tłumaczy dr Alicja Pawelec, specjalistka do spraw ochrony wód z organizacji WWF.

Już po katastrofie ekologicznej na Odrze eksperci i naukowcy wskazali, że głównym powodem zasolenia rzek są zrzuty ścieków kopalnianych. Niedługo później te ustalenia potwierdziła Najwyższa Izba Kontroli. “W wyniku działalności człowieka Odra od wielu lat jest zanieczyszczana w tym solami pochodzącymi z wód dołowych odprowadzanych przez zakłady górnicze” - informował NIK w wystąpieniu pokontrolnym w listopadzie 2023 roku. Organ skierował również wnioski do Prezesa Rady Ministrów dotyczące m.in. wypracowania propozycji ograniczenia zasolenia wód powodowanych działalnością górniczą.

Redakcja poleca

Wojskowe pociski trafiły w nocy w budynki mieszkalne na Mazurach

Złote algi problemem dla obu rządów

15 października 2023 roku w Polsce odbyły się wybory parlamentarne, które wygrało Prawo i Sprawiedliwości. Nie uzyskało jednak wystarczającej ilości mandatów, aby utworzyć rząd. 11 grudnia Sejm wybrał na urząd premiera Donalda Tuska z Koalicji Obywatelskiej. “Obejmiemy rzeki stałym monitoringiem w automatycznych stacjach pomiaru czystości. Zmodernizujemy systemy oczyszczania i przetwarzania ścieków i uruchomimy narzędzia pozwalające na skuteczne zwalczanie nielegalnych zrzutów ścieków. Wdrożymy program rewitalizacji rzeki „Czysta Odra’” - tak brzmi jeden ze 100 konkretów, które Donald Tusk przedstawił podczas swojej kampanii wyborczej.

Ograniczenie zasolenia rzek było również zalecane przez NIK. Zdaniem Katarzyny Bilewskiej z Greenpeace’u po zmianie władzy nie zmieniło się praktycznie nic w kwestii ochrony rzek. - Katastrofę w Odrze obserwujemy od dwóch lat. Niestety, musimy przyznać, że nie widzimy dużych systemowych zmian, które mogłyby doprowadzić do tego, że ekosystem Odry i jej dopływów mógłby odetchnąć z ulgą – mówi Bilewska.

Według aktywistki rząd Donalda Tuska wciąż pozwala na zrzuty ścieków do rzeki, co prowadzi do katastrof ekologicznych. - Kopalnie węgla kamiennego, które znajdują się na Śląsku, ciągle dysponują licencjami na zabijanie. Tak można nazwać pozwolenia na zrzuty zasolonych ścieków, które lądują w dopływach Odry i Wisły, doprowadzając ten ekosystem na skraj wymarcia - grzmi Bilewska.

Redakcja poleca

Wybuch wulkanu na Islandii, konieczna ewakuacja. Zobacz zdjęcia i nagrania

Aby zapobiec kolejnym kryzysom ekologicznym, rząd musiałby pilnie ograniczyć pozwolenia na zrzuty zasolonych ścieków z kopalń do rzek. - To byłaby systemowa zmiana, którą moglibyśmy ocenić pozytywnie. Niestety, wciąż jej nie widzimy. Rząd odwleka wprowadzenie takich rozwiązań. Oddalanie tego w czasie może spowodować, że będziemy mieli kolejne sytuacje, w których będziemy znajdować na brzegach martwe ryby albo inne stworzenia - wyjaśnia Katarzyna Bilewska.

Ograniczenie zrzutów ścieków? “To bezzasadne”

Ministerstwo Infrastruktury otrzymało od działaczy z Greenpeace’u wnioski o ograniczenie pozwoleń na zrzuty zasolonych ścieków. Uznało jednak, że są one bezzasadne. W ostatnich dniach Ministerstwo Klimatu i Środowiska pochwaliło się wynikami eksperymentu z użyciem perhydrolu (nadtlenku wodoru czyli wody utlenionej) w wodach Kanału Gliwickiego oraz zbiornika Dzierżno Duże.

“Według wstępnego raportu eksperyment z użyciem nadtlenku wodoru spowodował zniszczenie komórek ‘złotej algi’ i doprowadził do redukcji tego glonu z efektywnością na poziomie 90-99,9 proc.” - przekazało w komunikacie ministerstwo. - Wlewanie wody utlenionej do jeziora czy rzeki jest działaniem, które rozmywa odpowiedzialność. Ma pokazać, że urzędnicy coś robią w tej sprawie. Tyle że tak naprawdę te działania nie są w stanie zapobiec powtórzeniu się katastrofy ekologicznej w przyszłości - komentuje Bilewska.

Resort środowiska podkreśla, że stosowanie nadtlenku wodoru jest działaniem kryzysowym i interwencyjnym. Zapewnia również, że trwają prace m.in. nad stworzeniem planu ograniczającego zasolenie wód, jednej z głównych przyczyn rozwoju złotej algi.

Rząd chce wybudować odsalarnię

Aktywiści Greenpeace Polska we wtorek rano, 20 sierpnia, przed wejściem do Ministerstwa Przemysłu w Katowicach wysypali worki z węglem i solą. Ustawili się obok ze zdjęciami martwych ryb z jeziora Dzierżno Duże oraz hasłem: „Kopalnie z licencją na zabijanie. Ministerstwo Przemysłu mówi +ok+”. Akcja miała skłonić rządzących do podjęcia zdecydowanych działań ograniczających liczbę zrzutów ścieków pokopalnianych do rzek.

„Kończą się prace nad dużym programem inwestycyjnym związanym z ograniczeniem zasolenia zarówno kanału, jak i rzek. Pierwsze informacje na ten temat będą już we wrześniu” – przekazał rzecznik Ministerstwa Przemysłu Tomasz Głogowski w odpowiedzi na zarzuty kierowane przez aktywistów. Wcześniej szefowa resortu klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska ogłosiła, że większość członków zespołu, który zajmuje się sytuacją na Odrze, skłania się ku pomysłowi budowy odsalarni. W niej ma być oczyszczana woda z największych zakładów górniczych w rejonie Kanału Gliwickiego.

Źródło: Radio ZET