Lęk matematyczny ma ponad 90 proc. uczniów. "Fala bezradności intelektualnej"

Rozwiązywanie zadań matematycznych niejednemu z nas śni się po nocach, nawet gdy szkołę skończyliśmy wiele lat temu. Matematyka jest źródłem stresu dla wielu uczniów: zaczyna się to już w podstawówce, a później, gdy jest coraz trudniej, problem narasta. Lęk przed matematyką to zjawisko badane od lat, ma nawet swoją angielską nazwę  – "high math anxiety". Prowadzi do niego ciągła bezradność. Lęku matematycznego w różnym stopniu nasilenia doświadczyło aż 92 proc. badanych uczniów.

Co ciekawe, taki lęk nie musi dotykać jedynie słabszych uczniów. Często nie chodzi o rzeczywiste zmaganie się z problemem matematycznym, a samo przewidywanie kłopotów. Im dłużej strach przed lekcjami się utrzymuje, tym trudniej się uczyć. To blokada, która staje się nie do przeskoczenia. Dzieci, które boją się matematyki, mają gorsze oceny z tego przedmiotu.

– Zalewa nas fala wyuczonej bezradności intelektualnej. To stan, który pojawia się, gdy człowiek wielokrotnie próbuje rozwiązać nierozwiązywalne zadanie. To zadanie oczywiście obiektywnie nie jest nierozwiązywalnym, ale jeżeli uczeń nie otrzymuje właściwego dla siebie wsparcia, jego motywacja do kolejnych prób drastycznie spada i pojawiają się negatywne emocje – tłumaczy dr Zuzanna Jastrzębska-Krajewska, specjalistka badania rozwoju dzieci z Akademii Pedagogiki Specjalnej im. M. Grzegorzewskiej.

Lęku przed matematyką dzieci uczą się też od dorosłych

Większość małych dzieci jest zainteresowana matematyką; szybko przyswajają wiedzę i zwykle nie mają problemów z zadaniami. Dlatego im szybciej zaczniemy naukę, tym lepiej. Jak wskazują specjaliści, lęk matematyczny nasila się z wiekiem.

Samo istnienie lęku matematycznego nie jest nowym zjawiskiem. Jednak po raz pierwszy przebadano jego występowanie w realiach polskiej szkoły. W Ogólnopolskim Badaniu Postrzegania Matematyki realizowanym metodą CAWI uczestniczyło ponad 3048 uczniów z 75 szkół podstawowych rozsianych po całym kraju oraz 1081 rodziców. Wyniki potwierdziły wcześniejsze ustalenia, że lęk matematyczny rośnie wraz z edukacją w kolejnych klasach. Pokazały też, że może być przenoszony z dorosłych na dzieci. Rodzice często nie kryją swoich złych doświadczeń przed dziećmi, co jest błędem. Spokojnej nauce matematyki nie sprzyjają również warunki w szkole: 45 minut to za mało, by pomóc każdemu uczniowi.

– Co trzecie ankietowane dziecko przyznało, że usłyszało od dorosłych stwierdzenia w stylu "matematyka nie jest dla Ciebie, nie masz do niej uzdolnień". Tymczasem każdy z uczniów ma indywidualny zespół cech, który sprawia, że na jedne sposoby nauczania reaguje lepiej, a na inne gorzej. Jeden szybciej przyswaja wiedzę, gdy działa pod presją czasu, inny, gdy konkuruje z koleżankami i kolegami, a jeszcze inny wymaga określonej liczby powtórzeń. W dzisiejszej szkole żaden nauczyciel, nie jest w stanie dostosować lekcji do indywidualnych potrzeb wszystkich podopiecznych – wskazuje dr Zuzanna Jastrzębska-Krajewska.

Zobacz:  Ta zagadka matematyczna stała się viralem. Internauci kłócą się o wynik

Matematyka to nie tylko rozwiązywanie zadań

“Matematyka przyda ci się w życiu”. Chociaż to zdanie znienawidzone przez wielu uczniów, nauka matematyki faktycznie pozwala rozwijać wiele innych, bardzo ważnych umiejętności. Dla naszego mózgu to ważne ćwiczenie.

– Nauka matematyki pomaga w rozwoju takich kompetencji społeczno-emocjonalnych jak wytrwałość, ciekawość czy współpraca. Tymczasem wyniki badania PISA z 2022 pokazały, że Polska młodzież wypada znacznie poniżej średniej we wszystkich wymiarach tych kompetencji. Najgorzej wśród wszystkich przebadanych 60 krajów wypadamy właśnie w zakresie wytrwałości – podkreśla Katarzyna J. Natkaniec, specjalistka rozwiązań edukacyjnych, która zarządza projektem EduNav.

Zobacz: Zagadka matematyczna dla zaawansowanych. Nie każdy umie to rozwiązać

Specjaliści pracują nad nowoczesnym narzędziem. “Dodatkowe oczy"

Jak oswoić lęk przed matematyką? Zdaniem twórców projektu EduNav z pomocą mogą przyjść zaawansowane rozwiązania analityczne, sztuczna inteligencja i uczenie maszynowe. Zespół pozyskał finansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i pracuje nad narzędziem, które ma wesprzeć nauczyciela.

– Narzędzie, które staramy się stworzyć, zaczyna od badania luk wiedzowych. System wstępnie szacuje poziom wiedzy koniecznej do zdania egzaminu. Dostarcza informacji o obszarach, które wymagają poprawy. Wskazuje, od czego warto zacząć. Z każdym zadaniem, do którego podchodzi uczeń, aplikacja lepiej go poznaje. Po kilku próbach podsunie każdej osobie w klasie, odmienne zadanie, idealnie dostosowane do możliwości, poziomu, potrzeb edukacyjnych. Za niepowodzenia odpowiadają czasami niewielkie luki w wiedzy. Nauczyciel mający pod opieką całą klasę nie zawsze jest w stanie je wychwycić. Dlatego chcemy uzbroić go w swego rodzaju dodatkowe oczy – tłumaczy Katarzyna J. Natkaniec.

Źródło: Radio ZET

• Pitagoras się mylił. „Lubimy niedoskonałości”
• Quiz. Kartkówka z matematyki. Za mniej niż 5/10 czeka cię poprawka
• Zagadka matematyczna dla bystrzaków. Rozwiążesz równania w mniej niż 15 sekund?